Kópshilikke portretshi retinde tanymal bolǵan Toqqoja Muqajanuly óz týyndylary arqyly adamdar obrazynyń kópqyrlylyǵyn, ár taǵdyr ıesiniń qaıtalanbas jan-dúnıesin ashyp kórsete biler sheber, ǵaryshtyq qupııamen astasyp jatqan myń qatparly sezim qyldaryn dóp basyp tanyr daryn ıesi ekeni daýsyz. Qazaq halqynyń Abaı, Jambyl, Muhtar, Muqaǵalı syndy birtýar uldarynyń beınelerinen quralǵan shyǵarmashylyq galereıasy arqyly ultymyzdyń uly tulǵalarynyń adamgershiligin men abyroıyn asqaqtatýdy kózdeıtin sýretshiniń «Qarasaı-bahadúr», «Áıteı batyr», «Báıdibek batyr» syndy portrettik kartınalarynan halyq batyrlarynyń jadyda saqtalar aıbyndy beınesin kóresiz, «Ákemniń portreti», «Anamnyń portreti», «Ulymnyń portreti» syndy týyndylardan jaqyn adamǵa degen qasterli sezimniń, óshpes mahabbattyń jylý tabyn sezinesiz. Erekshe keskindeme stılin tańdaǵan, jaryq pen kóleńkege basa nazar aýdaratyn sýretshiniń zor súıispenshilikpen oryndalǵan jumystarynan adam janynyń sulýlyǵyn, adam men qorshaǵan orta arasyndaǵy úılesimdilikti baıqaısyz.
«Portret kóptegen faktorlar áser etetin asa kúrdeli shyǵarmashylyq akt. Men jumysqa kiriser aldynda qujat materıaldarymen tanysyp, muraǵattaǵy fotosýretterdi muqııat zerttep alǵan soń ǵana óz oıymdy kenepke túsiremin. Jınaqtalǵan materıaldar men muqııat zertteý barysynda alǵan áserlerimdi oı eleginen ótkize otyryp, tulǵa sıpatyn jasap shyǵýǵa tyrysamyn», – deıdi Toqqoja Muqajanulynyń ózi.
Portret janrymen qatar, elimizdiń ár aımaǵynyń tabıǵatyn, sondaı-aq, ózi týyp ósken Han-Táńiriniń sulý kelbetin de beıneleýden tanbaǵan sheber shyǵarmashylyǵynda «Jalǵyzdyq», «Tynyshtyq», «Jan daýysy. 1937 jyl» syndy fılosofııalyq oıǵa toly taqyryptyq kartınalar da erekshe oryn alady.
Ortalyq murajaı zalynda ashylǵan sýretshi kórmesindegi akvarelmen salynǵan portretter serııasyna kóz salsańyz, qazaqqa janashyr bolǵan keıbir tulǵalar portretteri fonyndaǵy erekshelikti, ıaǵnı keıipker ómirine tıesili aıryqsha belgilerdi, tulǵa taǵdyryn asha túser tylsym syrlardy ańdaısyz. Qarasaı batyr portretindegi qyzyl shubar jolbarystyń, «Jambyl tulǵatyndaǵy» qyzyl jolbarystyń, Muhtar Áýezov portretindegi Abaıdyń, Saǵat Əshimbaev portreti fonyndaǵy qulaǵan jylqynyń biliner-bilinbes sulbalary sonyń dáleli.
Abaı atyndaǵy Qazaq Ulttyq pedagogıka ýnıversıtetiniń 90 jyldyǵyna arnalǵan kórmege aqyn-dramatýrgtar, ónertanýshylar, QR eńbegi sińgen ǵylym, mádenıet jáne óner qaıratkerleri, joǵarǵy oqý oryndarynyń ustazdary, QR Sýretshiler odaǵynyń jáne QR Dızaınerler odaǵynyń músheleri, stýdentter, avtordyń týǵan-týystary men dostary jınaldy.
Aıta keterligi, Abaı atyndaǵy QazUPÝ-da 30 jyldaı ustazdyq etken, oblystyq, respýblıkalyq, jalpy keńestik jáne halyqaralyq kórmelerge turaqty qatysyp, Jambyl atyndaǵy, M. Maqataev atyndaǵy halyqaralyq syılyqtardyń laýreaty atanǵan Toqqoja Qojaǵulov shyǵarmalary Qazaqstan, Reseı, Qyrǵyzstan, AQSh, Túrkııa, Germanııa, Japonııa jáne Baltyq teńizi jaǵalaýy elderiniń mýzeıleri men jeke kolleksııalarynda saqtaýly. Sýretshi qylqalamynan shyqqan 50-den astam týyndy qoıylǵan respýblıkalyq deńgeıdegi atalmysh kórme 2017 jyldyń 16 qazanyna deıin jalǵaspaq.
Mıra BAIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
