Áıel­derge túsik jasatýǵa ruq­sat berilgen 104-bab qaıta qaralǵan jón

Elimizdegi Halyq densaý­ly­ǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly kodeks­tiń 104-baby boıynsha áıel­derge túsik jasatýǵa ruq­sat berilgen. Onda túsik ja­saýdyń zańdyq norma­lary da kórsetilipti. Esh­qandaı sebepsiz, áıeldiń óz qalaýymen júktiliktiń on ekinshi aptasyna deıin abort jasaýǵa bolady. Áleýmettik kór­setilimder boıynsha jıyrma ekinshi aptaǵa deıin, al júkti áıel men sharananyń ómirine qaýip tóndiretin medısınalyq kór­setilimder bolsa júktiliktiń merzimine qaramastan jasandy túsik jasalady. 

Júktilikti jasandy túrde úzý­ge ruqsat beretin medı­sı­na­lyq kórsetilimder men áleýmettik aı­ǵaqtar 104-bapqa sáıkes Den­saý­lyq saqtaý mınıstriniń 2009 jylǵy 30 qazandaǵy №626 buıryǵymen bekitilgen «Júktilikti jasandy túrde úzýdi júrgizý erejesinde» kórsetilgen. Medısınalyq aıǵaqtar degenimiz – ártúrli aýrýlar, ınfeksııalar, ta­ǵysyn taǵy... Mundaı jaǵ­daıda jasandy túsikti ana da, dáriger de sharasyzdyqtan ja­saıdy. Alaıda, erejede kór­se­tilgen túsik jasaýǵa ruq­sat be­retin áleýmettik aı­ǵaqtardy kór­­gende adam eriksiz oıǵa qa­la­dy. Áleýmettik aıǵaqtar: osy júk­tilik kezinde zaıybynyń qaıtys bolýy, áıeldiń nemese onyń eriniń erkinen aıyrý ornynda bolýy, áıel nemese onyń jol­dasy bekitilgen tártippen ju­myssyz dep tanylsa, nekede turmaıtyn áıel, ata-ana qu­qyǵynan aıyrý nemese shekteý týraly sot sheshimi, zorlaýdan keıingi júktilik, áıel bosqyn mártebesinde bolsa nemese kóship kelýge májbúr bolǵan jaǵdaıda, otbasynda múgedek balanyń bolýy, júktilik kezinde nekeniń buzylýy, kóp balalylyq, káme­let jasqa tolmaǵan shaq.

Joǵaryda aıtylǵan jaǵ­daı­lar­dyń biri basynda bolsa, kez kelgen áıel akýsherlik esep boıynsha 22 aptalyq balasyn emin-erkin óltire berýine bolady. Buǵan bizdiń zańnama osy 104-bappen ruqsatyn bergen. Má­selen, nekede turmaıtyn áıel qalaǵanynsha oınap-kúlip, júk­ti bolyp qalyp, á degennen aldyrmaı júrip qaldy delik. Meıli, balanyń barlyq mú­sheleri jetilip, jan enip, qı­myl­daǵannan keıin-aq aldyra salady. Biraz ýaqyttan soń baıaǵy ádetine basyp, qaıtadan kó­terip qoısa, taǵy túsik jasa­tady. Buǵan da eshqandaı shekteý joq. 

Jumyssyz bolsań da ishin­degi deni saý balańdy óltire berýi­ńe bolady. Otba­syly áıel kúıeýi­men tatý-tátti kezinde úl­ken úmitpen bala kóterse, bi­raq, sodan keıin shańyraq shaı­qal­sa, baıaǵy ózi qalap, ózi tilep kótergen balasyn, bul ýaqqa deıin ósip, jaryq dúnıege kelýge daıyndalyp jatqan sharanasyn óltirip tastaı salsa oǵan eshkim «qoı» demeıdi. О́ıtkeni memleket áıelge nekesi buzylǵan jaǵdaıda ishtegi sharanasyn óltirýge zańmen ruqsat bergen. Náreste neke buzylmaı turyp ómir­ge kelip úlgerse úlgergeni, onda sot áke-she­sheniń birine alıment júk­teıdi. Úlgermeı qalsa, ol ba­la múlde týmaýy da múm­kin. 

«Elimiz jasandy túsik jasatý boıynsha qalaısha álemde aldyńǵy qatarda?» degen saýal­ǵa jaýap izdegende ony osy 104-baptan, ondaǵy áleýmettik aıǵaq­tardan kórýimizge bolady. Son­dyqtan áleýmettik aıǵaqtar ha­lyqtyń, depýtattardyń tal­qy­syna salynyp, qaıta qaralýy tıis degen oıdamyz. Abortqa múlde tyıym salynbasa da, tym bolmaǵanda oǵan ruqsat beretin áleý­mettik aıǵaqtardy azaıtyp, áıelderdiń zań aldyn­daǵy jaý­ap­-
ker­­­­shi­­ligin arttyrý qajet. Son­­da ǵana júgensiz ketken náp­­si­qumarlar arsyz áreket­terin azaıtyp, ishte únsiz jy­laǵan sharananyń kóz jasy tyıylar, bálkim.

Nurbaný KAMAL, 
jýrnalıst