Qabyrǵaly qalamgerdiń shyǵarmashylyq ári ómirdegi ustanymdary men úlgili isterin keńinen tilge tıek etken «Egemen Qazaqstan» RG» AQ Basqarma tóraǵasy Darhan Qydyráli: «Bizge Tólen aǵamen bir keńsede otyryp jumys isteý, tipti shyǵarmashylyq baılanys ornatý baqyty da buıyrdy. Ár kitabyn astyn syzyp oqydyq. Shyǵarmalary túrik tiline aýdarylǵanda erekshe suranysqa ıe bolǵanyn, qazaq qalamgeriniń álemdik deńgeıdegi týyndylaryn oqyǵan jurttyń tańdanysyn da kórip edik. Sol úshin de túrki álemi jazýshylary arasynda «jyl adamy» atandyńyz. Alda oqyrmanǵa berer dúnıelerińiz arta bersin» degen tilekpen abzal aǵanyń ıyǵyna shapan jaýyp, qurmet kórsetti.
Ádebı talqy sıpatynda ótken áserli kezdesý jazýshy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Qajyǵalı Muhanbetqalıulynyń Tólen Ábdik shyǵarmasy tóńiregindegi tyń oılarymen órildi. «Tólen, shyǵa shapqan júırik bolǵanymen, onyń shyǵarmalarynyń moıyndalýy, anyǵy qabyldanýy keshteý boldy. Birge oqyp, birge júrip, tipti bir bólmede turyp ádebıettiń talaı-talaı áńgimesin tańǵa jalǵaǵan jaqyn dos retinde onyń shyǵarmashylyǵyn bir kisideı bilemin dep aıta alamyn» dep sóz bastaǵan Qajekeń Tólen shyǵarmashylyǵynyń ishki qýatyna, ony qabyldaýǵa óz kezinde ádebı ortanyń ózi daıyn bolmaǵanyn naqty mysaldar keltire otyra áńgimeledi.
Osy oıdyń ushyǵyn ary qaraı jalǵaǵan belgili jýrnalıst Janbolat Aýpbaev: «Ras, sol jetpisinshi jyldary tyń taqyrypty ózgeshe baıandaǵan Tólen aǵanyń keı shyǵarmalaryn qabyldaý qıyn boldy. Oǵan oqyrmandar kináli emes, qoǵam kináli. Ol kezde syqıǵan shematızm boldy. Balalardyń bári shetinen tártipti, úlgili sıpattalatyn ádebıetke B.Soqpaqbaev somdaǵan Qoja naǵyz buzyq bolyp kórindi. Sol úshin de povest óz ýaqytynda shyqpaı, keıin Máskeýdiń kózi túsip, ary qaraı joly ashylǵany sonyń dáleli. Tólen aǵa da sondaı shematızmdi buzǵan jazýshy», dedi.
Qalamgerdiń «Tozaq ottary jymyńdaıdy», «Tuǵyr men ǵumyr» shyǵarmalaryn arqaý ete sóz sóılegen áriptesimiz Súleımen Mámet az jazsa da saz jazǵan jazýshynyń talǵampazdyǵyn áńgimege tuzdyq etti. Aqyn inisi Qorǵanbek Amanjol jazýshy aǵasyna arnaǵan jyryn oqydy.
Kezdesý sońynda sóz alǵan mereıli kún ıesi Tólen Ábdik qazirgi ádebıet jaıynda áńgime órbitti. Jas aqyn-jazýshylardyń qadamyn únemi qadaǵalap otyratynyn, jaqynda Sáken Sybanbaıdyń birneshe áńgimesin oqyǵanyn aıtty. «Búgingi zamandy ishten kóre biletini, ozyq ıdeıalardy kótere alatyny tánti etti. Saýatty jazady eken», dep rızashylyǵyn bildirdi.
«Jaqsy aqyndar da az emes, jaqynda Áskerhan Aqtaı degen jigittiń óleńin oqydym.
Esensiń be, eski jurt?,
Eseıtken bizdi esti ǵyp.
Qylta qyrdy qymtaıdy,
Qyrǵaýyl qanat keshki bult», deıdi. Oqyǵan boıda jattalyp qaldy. Mine, keremet sýret emes pe?. Endi bular, osyndaı sátti, dara joldarmen ǵana qalyp qoımaı, tutas, úlken, konseptýaldy dúnıeler týdyrýy kerek. Aman bolsa ol da bolady. Men ádebıetke árqashan óte úlken senim, jarqyn úmitpen qaraımyn. Áli kóresińder, Eýropanyń úlken ádebıetimen ıyq tireser kún de keledi. Ádebıetke úlken ıdeıalar kerek. Halyq aman bolsa, myqty ádebıet týdyrmaı otyra almaıdy», dep túıindedi sózin.
Ularbek NURǴALYMULY,
«Egemen Qazaqstan»
