Tarıhı múmkindik degen osy

 Mine, osy oıdy ári qaraı sabaqtaıtyn bolsaq, zamannyń damý zańdylyqtary men qaýip-qaterlerin Elbasy aldyn ala boljap, aıtyp ta keledi, soǵan tótep bere alarlyq qaýqary bar baǵdarlamalyq isterdi jasatyp ta júr. Sonyń bir jarqyn mysaly Qazaqstandy ındýstrııalandyrý bolsa kerek. Bul táýelsiz Qazaqstannyń bolashaǵyn, tipti onyń taǵdyryn anyqtaıtyn mańyzy bar jumys. 

 Elbasynyń Joldaýynda atap kórsetilgen 10 mindettiń qashan bolsyn óz mańyzyn joımaıtyny taǵy bar. Sol on mindettiń bar­lyǵy elimizdiń áleýmettik-ekono­mı­kalyq damýynda, rýhanı jańǵy­rýynda, tarıh sahnasyna buryn­ǵydan da berik ornyǵa túsýinde, álemdik saıasatta óz sózińdi bú­gin­gi­deı aıtýyń úshin de asa zor mańyzy bar ekendigi daý týdyrmaıtyn másele.

Memleket basshysy: «Búgin adamzat jańa óner­kəsiptik revolıýsııa dəýirine aıaq basyp otyr. Zamanaýı tehnologııa­lar dúnıeni ózgeriske ushyratýda. Jahandyq tehnologııalyq ilge­ri­leýshilikter ózimen birge syn-qa­terlerdi de, sondaı-aq ósimniń jańa múmkindikterin de alyp kelýde. Bul – bizdiń əlemdegi asa damyǵan 30 eldiń qataryna jedel ený úshin tarıhı múmkindigimiz», dedi. 

Tarıhı múmkindik. Rasynda da bul qazir jáne tipti jedel, tipti uıqy-kúlki kórmeı de bizdiń asa tıimdi paıdalanyp qalýǵa tıisti tarıhı múmkindigimiz. Sol tarıhı múmkindikti jedel paıdalanyp qalýdyń taǵy bir mańyzy bar. Al bul kelip, óz elimiz ben bolashaǵymyzdyń jáne keler urpaǵymyzdyń taǵdyry aldyndaǵy uly jaýapkershilikke ákelip saıady. Tereńirek zerdeler bolsaq, Qazaqstan ındýstrııasyna jańa tehnologııalardy engizýdiń, el ónerkəsibindegi eńbek ónimdiliginiń deńgeıin kóterý men óndiristik prosesterdi sıfrlandyrý jəne zamanaýı bıznes-modelderdi meńgerý, Qazaqstannyń resýrs­tyq əleýetin paıdalanýdyń tıim­di­ligin jaqsartý, aqparattyq-teh­nologııalyq sheshimderdi engizý, agroónerkəsip keshenin jańa teh­nologııalyq deńgeıge kóterý jáne de kólik pen logıstıkalyq ınfra­qu­rylymdy odan əri damyta berý sııaqty Elbasy alǵa tartyp otyrǵan mindetterdiń qaı­sy­syn búgingi damý prosesteri úshin mańyzdy emes dep aıta alar­syz. Bári de mańyzdy jáne de bul min­detterde árqaısymyzdyń ómir ty­nysymyz, árbirden soń el taǵ­dy­ry­men qosa óz taǵdyrymyz jatyr.

 Bárimizdiń ómirimiz jol ústinde ótip jatyr. Bárimiz de jolaýshymyz. Osy bir oı tóńireginde otyryp, nazarym Joldaýdyń «Kólik-logıstıka ınfraqurylymynyń tıimdiligin arttyrý» atty tórtinshi mindetke eriksiz toqtap, osy máse­lege erekshe den qoıdym. О́ıtkeni bir-birine joldyń amanshylyǵyn tileıtin halqymyz qashanda qara joldy qasıet tuta bilgen. Osy oraıda búgingi Qazaqstannyń qaı salada bolsyn ilgerilep ketýiniń bir tarmaǵy osy jolymyzda jatyr. Elbasy kólik-logıstıka máselesin bir búgin ǵana aıtyp otyrǵan joq. Bul máselege Memleket basshysy táýelsizdiktiń alǵashqy kezeń­deri­nen bastap kóńil bólip, úzbeı damy­týdyń talabyn qoıyp, sony udaıy aıtyp, óz baqylaýynda ustap keledi.

Qazaqstan qazirdiń ózinde kó­lik­tik iri aımaqqa aınalyp otyr. Qazir Qazaqstan arqyly birneshe transkontınentaldy dáliz ótetini de belgili. Sonyń nátıjesi bolar, Joldaýda atap kórsetilgenindeı, Qazaqstan arqyly ótken júk tranzıti 2017 jyly 17 paıyzǵa ósip, ol 17 mıllıon tonnaǵa jýyq­tasa, endi tranzıtten túsetin sol jyl saıynǵy tabysty 2020 jyly 5 mıl­lıard dollarǵa jetkizý minde­ti qoıyldy. Osy bes mıllıard dollarǵa qol jeter bolsa, kólik-logıstıka ınfra­qu­rylymyna jumsalǵan memleket qarajatynyń tez arada qaıtarymy da bolady.

 Árıne, kólik-logıstıka salasyn damytyp, jetildirýge álemniń kez kelgen memleketiniń de yntaly bolyp, olar osy salany jetildirýdiń nebir amal-tásilderin jasap jatqandary anyq. Biz de solaı jasaýǵa mindettimiz. Elbasy bul oraıda óz Joldaýynda júk qozǵalysyn «onlaın» júıesinde baqylap, olardyń kedergisiz tasymalyn qamtamasyz etip otyrýdy jáne kedendik operasııalardy jeńildetý maqsatymen «blok­cheın» sııaqty sıfrly tehno­lo­gııalardyń aýqymdy túrde engi­zilýin qamtamasyz etýdi alǵa tartady. О́ıtkeni osy kúngi bul zamanaýı sheshimder kólik-logıstıka salasynyń barlyq býynynyń ózara baılanysyn uıymdastyrýǵa múmkindik beredi. Mine, osy asa mańyzdy salanyń álemdik ozyq úrdispen damýy men jumys isteýin qamtamasyz etý úshin jyl saıyn buǵan bólinetin bıýdjet qarajatynyń jalpy kólemin ortasha merzimdegi kezeńde 150 mıllıard teńgege jetkizý kózdelip otyr. 

Joldaýda eldiń aldyna qo­ıyl­ǵan on mindettiń árqaı­sy­synyń da ómirlik, tarıhı mańyz­dy­lyǵy ora­san ekenin aıtýǵa bolady. Negiz­gi baǵyt – álemniń damyǵan 30 mem­leketiniń qataryna ený bolsa, endi kelip osy on mindet sol maq­satqa jetý jolymyzdaǵy temirqa­zy­ǵymyz ispettes. 

Jabal ERǴALIEV, 
jazýshy, Qazaqstannyń eńbek 
sińirgen qaıratkeri

Kókshetaý