QAZAQSTAN QARÝLY KÚShTERI

Orta Azııa aýmaǵynda kósh bastady “Nezavısımaıa gazetada” ja­rııalanǵan “Kóp vektorly áskerı yntymaqtastyq” dep atalatyn maqalada: “Qazaqstannyń Qa­rýly Kúshteri búgingi tańda postkeńestik keńistik sheńberinde alǵashqy úshtik qatarynda, sonymen birge TMD boıynsha Orta Azııa aýmaǵynda kósh bas­shy sanalady” degen sarapshy­lardyń baǵasy keltirilgen. Erjuman SMAIYL. Qarýly Kúshter basshylary armııa­­­ny jetildirýge kún saıyn basa nazar aýdaryp keledi. “2009 jyly áskerlerde ótkizilgen is-sharalar jaýyngerlik ázirliktiń tıimdiligin arttyrýǵa septigin tıgizdi, sonyń ishinde avıasııada ushý sany ulǵaıdy, ártúrli qarý-jaraqtan 12 myńnan astam prak­tı­kalyq atý oryn­daldy jáne para­shıýt­pen 20 myńǵa jýyq sekirý júzege asyryldy”, – dep málim­dedi jyl qorytyndysyn shyǵarǵan Qor­ǵanys mınıstri Ádilbek Jaqsybekov. Sondaı-aq, Qazaqstan áskerı vedom­stvosynyń basshysy óz baǵy­nysyn­daǵylar “tıimdiligi joǵary 52 jattyǵý ótkizgendigin” atady. Sa­lys­tyryp kóretin bolsaq: 2008 jyly onyń jalpy sany 38-ge jetip edi. Olardyń ishindegi eń mańyz­dysy – “О́zara is-qımyl-2009” halyqaralyq komandalyq-shtabtyq jattyǵýlary. Ujymdyq qaýipsizdik sharty uıymy Jedel áreket etý ujymdyq kúshteriniń basqarý organdary men bólimsheleriniń tuńǵysh ret ótkizgen bul jatty­ǵý­laryn jaqsy qyrynan atap ótken oryndy. “Qazaqstan armııasy úshin TMD aımaǵynda ótken jattyǵý jaýapty emtıhan boldy, bul em­tıhan da “úzdik” baǵaǵa tap­sy­ryl­dy”, – dedi Ádilbek Jaqsybekov. Sondaı-aq, qazaqstandyq ás­ke­rı qyzmetshiler TMD Qarýly Kúsh­terimen birlesken birneshe iri kólemdi jatty­ǵýlarǵa da qatysty. Olardyń qatarynda Tájikstan Respýblıkasynda ótken “Norak-An­tıterror-2009”, Belarýs Res­pýblıkasynda ótken “Batys-2009”, TMD elderi Áýe shabýylyna qarsy qorǵanys áskerleriniń birikken júıe­siniń jaýyngerlik atystaryn qamtyǵan “Jaýyngerlik dostastyq 2009”, RF Áskerı áýe kúshte­riniń bólim­derimen birlesken “Áýe kúshteri-2009”, sondaı-aq AQSh, Ulybrıtanııa qarýly kúshteriniń bólimshelerimen birlesken “Dala búrkiti-2009” jattyǵýlary bar. El Prezıdenti – Qazaqstan Respýb­lıkasy Qarýly Kúshteriniń Joǵarǵy Bas qolbasshysy Nur­sultan Nazarbaev anyqtaǵandaı, jyldyń basty tapsyrmasy – “tól áskerlerimizdiń sapa kórsetkish­terin arttyrý”. Memleket basshysy sonymen qatar ás­kerimizdiń jańa úlgidegi áskerı tehnı­kamen jáne qarý-jaraqpen qamtamasyz etilýi qajet ekenin, urys júrgizýdiń ozyq úl­gi­le­rin meńgerip, joǵary bilikti ma­man­darmen jasaqtalýyn basa kórsetti. Osyǵan sáıkes 2010 jylǵa Qarýly Kúshterdiń jaýyngerlik ázirlik jospa­ry jasaldy. Bul degenimiz – jaýyn­gerlik ázirlik deńgeıiniń artýy, sapaly áskerı mamandar daıyndaý jáne áskerı bilim berý júıesin ońtaılandyrý, áskerı tártipti kúsheıtý, halyq­ara­lyq áskerı jáne áskerı-teh­nı­kalyq yntymaqtastyqtyń kók­jıe­gin keńeıte túsý, turǵyn úı má­se­lesin sheshý, áskerı garnı­zon­dar­dyń ınfraqurylymdaryn damytý, áskerı qyzmetshiler úshin qajetti áleýmettik paketti jasaý, sondaı-aq Uly Otan soǵysyndaǵy Je­ńistiń 65 jyldyǵyna arnalǵan keshendi sharalar ótkizý. Sondaı-aq, qorǵanys vedom­stvo­synyń basshysy Ádilbek Jaq­sy­bekov álemdik daǵdarysqa qaramas­tan, jaýyngerlik ázirlikke negiz­del­gen sharalar basty nazarda bo­lyp, qajet mólsherde qarjylan­dyrylatynyna kámil senimdi. Jalań sózdi bolmas úshin jaý­yngerlik tapsyrmany múltiksiz or­yndaýǵa múmkindik beretin derek­terge súıeneıik. Mysalǵa, elimizdiń Áskerı-teńiz kúshteriniń bas qol­basshysy, bi­rin­shi rangaly kapıtan Jandarbek Jan­zaqovtyń aıtýyna qaraǵanda, ús­ti­mizdegi jyly qazaq­standyq jaýyngerlik kemeler 30-40 táýlik ashyq teńizge shy­ǵyp, jylyna 100 táýlikteı jaýyngerlik sheber­likterin shyńdaıtyn bolady. Áskerı tehnıka jáne qarý-jaraq­tyń za­manaýı úlgilerimen jaraq­tandyrý sheń­berinde, otandyq ká­sip­oryn­darda, atap aıtqanda, Oral­daǵy “Zenıt” zaýytyna endi eki jyl­dan keıin flottyń sapyna ene­tin zymyrandy-artılle­rııalyq ke­meniń jasalýyna tapsyrys berildi. Keler jyly qazaqstandyq Áskerı-teńiz kúshteri sapyn Qazaq­stan, Reseı, Pákstan, Ger­manııa jáne Túr­kııa memleketteriniń ás­kerı-te­ńiz ýchı­lıshelerin támam­daǵan ar­naıy bilimi bar mamandar tolyqtyrady. Áskerılerdiń áleýmettik turǵy­da qorǵalý máselesi de ýaqyt ozǵan saıyn oń sheshimin taýyp keledi. Atap aıt­qan­da, 2008 jyly 1250 páter men ja­taqhana bólmeleri paıdalanýǵa berilse, 2009 jyly bul kórsetkish aıtarlyqtaı ilge­ri­ledi. О́sý kórsetkishi bıylǵy jyly da qarqyndy bolady dep kútilýde. Ulttyq qorǵanys-ónerkásip ke­sheniniń damýy da maqtaýǵa tu­rar­lyq. Byltyrǵy jyldyń sońynda jaıaý ásker jaýyngerlik máshıne­siniń avtomatty pýshkasyna arnal­ǵan 30 mıllımetrlik jańa úlgidegi snarıadtardyń synaqtary ótti. Otan­dyq oq-dáriler jasaýdy qolǵa alý baǵdarlamasy sheńberinde at­qa­ryl­ǵan bul shara eki jylǵa sozyldy. “Kásiporyndardyń shyǵarǵan ónim­derin naqty atys barysynda synnan ótkizip, qajetti kórset­kishteriniń ólshemderin ala otyryp oq-dárilerdiń belgilengen qalypta ekeni, eshqandaı tehnıkalyq tur­ǵydaǵy aýytqýlardyń joq ekeni dáleldendi. Salystyrmaly túrde jasalǵan saraptamalar bul ónim­niń joǵary sapaly ekenin dáleldedi jáne aldaǵy ýaqytta tól Qarýly Kúshterimizdiń jaýyngerlik daıyn­dyǵy sheńberinde jan-jaqty paı­dalanatyn bolady”, – dep má­limdedi synaqtardy qo­ry­tyndy­laǵan QR QK Shtabtar bas­tyqtary komıteti tóraǵasynyń oryn­basary general-maıor Gennadıı Noso­novskıı. “Qurlyqtaǵy áskerlerdiń negiz­gi tehnıkalyq jaýyngerlik qaýqary osy máshıne bolǵandyqtan, daı­yn­dyq barysynda oq-dárini molynan paıda­lanamyz. Oǵan qosa, qoı­ma­larda keńes dáýirinen beri saqtaýda turǵan oq-dárilerdi jańartý qajet. Endigi jerde atalǵan oq-dárilerdi shetelderden satyp almaı-aq, otan­dyq óndirýshilerge tapsyrys beremiz. Bul qosymsha jumys orny ekeni ózinshe”, – dedi general-maıor G.Nosonovskıı. Qorǵanys vedomstvosynyń jospa­rynda Oraldaǵy zaýytpen qoıan-qoltyq jumys júrgizip artıllerııaǵa arnalǵan aýyr jáne jaqyn urys qarýyna arnalǵan jeńil oq-dárilerdi shyǵarýdy jolǵa qoıý bar. Bul rette kásiporyn bas­shy­lyǵynyń armııa múddesine qa­jet basqa da ónim shyǵarý jos­pary bar ekenin de aıtyp ótken abzal. Jattyǵý oıyndary men halyq­ara­lyq áskerı qarym-qatynas­tardyń keńeıýine de maqtanysh sezimmen toqtalyp ótýge bolady. Osy turǵydaǵy sharalardyń kúretamyry ústimizdegi jyly qyr­kúıek aıynda Qazaqstan topyra­ǵynda ótetin Shanhaı yntymaqtas­tyq uıymy sheń­be­rinde terrorǵa qarsy sıpattaǵy bir­les­ken “Beıbit mıssııa” jattyǵý oıyndary bol­maq. Búgingi tańda sol dúbirli sha­rany laıyqty ótkizýge baǵyttalǵan daıyndyq jumystary qyzý júr­gizilýde. Atap aıtqanda, jattyǵýlar ótetin Mátibulaq polıgonynda Qa­zaqstan, Qytaı, Reseı, Tájikstan jáne Qyrǵyzstannyń áskerı sa­rapshylary bolyp qaıtty. Bes el­diń áskerı ókil­derine polıgonnyń jaı-japsaryn, ın­fraqurylymyn tanys­tyrýdy Qurlyq­ta­ǵy ásker­lerdiń bas qolbasshysy general-leı­tenant Sáken Jasuzaqov júrgizdi. “Polıgonǵa barǵanymyz jatty­ǵýlardyń qalaı jáne qandaı úr­diste ótetinine qatysty naqty maǵ­lumat berdi. Qazaqstan aýmaǵynda keń kólemdi jattyǵýlar ótkizýge múmkindik beretin polıgonnyń bar ekenine kóz jetkizdik”, – dedi Re­seı Federasııasy Qarýly Kúshteri Qurlyqtaǵy áskerler bas qol­basshysynyń orynbasary, general-leıtenant Aleksandr Stýdenıkın. Talqylanǵan máseleler qata­ryn­da – jattyǵýlardyń ótkizilý jelisi, tartylatyn áskerlerdiń mól­sheri, tyldyq jáne medı­sı­na­lyq qamtamasyz etý, qatysý­shy­lar­dyń jetkizilýin kólikpen qamta­masyz etý jáne ornalastyrýdy uıymdastyrý boldy. Jattyǵýlarǵa qatysýshylar Qa­zaqstan jerine qurlyqta júretin jáne áýe kóligimen jetetin bolady. Basym kópshiligi tıesili qarý-ja­ra­ǵymen, áskerı tehnı­kasymen kelmek.