Saılaýaldy báseke izetti bolýy tıis

Keshe Astanada Ortalyq saılaý ko­mıs­sııasynyń uıymdastyrýymen Parlament Májilisi depýtat­tary­nyń kezekten tys jáne máslıhattar depýtattarynyń kezekti saılaýyn ázirleý men ótkizý máseleleri boıynsha respýblıkalyq semınar-keńes bolyp ótti. Onyń jumysyna oblystyq, Astana men Almaty qalalyq saılaý komıssııalarynyń tór­aǵa­la­ry men hatshylary, oblys­tar­dyń, Astana jáne Almaty qa­la­larynyń ákimderi appara­ty­nyń saı­laý máselelerine jaýapty qyzmetkerleri, Ortalyq saılaý komıssııasynyń óńirler­degi ókilderi, Qazaqstan Res­pýblıkasyndaǵy saıası par­tııa­lardyń, múddeli memlekettik organdardyń ókilderi, sondaı-aq saılaý salasynda qyzmet etetin halyqaralyq uı­ymdardyń ókilderi qatys­ty. Ortalyq saılaý komıs­sııa­synyń tóraǵasy Qýandyq Turǵanqulov óz sózinde atap ótkendeı, aldaǵy saılaýdyń ereksheligi, bul – elektora­t­tyq úderistiń negizgi kezeń­deri, ásirese, úgit naýqany merzimi boıynsha el Táýel­sizdiginiń 20 jyldyǵyna ázir­liktiń aıaqtalýymen jáne mereıtoıdy atap ótý kún­derimen tuspa-tus kelip otyr. Bul jaǵdaı saılaý or­gandaryna jáne barlyq saılaý úderisine qatysýshy­lar­ǵa erekshe jaýapkershilik júkteıdi. Al saılaýdy uı­ym­dastyrýshylardyń maqsa­ty – keıbir túsinispeýshilik­ter­diń oryn alýyna jol beretin jaǵdaıattardyń aldyn alý, saılaý zańnamasyn buzý áreketterine qarsy ýaqtyly jáne tabandy sharalar qol­daný bolyp taby­lady. «Me­nińshe, barlyq saılaý úde­risine qatysý­shy­lardyń is-áreketi tek biriktirýshilik sıpatta bolýy tıis. Saı­laýaldy báseke órkenıetti ári izetti bolýy kerek», dedi tóraǵa osy týraly. Ortsaılaýkom basshysy budan keıin Ortalyq saılaý komıssııasy tarapynan atqa­rylǵan jumystarǵa toqtal­dy. Qýandyq Turǵan­qulov­tyń habardar etýinshe, qa­zirgi kezde partııalyq tizim boıynsha Májilis depýtat­tyǵyna kandıdattar usyný úderisi júrip jatyr. Bul úderis 5 jeltoqsanda aıaqta­lady. Sondaı-aq máslı­hat­tar depýtattyǵyna kandıdattar usyný úderisi de jal­ǵasyn tabýda. Ortsaılaýkom saılaý kampanııasy bastal­ǵannan beri qajetti norma­tıvtik-quqyqtyq aktilerdi, saılaýlardy ázirleý jáne ótkizý jónindegi negizgi sha­ralardyń Kúntizbelik jos­pa­ryn daıyndap, olardy jer­gilikti jerlerge jiberdi. Saılaýlardy aqparattyq ja­ǵynan qamtamasyz etýdiń jos­pary daıyndalyp, jú­ze­ge asyrylýda. Respýblı­ka­lyq telearnalar efırine or­nalastyrý qamtamasyz etil­di. Saılaý naýqany ba­ry­synda osyndaı 20-ǵa jý­yq rolık shyǵarý jospar­lanǵan. «Sondaı-aq biz saılaý­lar­dy ázirleý jáne ótkizý máselelerine arnalǵan óńir­lik semınarlar ótkizýdi josparlap otyrmyz, – dedi OSK tóraǵasy ári qaraı. – Jaqyn arada Úkimet saılaý kam­panııalaryn qarjylandyrý máselesin sheshetin bolady. Barlyq saılaý komıssııa­la­ry qarjylyq tártipti qatań saqtaýdy qamtamasyz etýi tıis. Saılaý ótkizýge bólin­gen qarajatty orynsyz shy­ǵyndaýǵa jol bermeýimiz qa­jet. Úkimet rezervinen bó­lin­gen qarjynyń barlyq shy­ǵyndaryn tóleýdi 2011 jylǵy 25 jeltoqsanǵa deıin aıaqtaýǵa mindettimiz. Al 2012 jylǵa respýblıkalyq bıýdjetten bólingen qarajat shyǵyndaryn tóleýdi biz kelesi jyldyń 15 aqpanyna deıin aıaqtaýymyz kerek». Qýandyq Turǵanqulov, son­daı-aq Májilis depýtat­tary saılaýy men máslıhattar de­­pýtattary saılaýyna qa­jet­ti saılaý bıýlletenderin ba­syp shyǵarý, saılaý komıs­sııalary múshelerin oqytý, saı­laýshylar tizimin daıyn­daý máselelerin ortaǵa sal­dy. Tóraǵanyń atap ótkenin­deı, ýchaskelik saılaý komıs­sııalary saılaýshylar tizimin saılaýǵa 15 kún qalǵanǵa deıin, ıaǵnı 2011 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin tanysý úshin usynýy qajet. Saılaýkom tóraǵasy otandyq jáne halyqaralyq baıqaýshy­lar­dy saılaýlardy ázirleý jáne uıymdastyrýǵa qatysty qa­jetti barlyq aqparattarmen qamtamasyz etý qajettigin de atap ótti. Semınar-keńeste OSK tór­aǵasynyń orynbasary Vla­dımır Foos Parlament Máji­lisiniń jáne máslıhatta­ry­nyń depýtattaryn saılaý­dyń zańdyq normalary jáne ony ótkizý erejeleri týra­ly, OSK hatshysy Baqyt Meldeshov Parlament Máji­lisiniń jáne máslıhat­tary­nyń depýtattaryn saılaýdy qujattamalyq qamtamasyz etý máseleleri týraly, OSK múshesi Tatıana Ohlopkova Parlament Májilisiniń jáne máslıhattarynyń depýtat­ta­ryn saılaýda qazaqstandyq, halyqaralyq baıqaýshylar men sheteldik BAQ ókilderin akkredıtteý tártibi jáne olardyń ókilettikteri týra­ly, OSK múshesi Lázzat Sú­leımen Parlament Májili­siniń jáne máslıhattarynyń depýtattaryn saılaýdy aq­pa­rattyq qamtamasyz etý má­seleleri týraly, OSK ap­paratynyń qarjy-baqylaý bóliminiń meńgerýshisi Marjan Muhametova Parlament Májilisiniń jáne máslıhat­ta­rynyń depýtattaryn saı­laýdy qarjylyq qamtama­syz etý máseleleri jóninde keńinen tanystyryp ótti. Jıyn barysynda qozǵal­ǵan máselelerdiń barlyǵy ózekti bolyp tabylady. Son­dyqtan da oǵan qatysý­shy­lar saılaý naýqanynyń qa­zirgi kezeńdegi birlesken ju­mysynyń mańyzdy baǵyt­tary­nyń biri retinde barlyq saılaý úderisine qatysýshy­lardyń saılaý zańnamasy normalarynyń múltiksiz or­yn­dalýyn qamtamasyz etý qajettiligin erekshe atady. О́ıtkeni, saılaýdyń oıdaǵy­daı ótýi ony uıymdas­ty­rýshylardyń quqyqtyq saýat­tylyǵyna tikeleı baılanys­ty. Semınar-keńeske qaty­sý­shylar joǵaryda atalǵan máselelerdi talqylaý ba­ry­synda saılaý úderisin uı­ym­dastyrý aıasynda júr­gizi­letin jumystardyń tıimdiligin arttyrýǵa baıla­nysty birqatar usynystar da aıt­ty. Mundaı usy­nys­tar men usynymdar saı­laýǵa qatys­ty is-sha­ra­lardy qalyptas­tyrýǵa múm­kindik beredi. Jıynda Ortalyq saılaý komıssııasynyń basshylary men  músheleri qatysýshylar tarapynan qoıylǵan suraq­tarǵa tushymdy jaýaptar qaı­tardy. Aldaǵy ýaqytta osyndaı semınar-keńester men trenıngter elimizdiń bar­lyq óńirlerinde ótkizi­letin bolady. Álısultan QULANBAI.