Bul bastamalardyń qaısysyn alsańyz da eń aldymen qarapaıym halyqtyń ıgiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Qazaqta «úıi joqtyń – kúıi joq» degen sóz bar. Adamnyń alańsyz ómir súrip, eńbek etýi úshin eń qajetti nárse ol – baspana. Elimizde turǵyn úı máselesin sheshý úshin «Qoljetimdi turǵyn úı-2020», «Nurly jer» baǵdarlamalary iske asyrylýda. Tek ótken 2017 jyly elimizde 11 mln sharshy metrden astam turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Alaıda, bul baǵdarlamalarda qoıylǵan sharttardy tómen tabysy bar otbasylardyń oryndaýǵa múmkinshilikteri joqtyń qasy. Sebebi ıpotekalyq nesıeniń paıyzdyq mólsheri men turǵyn úı alý úshin tólenetin bastapqy jarna mólsheri joǵary. Árqashan el qamyn oılaıtyn Elbasy ózi aıtqandaı, kópten oılanyp-tolǵanyp, árbir otbasyna baspana alýdyń jańa jeńildetilgen múmkindikterin berý joldaryn usyndy. Nesıe ósiminiń mólsherlemesin 7% nemese qazirgiden 2 esege tómendetip, bankterge tólenetin bastapqy jarna mólsherin 1,5-2 esege arzandatyp, ony baspana qunynyń 20%-na túsirip, nesıe alýshynyń aı saıynǵy tólemin azaıtý úshin, onyń merzimin 10-15 jyl emes, 2 esege, ıaǵnı 25 jylǵa uzartýdy usyndy. Elbasy usynǵan jeńildetilgen baǵdarlama boıynsha elimizdiń árbir azamatyna baspana alý qazirgimen salystyrǵanda 2 esege arzanǵa túsedi.
Ekinshi usynylyp otyrǵan bastama – jalaqysy tómen azamattardyń 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap, salyq júktemesin 10 esege azaıtyp, 1%-ǵa túsirý. Bul 2 mln-nan astam azamattyń jalaqysyn, jumys berýshige salmaq salmaı-aq 9%-ǵa kóterý degen sóz. Salyq júktemesin azaıtý halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartady, bızneske jeńildikter beredi. Al, Elbasynyń Úkimetke bergen progressıvtik salyq júıesine engizýdi zerdeleý tapsyrmasynyń arqasynda salyq saıasatyndaǵy áleýmettik teńsizdikke tosqaýyl qoıylady, áleýmettik ádilettilik nyǵaıa túsedi.
Úshinshi baǵyt – joǵary bilim alýdyń qoljetimdiligi men sapasyn arttyryp, stýdent jastardyń jataqhanamen qamtamasyz etilýin jaqsartý maqsatynda aldaǵy oqý jylynan bastap qosymsha 20 000 grant bólý nemese grant kólemin 37%-ǵa ósirý jáne aldaǵy 3-4 jylda qosymsha 75 000 oryndyq stýdentter jataqhanasyn salý. Bul jastarymyzdyń damýyna qajetti mamandyqtardy tegin alýyna jol ashady. Al stýdent jastardy jataqhanamen qamtamasyz etý, ásirese aýyl jastarynyń jaǵdaıyn jaqsarta túsedi.
Al ózin-ózi qamtamasyz etýshiler men jumyssyzdar arasynda jappaı kásipkerlikti damytý jáne jumyssyzdyqty azaıtyp, halyqtyń ál-aýqatyn kóterýge 2018 jyly qosymsha 20 mlrd teńge bólinip, shaǵyn nesıelerdiń jalpy somasy 62 mlrd teńgeni quraıtyn boldy. Iаǵnı, shaǵyn nesıe alýshylardyń sany ótken jylmen salystyrǵanda 2 esege kóbeıip, 14 myń adamǵa jetkiziledi. Besinshi teńdesi joq bastama, ol Qyzylordadan Jezqazǵan, Qaraǵandy, Temirtaý, Astana qalalary baǵytyna gaz qubyryn tartyp, elimizdiń ortalyq, soltústik óńirlerin gazben qamtamasyz etý. Teńdesi joq deıtinim qazaqtyń saıyn dalasymen Betpaqdala men Saryarqa arqyly myńdaǵan shaqyrym gaz qubyryn tartý ońaı sharýa emes. Ol tek damyǵan, ekonomıkasy myqty, basshysy el qamyn oılaǵan elderdiń ǵana qolynan keledi. Bul alyp, áleýmettik jáne ekologııalyq mańyzy erekshe, mıllıondaǵan turǵyndardyń turmysyn jaqsartatyn baǵdarlamany oryndaýǵa birjarym jyl merzim berilip otyr.
Elbasymyzdyń halyqqa arnaǵan Úndeýindegi 5 áleýmettik bastamasy qarjy kózderi jan-jaqty zerdelenip, esep-qısaby muqııat eseptelgen, maqsat- mindetteri anyqtalǵan, oryndaý merzimderi kórsetilgen naqty áleýmettik baǵdarlama. Negizinen bul jaǵdaıy tómen azamattardyń, ásirese jastardyń problemalaryn sheshýge baǵyttalǵan. Búginde qarapaıym halyqqa kereginiń ózi de osy. Sondyqtan da bul áleýmettik baǵdarlamalardyń oryndalýyna bárimiz birdeı atsalysýymyz kerek.
Qýanysh Aıtahanov,
ekonomıka ǵylymdarynyń doktory
