Medısınalyq «Jedel járdem» árqashan tegin

Keshe Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń tóraǵalyǵymen Úkimettiń kezekti selektorlyq otyrysy bolyp ótti. Onda turǵyndardy 2020 jylǵa deıingi jumyspen qamtý baǵdar­lama­synyń oryndalý barysy, elimizdegi jedel medısınalyq jár­dem salasynyń jaǵdaıy, jer resýrstaryn paıdalaný, janar-jaǵar maı materıaldarymen qamtamasyz etý jáne basqa kún tártibindegi ózekti máseleler talqylandy. Kún tártibindegi 2020 jylǵa deıingi jumyspen qamtý baǵdarla­ma­synyń oryndalý barysy týraly Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Gúlshara Ábdi­qa­ly­qova baıandama jasady. 2020 jylǵa deıingi jumyspen qamtý baǵdarlamasynyń 2011 jylǵy qanatqaqty bastamasynyń júzege asyryla bastaǵanyna 4 aıdyń ór­megi aýdy, dedi baıandamashy óz só­zin­de. Jergilikti atqarýshy organ­dar­dyń be­rgen deregi boıynsha, ústimizdegi jyldyń 21 qarashasyna deıin baǵdarlamaǵa qatysý úshin jumyspen qamtý ortalyqtaryna 78 myń adam ótinish bergen. Osy ótinishterdi qaraý barysynda 51,6 myń adam baǵdarlamaǵa qatysýshy­lardyń quramyna kirgizilgen. Onyń ishinde 50,8 myń adammen áleýmettik kelisim-sharttar jasal­ǵan. Áleýmettik kelisim-shartqa qol qoıǵandardyń 58 paıyzdan astamy 29 jasqa deıingi jastar bolyp tabylady. О́tinish berýshilerdiń arasynan búgingi kúnge deıin 5 myń adam turaqty jumysqa ornalas­tyryl­dy. О́ńirler boıynsha Shyǵys Qa­zaqstan, Ońtústik Qazaqstan, Aty­raý jáne Pavlodar oblystarynda áleýmettik kelisim-sharttarǵa qol qoıǵandar sany basym boldy. Baǵ­darlamanyń birinshi baǵyty boı­yn­sha 66,5 myń adam mamandyq ıgerý oqýlaryna qamtyldy. Bul jospardyń 90,9 paıyzy. Onyń ishinde 43,9 myń adam kásibı bilim berý salasymen, 19,1 myń adam qaıtadan daıyndyqtan ótýge, 3,5 myń adam kásibı biliktiligin jetildirý baǵdarlamalarymen qamtyl­dy. Turǵyndardyń kásibı daıar­ly­ǵyn jetildirýge elimiz boıynsha 430 tehnıkalyq jáne kásibı bilim berý ortalyqtary jumyldy­ryl­dy. Jalpy alǵanda, baǵdar­la­ma­nyń birinshi baǵyty boıynsha másele birshama ońtaıly bastaldy. Alaıda, keıbir óńirlerde baǵdarla­ma sheńberindegi turǵyndardyń kásibı biliktiligin jetildirý jáne qaıta daıarlaý maqsatynda áli de jetildire túsetin tustar barshy­lyq. Baǵdarlama sheńberinde elimiz boıynsha 3 myń kásiporyn men uı­ymdarda ashylǵan áleýmettik ju­mys oryndaryna 14 myń adam ornalas­tyryldy. Áleýmettik ju­mys or­yn­darynyń ortasha jal­a­qysy 45,5 myń teńgeden aınalyp otyr. Baǵ­dar­lamanyń basty maq­sa­ty oǵan qatysýshylardy turaqty jumys ornymen qamtý bolyp ta­bylady. Búgingi kúnge deıin qaıta kásibı daıarlyqtan ótken 6 myń adamnyń 4,5 myńy jumysqa orna­lastyryldy. Baǵdarlamanyń ekinshi baǵyty boıynsha turǵyndardyń kásipker­lik­pen aınalysýyna jan-jaqty kómek kórsetý máseleleri qarasty­ryl­ǵan. Baǵdarlama sheńberinde 21 qarashaǵa deıin elimiz boıynsha 2,5 myń adam kásipkerliktiń alǵashqy qyr-syrymen tanystyrylyp, ar­naıy daıarlyqtan ótkizildi. Mine, naq osy adamdar shaǵyn nesıe alý­shylardyń negizin quraıdy. Res­pýb­lıkalyq bıýdjetten óńirlerge shaǵyn nesıe berýge bólingen qar­jy tolyq aýdaryldy. 21 qarashaǵa deıingi málimet boıynsha azamat­tarǵa shaǵyn nesıe berý sharasy Aqtóbe, Shyǵys Qazaqstan, Qara­ǵan­dy, Pavlodar jáne Soltústik Qazaqstan oblystarynda alǵash qolǵa alynǵan. Bul óńirlerde bú­gingi kúnge deıin baǵdarlamaǵa qatysýshy 422 adam shaǵyn nesıe alyp úlgergen. Úshinshi baǵyt boıynsha, óńir­ler­diń turǵyndaryn toptyq jumys oryndarymen qamtýǵa basymdyq berý qarastyrylǵan. Osy maqsat­pen respýblıkamyzdyń 10 obly­syn­da 865 jeke menshik turǵyn úı (1116 páter) jáne 64 kóp qabatty tur­ǵyn úı (2266 páter) salý kóz­del­ingen. Osy maqsat úshin respýb­lı­kalyq bıýdjetten 11 mıllıard teńge qarjy bólinse, búgingi kúnge deıin onyń 3,7 mıllıard teńgesi ıgerildi. 666 jeke menshik turǵyn úı jáne 64 kóp qabatty turǵyn úılerdiń qurylysy bastaldy. Qo­ryta aıtqanda, 2020 jylǵa deıingi jumyspen qamtý baǵdarlamasynyń qanatqaqty bastamasy barlyq óńirlerde jalǵasyn tabýda. Selektorlyq otyrys bary­syn­da Úkimet basshysy Kárim Másimov Eńbek jáne turǵyndardy áleý­met­tik qorǵaý mınıstrligine jáne bar­lyq oblystardyń ákimderine tur­ǵyn­dardy jumyspen qamtý máse­le­sine barynsha qatty kóńil aýdarýdy tapsyrdy. «Memleket basshysy óziniń Joldaýynda jáne «Nur Otan» partııasynyń HIV sezinde elimizde turǵyndardy jumyspen qamtýǵa eń mańyzdy másele retinde basymdyq berdi. Sondyqtan men barlyq óńirlerdiń ákimderin bul máselege birinshi kezekte mán berýlerin tapsyramyn. Onyń ústine 2012 jylǵa qalyptasqan jaǵdaı boıynsha álemniń kóptegen memleketterinde turǵyndardy jumyspen qamtý sharasy basty nazarǵa aly­nyp otyrǵandyǵyn kórip otyrmyz. Biz 2011 jyly der kezinde («2020 jylǵa deıingi jumyspen qamtý baǵdarlamasyn» 2011 jyly qanat­qaq­ty rejimde) bastap kettik. Osy qanatqaqty másele barysynda biz Baǵdarlamanyń álsiz jáne basym tustaryn naqty aıqyndap, ony is júzine asyrýǵa asa zor  jaýapkershilikpen kelýimiz kerek», dedi Premer-Mınıstr Kárim Másimov. Elimizdegi jedel medısınalyq járdem kórsetý salasynyń qazirgi jaǵdaıy týraly Densaýlyq saqtaý mınıstri Salıdat Qaıyrbekova baıandama jasady. Baıandamashynyń aıtýy boıynsha, ústimizdegi jyl­dyń on aıynyń qorytyndysy boı­ynsha jedel medısınalyq járdem shaqyrý oqıǵalarynyń 9,7 paıyzy boıynsha kómek keshigip jetken. Ásirese, Atyraý, Qyzylorda, Shy­ǵys Qazaqstan, Jambyl, Soltústik Qazaqstan jáne Aqtóbe oblysynda mundaı oqıǵalar kóp oryn alǵan. Bul óńirlerde jedel járdem sha­qy­rýlarynyń keshigip kelýi res­pýblıkalyq ortasha kórsetkishten joǵary bolyp otyr. Densaýlyq saqtaý mınıstriniń aıtýynsha, jedel-járdem kómegi­niń keshigýine tosqaýyl qoıý úshin «jedel járdem» ortalyqtarynyń tıimdi oryndarǵa qonys tebýi bo­lyp tabylady. Sonymen birge, «jedel járdem» kóliginiń kidirissiz qoz­ǵalysyn qamtamasyz etý de bul máselede mańyzdy ról oınaıdy. Bul saladaǵy taǵy bir basty problema «jedel járdem» kólik­teri­niń eskirýi bolyp otyr. Respýb­lı­kamyz boıynsha jedel járdem av­tokóligimen qamtamasyz etý kólemi 92,6 paıyzdy quraıdy. Onyń ishinde «jedel járdem» kólikteriniń 46 paıyzy eskirgen. «Máselen, Sol­tús­tik Qazaqstan oblysynda sanı­tar­lyq avtokólikpen qamtamasyz etý kólemi 100 paıyzdy qurasa, bul kólikterdiń 76,6 paıyzy ábden eskirgen. Al Shyǵys Qazaqstan ob­lysynda qamtamasyz etilý  kólemi 90 paıyz bolsa, bul kólikterdiń 80 paıyzynyń tozyǵy jetken», dedi Salıdat Qaıyrbekova. Mınıstrdiń aıtýynsha, biryń­ǵaı avtomattandyrylǵan dıspetcherlik qyzmettiń jáne jedel jár­dem kólikteriniń spýtnıktik, sony­men birge radıolyq baılanys túr­le­rimen qamtamasyz etilmeýi de «jedel járdem» kólikteriniń tıimdi paıdalanýyna keri áserin tıgizip otyr. Osy oraıda Úkimet basshysy Kárim Másimov Densaýlyq saqtaý mınıstrinen sońǵy kezde qoǵamda beleń alyp bara jatqan «jedel jár­dem qyzmetiniń» aqyly bola­tyn­dyǵy týraly daqpyrt sózge naq­ty jaýap berýin surady. Mınıstr «Salamatty Qazaqstan» baǵ­dar­lamasy sheńberinde qosymsha aqy alý máseleleri qarastyrylyp otyrǵandyǵyn, biraq bul máse­le­niń jedel járdem kórsetý qyz­me­tine eshqandaı qatysy joq ekendigin aıtty. «Endeshe, ártúrli pikir­lerdiń bolmaýy úshin máseleniń basyn ashyp alaıyq. Turǵyndar úshin jedel járdem kómegi árqa­shan tegin bolady», dep máseleni anyq ta naqty tujyrymdady Premer-Mınıstr. Sonymen birge, elimizdegi «jedel járdem» kólik­teriniń basym bóliginiń eskirýine baılanysty Úkimet basshysy tıisti organdarǵa naqty tapsyrma berip, bul máseleni jan-jaqty zerttep, qajet bolsa elimizde «jedel járdem» kólikterin qurastyrý má­selesin qolǵa alýdy tapsyrdy. Elimizde jer resýrstaryn paıdalaný jáne turǵyndarǵa jer telimderin berý máselesi týraly Jer resýrstaryn basqarý agenttigi tór­aǵasynyń mindetin atqarýshy Kanalbek Raıymbekov habarlama ja­sa­dy. Premer-Mınıstr «Doing Bu­siness» reıtıngi boıynsha, Qa­zaq­stan «qurylys salýǵa ruqsat berý máselesi boıynsha» eń sońǵy oryndy ıelengendigin atap kórsete kelip, Jer resýrstaryn basqarý agent­tigine naqty tapsyrmalar ber­di. «Men sizdiń agenttikke jáne bul máselemen shuǵyldanatyndar­dyń barlyǵyna: qurylys salýǵa, onyń ishinde birinshi kezekte jeke menshik turǵyn úı qurylysyn sa­lý­ǵa ruqsat beretin qujattardy meı­linshe jeńildetýdi jáne bul má­sele boıynsha álemdegi eń úzdik tá­jirıbeni basshylyqqa alýdy buryn da tapsyrǵan edim, búgin taǵy da osy másele boıynsha naqty shara­lar­dy is júzine asyrýdy tapsyra­myn», dep atap kórsetti Kárim Má­simov. Osyǵan baılanysty Úkimet basshysy jeke menshik turǵyn úı qurylysyn damytý úshin qajetti ınfraqurylymdy salýǵa memlekette qarjy, al adamdardyń jeke men­shik turǵyn úı qurylysyn sa­lýǵa yntalary bar ekendigin atap kórsete kelip, «bul máseleni sóz­buı­dalyqqa sala berýdi doǵaraıyq. Kelesi jyldyń birinshi toqsa­nynd­a naq osy taqyryp boıynsha Úkimettiń arnaýly otyrysyn ót­kizeıik», dep qorytyndylady óz sózin Úkimet basshysy. El naryǵynda qazirgi qalyp­ta­syp otyrǵan janar-jaǵar maımen qamtamasyz etý máselesi týraly Mu­naı jáne gaz mınıstri Saýat Myń­baev habarlama jasap, bıylǵy jyly Reseıden janar-jaǵar­ maı­dyń 7 mıllıon tonna lımıti bólin­gendigin atap kórsete kelip, ishki rynokqa qajetti janar-jaǵar maı­dyń basqa kólemi ózimizdiń rezervterimiz boıynsha sheshiletindigin aıt­ty. Mınıstrdiń aıtýy boıyn­sha, jeltoqsan aıynda elimizdi ja­nar-jaǵarmaı materıaldarymen qam­tamasyz etýde eshbir másele týyndamaıdy. Biraq, kelesi jyly Reseı tarapynan bólinetin 7 mıllıon tonna lımıttiń ornyna 6 mıl­lıon tonna ǵana janar-jaǵar ­maı alynady. Qalǵan suranysty óz esemizden toltyratyn bolamyz. Qysqy otyn úshin paıdalanatyn mazýt boıynsha eshqandaı problema týyndaýǵa tıisti emes. Aldaǵy qysqy jylý maýsymyna qajetti 390 myń tonna mazýt belgilengen kestege sáıkes bólinýde. Osy rette Úkimet basshysy Mu­naı jáne gaz mınıstrine 2012 jyly ishki rynokty janar-jaǵar­maı materıaldarymen qamtamasyz etýdiń josparyn qatty qadaǵa­laý­dy tapsyrdy. «Siz janar-jaǵar ­maıdyń kólemi boıynsha jáne onyń baǵasy boıynsha eshqandaı problema týyndamaıtynyna kepildik berýińiz kerek», dedi Úkimet bas­shysy Munaı jáne gaz mınıstrine. Eger qajet bolsa, jel­toq­san aıynda bul másele boıynsha Úkimettiń arnaıy otyrysyn ótkizý máselesi de qarastyryldy. «Siz bul másele boıynsha qandaı sheshim qabyldaý kerektigi jóninde óz usynysyńyzdy aıtyńyz. 2012 jyly biz Reseı Federasııasynan keletin janar-jaǵar maı kólemi boı­ynsha onyń baǵasy jáne jyl­dyń árbir aıyna bólip paıdalaný tártibi boıynsha barlyq oblys ákimderimen kelise otyryp, naqty sheshim qabyldaıyq, ony bekitýge men daıyn», dedi Úkimet basshysy. Sol sııaqty Premer-Mınıstr osy másele boıynsha tıisti mınıstr­likke jáne óńirlerdiń basshy­la­ry­na naqty tapsyrmalar júktedi. Selektorlyq májiliste Premer-Mınıstr Kárim Másimov Kó­lik jáne kommýnıkasııa, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mı­nıstrlikterine jáne tıisti óńir­lerdiń ákimderine «Batys Eýropa – Batys Qytaı» kólik dáliziniń boı­ynda áleýmettik ınfraqurylymdy qalyptastyrý, oǵan jergilikti tur­ǵyndardy keńinen qamtý jónindegi keshendi sharalardy sheshýdi tap­syr­dy. Osy halyqaralyq kólik dáliziniń uzyna boıyna qyzmet kórsetý maqsatynda shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerin keńinen qamtýdy júktedi. «Men Kólik jáne kommýnıkasııa, Eńbek jáne halyq­ty áleýmettik qorǵaý mınıstrlikterine, osy sharaǵa qatysty óńir­lerdiń ákimderine halyqaralyq kólik dálizi boıynda jańa jumys oryndaryn ashatyn, shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerin damy­tatyn ınfraqurylym júıesin qa­lyptastyrýdy tapsyramyn», dedi Kárim Másimov. Osy rette Úkimet basshysy bul máselege negizinen jergilikti turǵyndardy keńinen qatystyrýǵa basymdyq berý qajettigin atap kórsetti. Jylqybaı JAǴYPARULY, Sýretti túsirgen Shúkir ShAHAI.