Bárinen buryn Májiliste «Memlekettik tildiń latyn grafıkasyndaǵy álipbıiniń biryńǵaı standartyn engizý máseleleri týraly» Parlamenttik tyńdaý ótkizilip, halyqqa naqty usynyspen shyǵýy unady. Endigi áńgime osy tóńirekte bolýy kerek dep oılaımyn.
Jetinshi synypta oqyp júrip, kanıkýlǵa shyqqanymda oqıtyn basqa eshteńeniń reti bolmaı qolyma otyzynshy-qyrqynshy jyldar aralyǵynda latyn álipbıimen basylǵan kitap tústi. Qoı baǵýǵa shyqqanymda óriste at ústinde otyryp, keıde qyr tóskeıinde jantaıyp jatyp, álgi kitapty ejiktep oqı bastadym. Aqyry úırenip ketip, sýdyratyp oqıtyn dárejege jettim. Demek zeıinin salǵan adam latyn álipbıinde jazyp, oqýǵa shapshań jattyǵyp ketedi dep oılaımyn.
Atyraý oblystyq memlekettik arhıvinde saqtalǵan nemis basqynshylarymen bolǵan soǵystyń aıaqtalar tusynda qaza tapqan Keńes Odaǵynyń Batyry Musa Baımuqanovtyń jeke isindegi onyń latyn árpimen óz qolymen jazǵan ómirbaıanyn kórip, kóshirmesin túsirip aldym. Kallıgrafııasynyń óte ádemiligi jáne saýattylyǵy tánti etti. Buǵan qaraǵanda, kókeıimde búgingi jáne keler urpaq ta, tipti jasymyz jetpisten asyp saqa tartqan biz de bara-bara osylaı tógilte jazyp keterimiz haq degen úmit uıalady.
Parlamenttik tyńdaýda usynylǵan qazaq/latyn álipbıiniń 25 tańbasyn kórgenimde aǵylshyn/latyn grafıkasynda bar, klavıatýrada turǵan X árpi nege joq, onyń ornyn qandaı tańba basady dep bas qatyrýyma týra keldi. Bul jaıtqa men sóılesip, ózara pikirlesken basqalar da alańdamaı qalmapty. Oıymyzdy oqyp qoıǵandaı bolǵan qoǵam qaıratkeri, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Ádil Ahmetov óziniń «Egemen Qazaqstan» gazetiniń taıaýdaǵy 26 qyrkúıek kúngi sanynda jarııalanǵan «Latyn grafıkasy men aǵylshyn tiliniń álem órkenıetindegi orny» degen maqalasynda X tańbasyn esepten shyǵaryp tastaǵandarymen kelispeıtindigin ashyq aıtyp, olaı deýiniń sebepterin alǵa tartypty. О́te oryndy-aq.
Ol qalaı degende de kerek tańba. Parlamenttik tyńdaýda latynsha Hh tańbasyn kırılshe qosarlanǵan Hh/hh tańbalary aýystyrady dep usynýy úılesińkiremeıdi. Ekeýiniń sońǵysyn sol ornynda qaldyryp, qazaq/latyn álipbıine 26-shy árip etip X-ny kirgizgen durys dep esepteımin. Sondaı-aq tyńdaýda usynylǵan latynsha C tańbasy (ol kırılshe S árpin aıyrbastaıdy delinipti) óz ornynda turmaı turǵan joq pa degen kúdik bar. Sebebi, buryn SentrKredıt degen sóz latynsha bank mańdaıshalarynda CenterCredit dep jazylyp júrdi emes pe? Sonda latynsha C kırılshe qaısysyna tıesili, S-ǵa ma, K-ge me? Bireýin tańdaý qajet tárizdi. Árıne, bul óz usynystarym ǵana. Mamandar, kópshilik talqylaýy ne deıdi, oǵan qulaq aspaı bolmaıdy.
Tólegen JAŃABAIULY,
Qazaqstannyń
Qurmetti jýrnalısi
Atyraý
