EKSPO-ǵa rahmet, bıyl buryn-sońdy bolmaǵan nebir tamasha tartýlarǵa kýá boldyq. Elordada halyqaralyq, dúnıejúzilik, respýblıkalyq deńgeıdegi teatr festıvaldary dúrkirep ótti. Biraq búgingi áńgimemizde biz kóńilge shýaq uıalatqan jarqyn sátterden basqa sondaǵy keı akterlerdiń óz rólderine sáıkes kelmeýi, ıaǵnı kastıngtegi aqaýlar men áttegen-aılar haqynda qordalanǵan oıymyzdy ortaǵa salýdy jón kórip otyrmyz. Bul jerde teatrlardyń ishki kásibı jumysynan kinárat izdep, rejısserlerdiń talǵam-tarazysyna syn taǵaıyq degen oıdan Qudaı saqtasyn, biraq «Aıtpasań – sózdiń atasy óledi» demekshi, ózimiz kýá bolǵan keleńsizdeý jaıtqa mán bermeı, ún-túnsiz qala berýge taǵy dátimiz shydamady. Jáne munyńyzǵa balanyń ózin sendirý, ılandyrý múmkin bolmaı jatsa, tipti jaman eken.
Ánsheıinde zaldyń ortasyna qaraı jaıǵasyp úırengen basymyz bul joly qaıdan ǵana birinshi qatarǵa jaıǵasyp qalǵanymyzǵa qaıranbyz. Aldyńǵy orynda otyrýdyń ereksheligi, mundaǵy oınap jatqan akterlerdiń árbir is-áreketin qabaǵyńmen baǵyp, jutqan demi men tynysyna deıin sezinip, óner áleminiń kóshimen birge ózińniń de kerýeniń alǵa ozyp bara jatqandaı kúıge bólenetiniń ras. Sosyn taǵy bir aıta ketetin jaıt, jurttyń aldyńǵy qatarǵa otyrýǵa umtylatyny – ózderi ǵana emes kózderi de sóılep turatyn keıipkerlerdiń jan-dúnıesin, júzindegi qýanysh pen muńdy, kúlki men jasty jaqynnan tııanaqtap kórýdiń áseri alabóten.
...Sahnada – tarıhı drama. Kenet taıaǵyna súıengen qart ananyń ańyraǵan azaly únine jurt daýryǵyp eleń etisti. Netken ashy, zarly ún edi. Aýyzyn aıǵa bilegen adýyn kempir julqyna sóılep, keýdesin alǵa sozyp-sozyp jiberedi. Belin búkshıtedi, aıaq-qoldaryn erbeń-erbeń etkizedi. Qart kisiniń keıpin aınytpaı sol qalpynda beıneleýge baıǵus ártis bar ónerin salyp-aq álektenýde. Alaıda birde-bireýi kóńilge qonbaıdy. Shynaıy qabyldanbaıdy. Jasandy, jalǵan ekeni taıǵa tańba basqandaı kórinip tur. Nege? О́ıtkeni myna rólge oınaıtyn akterdi tańdaýda, suryptaýda qatelikke jol berilgen. Kiltıpan – kastıngte. O zaman da bu zaman kári adamnyń rólin ýyzdaı jastyń oınaǵanyn kórdińizder me? Sońǵy ýaqytta bundaı taptaýryn úlgige kádimgideı óner oshaqtarynyń tym úıirsektenip bara jatqany qandaı ókinishti. Álde áıteýir túr-túsin eptep soǵan uqsatsaq boldy emes pe degen maqsat qoıa ma eken shirkinder aldaryna? Túsiniksiz. Mundaılarǵa ózderińdi aıamasańdar meıli, tym bolmasa qarapaıym halyqtyń ne jazyǵy bar bul jerde degen saýaldy aldaryna tosqyń-aq keledi. Jap-jas boıjetkenniń bet-aýzyn grımdep, basyna aq kımeshek, ústine kóılek, beshpet kıgizip qoıǵannan ol úlken el anasyna, bolmasa taǵdyrdyń talaı-talaı taýqymetin tartqan ónegeli kóregen qarııaǵa aınalyp shyǵa keledi deı me eken-aı. Qazaqta: «Kótere almaıtyn shoqpardy belińe baılama» degen sóz bar emes pe? Sol aıtpaqshy, mynadaı qadamǵa olardyń ne úshin barǵanyn túsinsek buıyrmasyn. Álde bizde egde akterler jetispeı me degen oımen barlaı úńilsek, teatrlardyń, Qudaıǵa shúkir, bul jaǵynan bási tómen kórinbeıtin tárizdi. Bárinen buryn osylardy aldyńǵy qatarda synaı otyryp tamashalaǵan aýyrlaý eken. Álgi kempir keıpine engen jas ártis kóneniń kózin kórgen saltpen áldeneni sóılep jatyr, biraq onyń úni tym solǵyn, álsiz, qart kisiniń qabyrǵasyn qaqyrata tógiletin oı qazynasyna múlde uqsamaıdy. Baıqap qarasaq, dál mundaı jaǵdaı spektaklderden jıi qylań berip qalyp júr eken. Sonda bular nege munshalyq ondaı áreketterge barady? Jasy úlken keıipkerdiń róline laıyqty akterler bola tura jastar nelikten qarııany oınaýǵa májbúrlenedi? Ras, bizde tek jastardan ǵana quralǵan teatr ujymdary bar. Olar qaıtedi? Dersiz, árıne. Mundaı jaǵdaıda ne isteımiz dep qara aspandy jerge tóndirip shoshýdyń qajeti joq. Qazaqstanda 56 teatr bar. Bular bir-birimen tyǵyz shyǵarmashylyq baılanystaǵy tutas aǵza ispetti. Endeshe laıyqty ónerpazdy solardan qolqa salyp nege aldyrmasqa?! Ol túgili shetelden arnaıy rejısser shaqyrtyp, spektakl qoıdyrtý úırenshikti úrdiske aınalyp ketken joq pa? Munyń janynda ol ne táıiri? Qaıta kerisinshe, bir-birimen aralasyp-quralasýdan utpasa, eshkimniń utylmasy anyq... Úlken kisilerdiń beınesin jastar kelistirip oınap jatsa, munshama oı qozǵap nemiz bar, árıne? Birinshiden, jas adamnyń betin qansha jerden battastyryp grımdegenmen onyń ar jaǵynan káriliktiń belgisi bilinip turmaǵan soń, bári beker, eńbegiń esh, tuzyń sor bolmaq. Ekinshiden, daýysty, sózdi qaıda aparyp qoımaqsyz? Akterdiń bári Bekjan Turys emes qoı, qarııanyń rólin daýysymen de, syrtqy bet-álpetimen de aınytpaı sala biletin. Bolmasa sahnada kempirdiń beınesin somdaǵanda aldyna jan saldyrmaǵan marqum Qudaıbergen Sultanbaevqa jetý qaıda deısiz...
