Jıynda «Nurly jer» turǵyn úı qurylysy baǵdarlamasyn júzege asyrý barysy týraly Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek baıandady.
Mınıstrdiń málimetine súıensek, ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha turǵyn úı qurylysyna 979,8 mlrd teńge ınvestısııa salynǵan, bul odan aldyńǵy deńgeıden 18 paıyzǵa joǵary. Jeke ınvestısııalardyń úlesi 825,8 mlrd teńgeni nemese jalpy kólemniń 84,3 paıyzyn, al memlekettik ınvestısııalar úlesi – 154 mlrd teńgeni nemese jalpy kólemniń 15,7 paıyzyn quraǵan.
«11,2 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi, bul ótken jylǵy deńgeıden 6,2 paıyzǵa joǵary. Baǵdarlamanyń jyldyq josparyna turǵyn úıdi jalpy engizý 111 paıyzǵa oryndaldy. Jalpy 100,8 myń turǵyn úı salyndy, onyń ishinde 75,8 myń úı nemese jalpy kólemniń 75 paıyzy jeke sektor esebinen, 25 myń páter memlekettik ınvestısııalar esebinen turǵyzyldy», dedi J.Qasymbek. Sondaı-aq ol turǵyn úılerdi paıdalanýǵa berý boıynsha Astana jáne Almaty qalalary, Mańǵystaý jáne Aqtóbe oblystary jetekshi oryn alatynyn, oǵan qosa Batys Qazaqstan, Ońtústik Qazaqstan, Qostanaı jáne Pavlodar oblystarynda turǵyn úı qurylysy kóleminiń aıtarlyqtaı ósim qarqyny baıqalatynyn atap ótti.
Negizinen óńirlerge turǵyn úı qurylysyna qajetti ınfraqurylymdy júrgizý úshin 77,3 mlrd teńge bólingen, onyń 99,5 paıyzy nemese 76,9 mlrd teńgesi ıgerilipti.
«Halyqtyń áleýmettik áljýaz toptary úshin satyp alý quqyǵynsyz arendalyq turǵyn úı salý» baǵyty boıynsha respýblıkalyq bıýdjetten jyl saıyn óńirler arasynda birkelki taratylatyn 25 mlrd teńge bólinedi. Osy baǵytta 2017 jyly óńirlerde satyp alý quqyǵynsyz arendalyq turǵyn úıdiń 5391 páteriniń qurylysy júrip jatyr, onyń ishinde 2620 páter paıdalanýǵa berildi. Bıyl Baǵdarlamanyń osy baǵyty boıynsha 184,5 myń sharshy metr, ıaǵnı 3507 páter salý josparlanyp otyr», dedi mınıstr. J.Qasymbek atap ótkendeı, «Jeke turǵyn úı qurylysyn damytý» baǵyty boıynsha 70 myńnan astam jer telimine ınjenerlik kommýnıkasııalar jetkizilgen. Olardyń 54 myńy buǵan deıin berilgen, al 16 myńy — jańa. Qanatqaqty joba aıasynda alty óńirde 2017 – 2018 jyldary aıaqtalýy tıis 1 975 úıdiń qurylysy bastalǵan. 2017 jyldyń qorytyndysy boıynsha 164 úı paıdalanýǵa berilgen, olardyń ishinde Aqtóbe oblysynda – 124, Qostanaı oblysynda – 40 úı. Qalǵan úıler osy aıaqtalady.
Baǵdarlamanyń «Jergilikti atqarýshy organdardyń turǵyn úı qurylys jınaq júıesi úshin nesıelik turǵyn úı salý» úshinshi baǵyty boıynsha JAO kredıttik turǵyn úıdiń 9 010 páterin paıdalanýǵa bergen. «Halyqqa arnalǵan ıpotekalyq nesıelendirýdiń qoljetimdiligin arttyrý» baǵyty boıynsha iske asyrýdyń basynan beri qaryz alýshylardan 14,2 mlrd teńgege sýbsıdııalanǵan qaryz alýǵa 1388 ótinish qabyldanǵan, sonyń ishinde 1317 ótinish maquldanypty.
«Memleket basshysynyń Joldaýyna sáıkes 2030 jyly bir turǵynǵa shaqqanda turǵyn úımen qamtamasyz etý kórsetkishin 30 sharshy metrge deıin jetkizý qajet. Ol úshin qurylys kóleminiń jyl saıyn 8-10 paıyz deńgeıde ósýin qamtamasyz etý kerek. Bul 2030 jyly mejege jetýge múmkindik beredi», dedi J. Qasymbek.
Máseleni talqylaý barysynda Premer-Mınıstriniń birinshi orynbasary A.Mamın, «Báıterek» UBH tóraǵasy A.Áriphanov, Qaraǵandy oblysynyń ákimi E.Qoshanov, Aqmola oblysynyń ákimi M.Myrzalın, Atyraý oblysynyń ákimi N.Noǵaev, Mańǵystaý oblysynyń ákimi E.Toǵjanov, Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi A.Kólginov, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimi J.Túımebaev osy baǵytta atqarylyp jatqan jumystar jaıynda qosymsha baıandady. Al Úkimet basshysy óz kezeginde 2018 jyly «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý kórsetkishteri bıylǵydan da joǵary bolyp, bir mıllıon sharshy metr turǵyn úıge asyp túsýi tıistigin aıtyp, tıisti basshylarǵa tapsyrma júktedi.
Úkimet otyrysynda qaralǵan kelesi másele – quqyq qorǵaý qyzmetin, atqarýshylyq is júrgizý men sot saraptamasynyń málimetterin sıfrlandyrý barysy. 
Bul rette Bas prokýrordyń orynbasary Marat Ahmetjanov «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda elektrondy qylmystyq is, ákimshilik óndiristerdiń biryńǵaı tizimi, tekserý obektileri men sýbektileriniń biryńǵaı tizimi, taldaý ortalyǵy, azamattardyń elektrondy ótinimderi sekildi bes quramdas bólikten turatyn «Elektrondy is» jobasy júzege asyrylyp jatqanyn atap ótti. Jobany iske asyrý merzimi 2021 jyldyń jeltoqsan aıyna deıin jalǵaspaq.
Ishki ister mınıstri Qalmuhanbet Qasymov óz kezeginde qazirgi tańda ishki ister organdarynda, sonyń ishinde jol polısııasy, kóshi-qon qyzmeti, qylmystyq-atqarý júıesi jáne jedel-krımınalıstıkalyq qyzmet salasynda 19 aqparattyq júıe bar ekenin jetkizdi. Al Ádilet mınıstri Marat Beketaev «Qazposhta» AQ-men birlesip, boryshkerge memlekettik shekara jáne qalalar men oblystardyń qoǵamdyq oryndarynda kassalyq qyzmet kórsetý pýnkteri men termınaldar arqyly qaryzdaryn tóleý múmkindigin berý maqsatynda tıisti qyzmetter ázirlengenin atap ótti. Máselen, 2017 jyldyń maýsym aıynda Astana, Almaty, Aqtaý, Qaraǵandy, Shymkent, Atyraý, Qyzylorda jáne О́skemen qalalarynyń áýejaılarynda «Qazposhta» termınaldary arqyly bereshekti óteý qyzmeti engizildi. Jaqyn arada Qazaqstannyń halyqaralyq qatynastaǵy barlyq áýejaılaryn jáne «Qorǵas», «Qordaı», «Jańajol», «Jibek joly» jáne t. b. sekildi iri shekaralyq ótkizý pýnktterin qamtamasyz etý josparda bar. 2017 jyly qaryzdy tóleý úshin IOS jáne Android bazasynda qosymshalar iske qosyldy. «Qazposhta» AQ qarjylyq quraldary arqyly iske qosylǵan kezeńnen bastap 649 boryshker 34,4 mln teńge somasynda qaryzdaryn tólegen.
Budan ózge Ádilet mınıstri «Sot saraptama ortalyǵy» qyzmetin avtomattandyrý maqsatynda «Zerde» holdıngimen birlesip, «E-saraptama» aqparattyq júıesi ázirlenip jatqanyn aıtty. Júıeni jasaý qurylymdyq bólimsheler jáne Sot saraptama ortalyǵynyń arasynda málimet almasýdy qorǵalǵan baılanys arnalarymen júrgizýge múmkindik beredi. Júıeni iske qosý 2018 jylǵa josparlanǵan. 2018-2020 jyldary «E-saraptama» júıesin memlekettik organdardyń ózge de aqparattyq júıelerimen ııntegrasııalaý josparlanǵan.
Sot júıesin sıfrlandyrý týraly Joǵarǵy sot apparatynyń basshysy Nurserik Sháripov baıandady. Atalǵan málimetterge sáıkes, bıyl 1 qańtardan bastap Qylmystyq is júrgizý kodeksiniń ózgerýine baılanysty sottar isterdi elektrondy formatta qaraýǵa kóshti. Budan ózge, 2017 jyly azamattyq ister boıynsha buıryq óndirisi, ákimshilik isterdi qabyldaý qyzmeti elektrondy túrde iske qosyldy.
Sonymen qatar osy másele boıynsha Aqparat pen kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev, Astana qalasynyń ákimi Áset Isekeshev, Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbek sóz sóıledi. Al óz kezeginde Premer-Mınıstrdiń orynbasary Asqar Jumaǵalıev búgingi tańda quqyq qorǵaý organdarynda sıfrlandyrý boıynsha eleýli jumystar atqarylyp jatqanyn aıtty. Máseleni talqylaý qorytyndysynda Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev ákimderge jaraqtandyrý máselelerin der kezinde sheshýdi tapsyrdy. Baqytjan Saǵyntaev aqparattyq júıelerdi biriktirý boıynsha jumystardy jalǵastyrý qajet ekenin aıtty.
Úkime otyrysynda qaralǵan taǵy úshinshi másele Azamattyq avıasııany odan ári damytý boıynsha qabyldanyp jatqan sharalar týraly Investısııalar jáne damý mınıstri baıandady. J.Qasymbektiń aıtýynsha, búgingi tańda qazaqstandyq áýe kompanııalarynan Eýroodaq elderine ushýǵa barlyq shekteýler alyp tastaldy, ıaǵnı bes otandyq áýe kompanııasy Eýropaǵa ushýǵa quqyly.
«2017 jylǵy 22-30 qarasha aralyǵynda IKAO avıasııa qaýipsizdigi boıynsha aýdıt júrgizgen bolatyn, ol áýejaılardyń qaýipsizdik júıesin keshendi tekserýdi kózdeıdi. Aldyn ala baǵalaý boıynsha, IKAO sarapshylary Qazaqstannyń edáýir ilgerileýin atap ótti jáne IKAO reıtıngisinde kórsetkishterimiz jaqsarady dep kútilýde. Resmı nátıjeler 2018 jylǵy 1 aqpanǵa qaraı jarııalanady», dedi J.Qasymbek.
Búgingi tańda Qazaqstanda áýe kóligi ınfraqurylymyn jańǵyrtý is júzinde aıaqtaldy – táýelsizdik alǵan sátten beri 15 ushý-qoný jolaqtary men 11 áýejaı termınaly jóndeýden ótti. Shaǵyn avıasııany damytý úshin qatty jabyndy 5 aerodrom jáne topyraqty jabyny bar 11 aerodromdy salý jáne jóndeý qarastyrylǵan. Máseleni talqylaý barysynda «Eır Astana» áýe kompanııasynyń qyzmeti týraly málimetti onyń prezıdenti Pıter Foster jetkizdi. Qorytyndysynda Premer-Mınıstr B.Saǵyntaev azamattyq avıasııany damytý máselesi óte ózekti jáne mańyzdy ekenin atap ótti. Búginde otandyq azamattyq avıasııanyń ınfraqurylymy halyqaralyq standarttarǵa sáıkes keltirildi. Osy rette Premer-Mınıstr 2018 jyly jolaýshylar aǵymynyń 800 myń adamǵa deıin ulǵaıýy josparlanǵanyn atap ótti. Osyǵan baılanysty B.Saǵyntaev Investısııalr jáne damý mınıstrligine ózge de múddeli vedomstvolarmen birge mıllıard halqy bar Úndistan azamattary úshin 72-saǵattyq vızasyz rejım engizý máselesin qaraýdy tapsyrdy. Budan ózge, sáıkes memlekettik organdarǵa otandyq monopolııaǵa qarsy zańnamaǵa qarsy kelmegen jaǵdaıda, áýejaılardyń qyzmet kórsetý boıynsha tarıfterin olardy tómendetý turǵysynan retteý tapsyryldy.
Dınara BITIK,
«Egemen Qazaqstan»
