Respýblıkalyq forýmǵa QHA Tóraǵasynyń orynbasary – Prezıdent Ákimshiligi QHA Hatshylyǵynyń meńgerýshisi Darhan Myńbaı, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Janseıit Túımebaev, «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy basqarma tóraǵasynyń orynbasary Nurjan Áltaev, Parlament Májilisiniń depýtattary, Joǵarǵy sottyń sýdıalary, Bas prokýratýranyń, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń, Prezıdent janyndaǵy «Qoǵamdyq kelisim» RMM-niń ókilderi, QHA janyndaǵy Medıasııa keńesiniń músheleri, barlyq oblystardaǵy medıasııa ortalyqtarynyń jetekshileri men «Qoǵamdyq kelisim» KMM-niń janyndaǵy medıasııa kabınetteriniń meńgerýshileri qatysty.
Forýmdy Parlament Májilisiniń depýtaty, Qazaqstan halqy Assambleıasy Medıasııa keńesiniń tóraǵasy, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Baqytjan Ábdiraıym júrgizip otyrdy.
– Bolashaǵy birtutas eldiń barlyq memlekettik jáne azamattyq qoǵam ınstıtýttary qyzmetiniń eń basty qaǵıdaty – qoǵamdyq kelisimdi saqtaý jáne nyǵaıtý, – dep sóz bastaǵan Darhan Myńbaı oıyn tómendegideı jınaqtady. – Osy oraıda barlyq taraptardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qurmetteý arqyly bitimgershilikke qol jetkizýge baǵyttalǵan medıasııa ınstıtýtynyń el birligi men qoǵamdyq kelisimdi damytýdaǵy róli zor. Sondyqtan Memleket basshysynyń Jarlyǵymen qabyldanǵan Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 2025 jylǵa deıingi damý tujyrymdamasyna sáıkes eldegi medıasııa ınstıtýttaryn damytý Assambleıanyń jańa baǵyttarynyń biri bolyp belgilendi.
Álemdik tájirıbe kórsetip otyrǵandaı, medıasııa Batys Eýropa elderi men AQSh-ta túrli daýlar men janjaldardy retteýdiń kóp taraǵan ádisteriniń biri bolyp tabylady. Mysaly, AQSh-ta barlyq isterdiń 93%-y, Ulybrıtanııada 87%-y, Slovenııada – 40%-y, Qytaıda 30%-y sottan tys qaralady.
Qazaqstan tarıhynan Bıler ınstıtýtynyń araaǵaıyndyqty qoldaný arqyly jumys istegen kóptegen mysaldaryn tabýǵa bolady. Dala halqy úshin «araaǵaıyndyq», «bitimger», «eldestirýshi» jáne basqa termınder jaqsy tanys. Qazaq halqy ejelgi zamandarda-aq daýly máseleler shyqsa bıge júginetin bolǵan. 2011 jylǵy 28 qańtarda Qazaqstannyń tutastaı quqyqtyq júıesi úshin aıtarlyqtaı oqıǵa bolǵan «Medıasııa týraly» zań qabyldandy. 2011 jylǵy 3 shildede Úkimettiń qaýlysymen Medıatorlardy daıyndaý baǵdarlamasy boıynsha oqytý erejeleri bekitildi. Osylaısha, elimizde medıasııa ınstıtýtyn engizý jáne damytý úshin normatıvtik-quqyqtyq negiz qalyptastyryldy.
Qazirgi kezde Qazaqstan halqy Assambleıasy qoǵamdyq medıatorlar ınstıtýtyn qalyptastyryp, damytýǵa jáne áleýmettik daý-janjaldardy aldyn ala retteýge arnalǵan kásibı medıasııany damytý boıynsha júıeli jumys júrgizýde.
Assambleıanyń jalpyrespýblıkalyq ınklıýzıvti jelisi damýda. QHA Medıasııa keńesi qurylǵan, Dostyq úıleri janynan 17 kabınet ashylǵan, oblystarda 13 medıasııa keńesi jumys isteıdi, aýdandyq, aýyldyq deńgeıdegi qoǵamdyq kelisim kabınetteriniń sany 1019 birlikti quraıdy. Oǵan sondaı-aq: QHA-nyń 2207 Qoǵamdyq kelisim keńesi, QHA-nyń 2141 Analar keńesi, QHA Ǵylymı-saraptamalyq keńesi, QHA-nyń 16 óńirlik ǵylymı-saraptamalyq toby kiredi.
Búginde medıasııa ınstıtýty belgili bir oń nátıjeler kórsetýde.
Medıasııa ınstıtýtyn damytý perspektıvalary qoǵamdyq kelisim men jalpyulttyq birliktiń qazaqstandyq úlgisin jetildirý mánmátininde, el Prezıdenti bastamashy bolǵan konstıtýsııalyq reformalar baǵdarlamasy sheńberindegi demokratııalandyrý, sondaı-aq Qazaqstandy úshinshi jańǵyrtý mindetterin iske asyrý sheńberinde aıqyndalatyn bolady.
Alqaly jıynǵa qatysýshylardy quttyqtaǵan oblys ákimi Janseıit Túımebaev «Medıasııa taraptardy tatýlastyryp, ónbes daýdyń óris alýyna jol bermeıdi. Elbasynyń bul ınstıtýtty ári qaraı damytý isin Qazaqstan halqy Assambleıasyna júktep otyrǵandyǵy sondyqtan. Yrysty yntymaqtan izdegen elimiz qashanda birlikti bekemdeıtin qadamdy ustanǵan. Halyq tarıhyndaǵy bıler men qazylar tóreli túıin jasap, ar men namystyń qamyn jegen. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasynda kóneniń kózindeı bolǵan ulttyq qundylyqtardy zaman aǵymyna saı qaıta túletýdi mindettegen edi. Medıasııa – baıaǵy «Jeti jarǵynyń» búgingi jalǵasy retinde halyqtyń baıyrǵy mámilegershilik dástúrin jalǵastyryp otyr. Daýlasýshy taraptardy ózara kelisimge keltirip, ortaq paıym jasaýǵa jeteleıdi», dedi.
Respýblıkalyq jıyn aıasynda QHA janyndaǵy Medıasııa keńesi men Ońtústik Qazaqstan oblysy ákimdigi, QHA janyndaǵy Medıasııa keńesi men «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy ózara yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy.
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan»
Ońtústik Qazaqstan oblysy
