Ákim Tarazı. Men keıipkerime aınalamyn

Osynyń bári jınalyp júrip, taǵy bir dúnıe jazýǵa májbúrleıdi. Shyǵarmany bastaǵanda birden qalaı bolyp shyǵatynyn bilmeısiń. Maǵan taqyryptan buryn, sıýjet keledi. Kóbine ózińniń, jaqynyńnyń, dosyńnyń basynan keshken jaǵdaı. Jazbaýǵa bolmaıtyn halge dýshar bolǵanda, qolyma qalam alamyn. Maqsatym jazyp jarııa etý emes, maza bermeı júrgen dúnıeden «qutylý».  

Jeti tom proza, bir tom pesa jazdym. Sonda maǵan qıyn soqqany – pesa jazý. Kóńilimdi tolqytqan, júregime áser etken jaǵdaılardy únemi kúndeligime jazyp júremin. Sonyń bári bolmasa da, kóbi jazǵanda kómek bolady. Jumys bastaǵanda ózim­di ózim qolǵa alamyn. Táýekel etpes­eń, jazylmaı qalady. Úı­diń bar sharýasyn jaryma tapsy­ryp, oıǵa alǵan dúnıemdi aıaq­taǵansha qozǵalmaımyn. Ádemi sóz izdep, tirkes qýyp, uzaq sóı­lem jazǵandy unatpaımyn. Oqı­ǵany kórip otyryp, sony sýrettep, tolǵanystarymdy jazamyn. Ke­ıip­kerlerime aınalyp, jaqsy bol­sa jaqsysynyń, jaman bolsa ja­man­ynyń jan dúnıesine kiremin. 

Prototıpi Talǵat Bıgeldınov bolǵan shyǵarmamdy jazǵanda qatty qınaldym. О́ıtkeni Keńes Odaǵynyń Batyry, kózi tiri qaharman týraly jazý ońaı emes edi. О́zim soǵysty kórgen joq­pyn. Bir ýaqyttarda ol Jazý­­shylar odaǵynyń shyǵar­ma­shylyq úıine dırektor bolyp keldi. Sonda jatyr edim, Talǵat Bıgeldınov kelip ózimen birge alyp ketti. Narynqol jaqta, taýdyń eteginde bal arasyn us­taıdy eken. Sonda úsh kún jat­­tyq. Uzaq áńgimelesemiz. Kesh­­ke kelgende Talǵat aǵanyń aıt­qan­daryn kúndeligime jazyp qoıa­myn. Keıin Qyrǵyzstan men Qazaqstannyń shekarasyndaǵy taǵy bir demalys ornynda bir apta birge boldyq. Onda da Tal­ǵat aǵa – aıtýshy, men – tyń­­daýshy. Ádettegideı keshke kún­deligime jabysa ketemin. 

Bes-alty aıdan keıin osyny nege jazbasqa degen oı keldi. Talǵat Bıgeldınovke aıt­sam: «Sen osyny jazý úshin aıttym ǵoı», dedi kúlip. Sonda maǵan áser etken bir sıýjet boldy. Fashıster bir orys áıelin ara­men kesip, qınap óltiripti. Batyr aǵamyz sony kórgende nemisterge óshigip, kókten oq jaý­dyrǵan. Jáne tez ólip qal­ma­syn dep, qınalatyndaı etken. Adam qatty kektense jaman ǵoı. Osy oqıǵany estigennen soń bes-alty kún uıyqtaı a­l­maı, qo­ly­ma qalam aldym. Keı­de osyn­daı oqıǵalar da jazýǵa ıtermeleıdi. 

Jazýda ýaqyt tańdamaımyn. Daıyn bolsam kúndiz de, túnde de jazamyn. Biraq eshqashan daıyndyqsyz jumysqa kirisken emespin. Ábden qınalyp baryp jazýǵa otyramyn.

Keıde Qalıhan Ysqaq, Sa­ıyn Muratbekov, Ramazan Toq­tarov, Amantaı Sataev sııaq­ty dostarymnyń áńgimesin tyń­daımyn. Olar jańa jazǵan shyǵarmalaryn oqýǵa beredi. Talqylaımyz, aıtysamyz, tartysamyz. Qyzylkeńirdek bolyp jatamyz. Biraq kóńilimizde dushpandyq bolmaıtyn. Esesine sol aıtysymyzdyń kómegi tıedi. Jazýshy adamǵa sondaı «tal­qylaýlar» da áser etedi. 

Máskeýde oqyǵanymda Táken Álimqulovpen kórshi turdym. Ylǵı meni ertip áketetin. Shy­ǵar­ma jazarda qatty kúıi­netin. (Soq­paqbaev bolsa, jazyp júrgende eshkimmen habarlas­paıtyn ǵoı).

Táken at báıgesin jaqsy kóretin, ıppodromǵa alyp baratyn. Kóńil kúıi jaqsy bol­sa, meniń qasynda ekenimdi umytyp, án aıtatyn. Keıde er­tip alyp, qaıtarda «sońymda qal» dep, ózi jalǵyz yńyldap ketip bara jatar edi. Men oǵan ókpelemeımin. Syryn bilemin. Birdeńe jazarda, tolqýy solaı. «Maǵan úsh kún jolama, jazyp bitken soń ózim taýyp alamyn» deıtin. Bir kúni ysqyryp turady, qaıta báıge kórýge baramyz. Aqsha tigip, qaı attyń buryn, qaısynyń keıin kelerine bástesip jatatyn. Keıde utyp, keıde utylatyn edi. Sonyń bári jazýshy úshin materıal dep túsinemin.

Jas kezimnen tártiptiń adamy bolǵandyqtan, jazýshy bolýǵa bel býǵanda da qalyp­tasqan daǵ­dymnan aıny­ǵan joq­pyn. Jazý­shy bolýǵa nıet et­ken jas oqýda da, jazýda da eń­bek pen tártipti bir júıe­ge kel­tirgeni durys. 

Ákim Tarazı,

Jazýshy-dramatýrg,

QR Memlekettik syılyqtyń ıegeri