Keshe EKSPO-da qandaı sharalar ótti?

Jańarmaly energııany jetpis paıyzǵa jetkizbek

«Paıdaly qazbalardyń sarqylýyna jol bermeýimiz kerek. Sondyqtan, álem halqy jańartylǵan energııa kózderine kóshý qajet», dedi basqosýdyń resmı bó­li­­minde mártebeli meı­man­dar. Delegasııany bas­tap kelgen Chılı energetıka mınıstriniń orynbasary Hımena Hara ózderiniń bul saladaǵy tájirıbesimen bólisýge daıyn eken­dik­terin de jetkizdi. Sebebi, onda kún kózinen qýat alatyn batareıalar óte kóp eken. «Stansalar keıde elektr qýatyn artyǵymen ón­diredi. Árdaıym kún ashyq bolǵandyqtan, kóp mól­sherde qýat jınaımyz. Onyń barlyǵyn satý múm­kin emes», deıdi olar. Tutynýshylarǵa elektr qý­­aty keıde tegin beriledi eken. Chılı jańǵyrmaly ener­g­ııa kózin ıgerýde La­tyn Amerıkasy mem­le­ketteri arasynda kósh bas­tap tur. 

«Sońǵy tórt jylda bizdiń elde kún men jelden energııa óndirý isi qarqyndy túrde damyp keledi. Arnaıy mem­le­kettik baǵ­dar­lamamyz da jasal­ǵan. Sol boıyn­sha aldymyzǵa naqty min­det­ter qoıyp, josparmen jú­ze­ge asyrýdamyz. 2050 jyl­ǵa qaraı osy salanyń úle­sin 70 paıyzǵa jetkizýdi maq­sat ettik. Balamaly energııa­ny qoldaný tek bizdi ǵa­na emes, búkil álem hal­qyn alań­datýy tıis dep s­ana­ı­­myz. Astanadaǵy EKS­PO­-- 
2017 kórmesi osy má­­se­lege jańasha kóz­qaras­pen qaraýǵa múm­kin­dik ber­gendigin atap ótkim ke­ledi», dedi Hımena Hara.

Gambııa shaqyrady

EKSPO-2017 kórmesi aıasynda Gambııa Respýb­lı­ka­synyń ulttyq kúni­ne ar­­nalǵ­an baspasóz más­lı­haty ótti. Jıynda mem­­lekettiń týrızm mı­nıs­trligi marketıng de­par­­tamentiniń dırektory Adam Ndjı Gambııa Qazaqstanǵa tikeleı áýe reıs­­terin ashqysy kele­ti­nin málimdedi. 

«Biz qazaqstandyq týrısterdiń Gambııaǵa qoljetimdiligi úshin bar jaǵdaıdy jasaǵymyz keledi, qazirgi áýe baǵyttaryn yńǵaıly dep aıta almaımyz. Marketıngtik zertteýler júrgizip, bizdiń biregeı eli­mizge tıimdi týr usynatyn tý­rıstik agenttikti bekitýdi jos­par­lap otyrmyz. Munyń barlyǵy jaqyn arada iske asyrylady», dedi Adam Ndjı. 

Gambııa – Afrıka qur­ly­ǵyn­daǵy eń kishkentaı mem­le­ketterdiń biri. Sol­tús­tiginde, shy­ǵysynda jáne oń­tús­tigin­de Senegalmen shektesedi. Ba­ty­synda Atlant muhıtynyń ja­ǵalaýy bar. Týrıstik sektor – Gambııanyń eń úlken tabys kózi jáne ekonomıkasynyń qozǵaýshy kúshi. 

Opera maıtalmandary óner kórsetti

«Astana Opera» teatrynyń sahnasynda ataqty Plasıdo Domıngo men úlken opera juldyzdary Djýzeppe Verdıdiń «Travıata» atty týyndysyn qoıdy. Operadaǵy basty Vıoletta men Alfredonyń partııalaryn álemdegi úzdik sopranolardyń biri Marına Rebeka (Latvııa) men tanymal qazaqstandyq tenor, «Astana Operanyń» jetekshi solısi Medet Shotabaev oryndaǵan.  Dırıjeri – AQSh-tyń ataqty maestrosy Iýdjın Kon.

Mundaı aýqymdy mádenı shara EKSPO-2017 kórmesi aıasynda Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qoldaýymen ótti. Plasıdo Domıngo Marına Rebekany sońǵy elý jylda Vıoletta partııasyn eń úzdik oryn­da­ǵandardyń biri dep sanaıdy. Ol Dj.Verdı shedevriniń on besten astam túrli qoıylymdarynda óner kórsetken jáne álemniń úzdik opera teatrlary obrazdyń Marına Rebekanyń ınterpretasııasynda tolyqqandy ári naqty berilgenin moıyndaǵan. Álemdik opera juldyzy Marına Rebeka talǵampaz kórermen men qatal synshylardy minsiz akterlik sheberli­gi­men, tamasha daýysymen jáne aıryq­sha tembrimen tánti etti. Ol úzdik ha­lyqaralyq sahnalarda jıi óner kór­se­tip turady. 

Vıolettanyń ǵashyǵy Alfredo Jermonnyń partııasyn oryndaǵan tanymal vokalıst, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Medet Shotabaev ta shet memleketterde suranysqa ıe. «Astana Operanyń» jetekshi solısi Italııa, Shveısarııa, Avstrııa, Slovakııa, Fransııa, Belgııa, Nıderland, Brazılııa, AQSh, Kanada elderine jıi gastro­lge shyǵady. Atalǵan mem­le­ket­terdiń barlyǵynda qazaq­standyq ártis­tiń turaqty tyńdarmandary qa­lyp­tasqan. Jaqynda ǵana M.Shotabaev Avstrııadaǵy ataqty «Graz Opera» sahnasynda óner kórsetti jáne 14 spektaklde Vınchenso Bellınıdiń «Norma» operasyndaǵy Polıonnyń basty partııasyn alyp shyqty. 

Daryndy amerıkalyq dırıjer Iýdjın Kon ańyzǵa aınalǵan Renata Tebaldı, Djýzeppe dı Stefano, Franko Korellı, Marııa Kallas, Renata Skotto, Lýchano Pavarottı syndy vokalıstermen birge óner kórsetken. Sońǵy 25 jylda dırıjer Plasıdo Domıngomen tyǵyz yntymaqtastyqta jumys istep, birlesken spektaklder, konserttik baǵdarlamalar, kóptegen CD jáne DVD dıskilerin jazýmen aınalysyp júr. Sondaı-aq, Iýdjın Kon 2008 jyldan bastap, tanymal ıtalııalyq ánshi Andrea Bochellımen birge jumys istep keledi. 

Aıta keterligi, Plasıdo Domıngo men álemdik opera juldyzdarynyń  qa­t­ysýymen ótetin «Travıata» «Asta­na Operada» 3 tamyz kúni qaıta qoıylady.

Bıomassany paıdaǵa jaratqan Benın ulttyq kúnin merekeledi

EKSPO-2017 kórmesi qalashyǵynda Benın Respýb­lı­ka­synyń ulttyq kúni ótti. Batysafrıkalyq eldiń tól me­re­kesi memlekettiń táýelsizdik kúnimen tuspa-tus kelgen. Saltanatty sharanyń dástúrge saı jıyn eki eldiń týlaryn kóterýmen ashylyp, ánurandary oryndaldy.

Resmı bólimde elimizdiń Bilim jəne ǵylym mınıstr­li­giniń jaýapty hatshysy Aryn О́rsarıev sóz sóılep, Benın delegasııasyn ulttyq kúnimen quttyq­ta­dy. Bıyl qos tarap ara­­syndaǵy dıplomatııalyq qa­rym-qatynasqa 6 jyl toldy. Al memlekettiń egemen­di­gin alǵanyna 57 jyl tolyp otyr. EKSPO-2017 kór­mesindegi jańa ıdeıalar Qazaqstan úshin ǵana emes, jal­py jahandyq energııa úshin qol­danylady. Bul mańyzdy sha­raǵa Benınniń qatysýy – ol eldiń Qazaqstanmen jaqsy qa­tynasynyń kýási. Biz úshin bul – Afrıkany ashýdyń múmkindigi», dedi ol.

Benındikter balamaly qýat kóz­derinen energııa óndirý ta­qy­rybyn ózek­ti sanaıdy. О́ıt­ke­ni, jer­gi­lik­ti tur­ǵyn­dar­dyń jar­­ty­synan astamy aýyl sha­rýa­­shylyǵymen aınalysady. Son­d­yqtan da, olar bıomassa qal­dyqtaryn paıdaǵa jaratyp keledi. «Biz EKSPO-2017 kór­mesiniń JEK pen taza energııany qoldanýǵa arnalǵan  taqyrybyn qoldaımyz. Benın úkimetiniń basty maqsatynyń biri – aǵashtardy kesýge qarsy turý. Osy sebepti, aǵaıyndy egizder balamaly energııa kózderi negizinde jumys isteıtin «Atingan do zosi» peshin oılap tapty. Alǵashynda ol qorshaǵan ort­any saqtap qalý úshin, ishki gaz qajettiligin tómendetý maq­satynda ázirlengen bolatyn», dedi Eýropa syrtqy ister mınıstrliginiń departament dırektory Setcheho Krıstof Dan­gnıhın.

Benın pavılonynda  ult­tyq ekspozısııa bar, ol el­diń mádenıeti men saltyn tanystyrady. Pavılon «Af­rıka Plaza»  ujymdyq pa­vı­lonynda ornalasqan. Osy kórmege deıin el Shanhaıdaǵy EKSPO-2010, Mılandaǵy EKSPO-2015 kórmesine qa­tys­­qan. Sondaı-aq, respýb- 
lı­kada balamaly energııa kóz­deriniń áleýeti joǵary. On­daǵy ener­getıka sektorynda bıomassadan energııa óndirý 59,4 paıyzdy quraıdy, odan keıin munaı ónimderi – 38,4 paıyz. Memleket 100 paıyz munaı ımportyna táýeldi. Aýmaǵy bizdiń bir aýdanymyzdaı ǵana bolsa da, halqynyń sany 12 mıllıonǵa jýyqtaıdy. Astanasy – Porto-Novo, biraq el basshylyǵy Kotoný atty iri qalasynda ornalasqan. 
Konsertke ulasqan shara sońynda bıshiler, daýylpazdar ulttyq ónerlerin ortaǵa saldy.

EKSPO-ǵa qosh keldińiz

О́leńin jazǵan shómishbaı sarıev
Mýzykasyn jazǵan shámil ábiltaev

Astanaǵa qosh keldińiz kúlli álem,
EKSPO-ǵa qosh keldińiz kúlli álem.
Tuńǵysh Qazaq Prezıdenti atyndaı,
Qazaq Eli – ǵajaıyp El/2/, - Nurly álem!

QAIYRMASY:
Sol bir nurdan shashý shashty Astanam,
Aınalaıyn, aqıyǵym – Bas qalam!
Bolashaqtyń nur otyna aınaldy,
Qadamdaryn keler kúnge/2/, bastaǵan.
 
Qazaq Eli – Táńir súıgen arqaly el,
Kókke jetti árbir shyńyń, ár tóbeń,
Dalam keńip,
Taýlarym tur asqaqtap,
Týǵan Elim bıiktedi/2/, mártebeń!

QAIYRMASY:
Qushaǵyń men keýdeń toly gúldi bol,
Qoshemettep myń-mıllıon myńdy qol,
EKSPO-nyń shamshyraǵy jaǵylǵan,
Al, aǵaıyn, aldymyzda/2/, Nurly jol!

Táýelsiz El! Týǵan ultqa tilegim,
Al, qalaısha tolǵanbasyn júregim,
Alashymnyń aýyz birlik arqasy,
Eńseń bıik Uly Qazaq/2/, uly Elim!

QAIYRMASY:
Osyndaı bir uly shýaq Kúnge alań,
Kózin almaı, 
Oıǵa batyp tur ǵalam,
EKSPO bul álemdegi eń jaryq,
Jer jahanǵa sáýle shashqan/2/, nur ǵalam!!!

Toptamany ázirlegen

Ashat RAIQUL,

sýretterdi túsirgender

Orynbaı Balmurat, Erlan Omar,

«Egemen Qazaqstan»