Birde sol Sobol «Morıakqa» bir áńgime ákeldi. Bir qaraǵanda taqyryby qyzyqty, ózi de sózsiz, talantty dúnıe, biraq basy qaısy, aıaǵy qaısy ajyrata almaıtyndaı sapyrylysyp jatqan bir dúnıe.
Áńgimeni oqyǵan soń, biraz bas qatyrdyq. Týra sol kúıinde basa salýǵa bolmaıdy. Túzep, qaıta jazyp shyq deýge Sobolge eshkim batpaıdy. O kisi ondaı-ondaıyńa kóne qoımaıtyn. Anaý aıtqandaı avtorlyq tákapparlyqtan emes (basqa-basqa, Soboldiń ondaı minezin kórmeppiz), ásershildikten: jazyp bolǵan dúnıesine tez sýynyp qalatyn da, qaıta qaraýǵa múlde qyzyqpaıtyn.
Otyryp aldyq ta oılandyq: endi ne isteımiz? Bir jyldary Reseıde eń kóp taralǵan «Rýsskoe slovo» gazetiniń burynǵy dırektory, áıgili baspager Sytınniń oń qoly bolǵan Blagov degen úlken kisi bizde korrektor bolyp isteýshi edi. Kóp sóılemeıtin, buǵan deıingi ómiri aýyrlaý bolǵan, sekemshil adam. Daýryǵysyp jatatyn jastardyń ý-shý ortasyna da kóp kirispeı, baısaldy qalypta syrttap turatyn.
Soboldiń qoljazbasyn taǵy bir oqyp shyǵaıyn dep úıge alyp ketkem.
Tún qoıýlana esik qaǵyldy. ...Ashsam, Blagov tur.
– Ne ǵoı, – dedi Blagov. – Soboldiń áńgimesiniń oıymnan shyqpaı qoıǵany. Keremet dúnıe. Qurtyp alsaq, obal bolady. Gazette kóp istegen qasqyrmyn ǵoı, jaqsy qoljazba kórsem boldy, jabysyp aıyrylmaıtynym bar.
– Qaıtemiz endi! – deımin men.
– Qoljazbany maǵan berseńiz. Ar-ojdanymmen ant etem, bir sózin de ózgertpeımin. Osynda qalsam dep turmyn, Lanjerondaǵy úıge jetem degenshe, túgimdi qaldyrmaı sypyryp keter. Sizdiń kózińizshe-aq sholyp shyqsam.
– «Sholyp shyqsamyńyz» qalaı? – dedim men. – «Sholyp shyǵý» degenińiz – túzetý degen sóz ǵoı.
– Aıtyp otyrmyn ǵoı, birde-bir sóz alyp-qospaımyn.
– Qalaı sonda?
– Ony qazir kóresiz.
Blagovtyń sózi qyzyq kórine bastady. ...Ne qupııasy baryn bilgim kelip barady. Aqyry kelistim.
...Blagov qoljazbany tańerteń ǵana qarap bitti. Redaksııaǵa kelip, mashınıstke bastan-aıaq tergizip bolǵansha maǵan kórsetpeı qoıdy.
Qoljazbany qaıta oqyp shyqqanda – tilim baılanyp qaldy. Quıylyp túskendeı tup-tunyq proza. Bári aıqyn, bári anyq bolyp shyǵa kelipti. Baıaǵy bas-aıaqsyz, bir-birine mingesken sózderdiń kóleńkesi de joq. Birde-bir sóz alynbaǵan da, qosylmaǵan da.
Blagovqa qaraımyn. Ol shaı tústes jýan papırosyn soryp qoıyp, jymıyp qoıady.
– Mynaýyńyz keremet qoı! – deımin. – Ne istegensiz?
– Bar bolǵany bastan-aıaq tynys belgisin túzep shyqtym. Sobol jaryqtyq bul jaǵyna sumdyq salaq. Ásirese núktelerdi muqııat qaradym. Sosyn abzastaryn. Bul keremet dúnıe, qaraǵym. Tynys belgisi jaıly Pýshkınniń ózi aıtqan. Olar oıdy ekshep, sóılem qurylymyn retteıdi, sosyn jeńil ári durys oqylýyna yqpal etedi. Tynys belgileri – nota taıaqshalary sııaqty. Sózderdi shashaý shyǵarmaı, teksti myǵym ustap turady.
Áńgime jarııalandy. Kelesi kúni redaksııaǵa basa-kóktep Sobol kirdi. Ádettegideı bas kıimsiz, shashy dýdyrap ketken, kózi janyp tur.
– Meniń áńgimeme qol tıgizgen qaısysyń? – dep salǵan jerden aıǵaı saldy. Taıaǵymen gazet tigindisi jatqan ústeldi bir salyp qaldy. Qoıý shań burq ete tústi.
– Eshkim tıisken joq, – dedim men. – Teksti tekserip kórseńiz bolady.
– О́tirik! – dep taǵy aıǵaılady. – Sandalma! Kim tıisse de tappaı qoımaımyn!
Bir janjaldyń ıisi shyǵyp-aq qaldy. Qorqaqtaý qyzmetkerler bólmeden jylystap shyǵyp ketip jatyr.
Sonda ǵana Blagov ustamdy, tipti, enjar daýyspen:
– Eger tynys belgilerin túzeýdi qol suǵý dep esepteseńiz, onda qol tıgizgen men edim. Korrektorlyq mindetimmen.
Sobol birden Blagovqa tap berdi. Qolynan ustap alyp biraz silkiledi, sosyn qushaqtaı aldy da qarttyń betinen máskeýshelep úsh márte súıdi.
– Raqmet! – dedi tolqyp. – Mynaýyńyz men úshin keremet sabaq boldy. Tek endi tym kesh ekeni ókinishti. Osyǵan deıin óz jazýyma ózim qııanat jasap kelippin ǵoı, sony endi ǵana uqqanymdy qarashy.
Keshkisin qaıdan alǵany belgisiz, jarty bótelke konıagin ustap (ol kúnderi konıak túgili, as-aýqat ajyratýdyń ózi ońaı bolmaǵan – A.N) Sobol kelip tur úıge. Biz Blagovty shaqyrdyq, Bagrıskıı de keldi. Ádebıet jasaı bersin dep, bastysy, tynys belgisi úshin dep ishtik.
Osydan keıin óz ornyna jáne der kezinde qoıylǵan núkteniń oqyrmanǵa qanshalyqty áser etetinin uqtym...
Konstantın Paýstovskııdiń
«Zolotaıa roza» povesinen
yqshamdap aýdarǵan
Almas NÚSIP,
«Egemen Qazaqstan»
