Bir sýrettiń syry: Batyrmen júzdesý

Bir ýaqytta ózgelerden oq­­shaý­laý jerde, topyraqty kúrek­ke toltyra aǵash túbine tas­tap jatqan iri deneli kisini baı­q­ap, sýretke tezirek túsirip alýǵa umtyldym. «Bul kim eken?» dep jaqyndaǵanymda, tuńǵysh ǵaryshker Toqtar Áýbákirovti birden tanydym.

Qonaqtar baqtan shyǵyp, Ońtústik óńirindegi túrli ult ókil­deriniń qolóner buıym­dary­men tanysty, sosyn Naýryz alańyna bet aldy. Mun­­da túrkistandyqtar aıt­ýly mere­kege erekshe da­ıyn­dalyp­ty. Oblys ákimi qut­tyqtaý sóz sóıledi, ortaǵa qazaqtyń tuń­ǵysh ǵaryshkerin shaqyryp, at mingizdi, ıyǵyna shapan japty. Bul qoshemetke kópshilik oryn­darynan tik turyp, qaıta-qaı­ta qol shapa­laqtaý arqyly batyrǵa qur­met kórsetti. Túr­kııa­dan kelgen aǵaıyndar da merekemen quttyqtap jatty. Alyp tul­ǵaly Toqtar tolqyp, Ońtús­tiktiń jurtshylyǵyna rıza­shy­lyǵyn jetkizdi. Sondaı denemen atqa qonysy, asaýdyń tizginin tartysy bala kezinde talaı tulpardyń qulaǵynda oınaǵandaı áser etti maǵan. 
Saltanatty jıyn túrli ult ókil­deri­niń teatrlanǵan kó­ri­­nis­terine, án, bıge ula­syp, Naýryz­kóje taratyldy. 

Tús qaıta konferensııa zaly­na jınaldyq. Taza aýada sál-pál tynys alaıyn dep, ásem sámbi taldyń kóleńke­sin­de turǵanmyn. Júz metr­deı jerde Toqtar kele jatty. Ońtaıly sátti jiberip almaı, sýretke taǵy da túsirgim keldi. Qudaıdyń qarasqanyn qara­sańyzshy, dál sol kezde tusym­nan bir kelinshek baldyrǵanyn jetektep óte berdi. Ýaqyt ut­qyzbaı, qolqa saldym: 
– Qaryndas, ana kisi – qa­zaq­­t­an shyqqan tuńǵysh ǵa­rysh­­keri­miz, balańa túkirtip alsańshy. 
Ol birden kelise ket­ti. Endi batyrǵa qaraı júgir­dim. Sanaýly sekýndta basy­ma neshe túrli oı keldi. Aıt­qany­ma kóner me eken degen qam­kóńildik te joq emes.
– Toqtar aǵa, qazaqtyń salt-dástúrin qadirleıtinińizdi syrttaı bilemin. Búgingi merekede myna balaqaıǵa túkirip berińizshi, – dedim. 
Toqtar aǵamyz qalba­laq­tap, jas balasha qýanyp: 

– Kel beri, bolashaq batyrym! – dep, jerden úsh ret tik kóterip, mańdaıynan súıip, batasyn berdi. 
Mine, ótip jatqan ómir, buǵan da on ekinshi jylǵa aı­nal­dy. Sol kezde tuńǵysh ǵa­rysh­keri­mizdi sýretke túsir­genime qýanyp júrip, búginde múshel jastan asqan álgi bal­dyr­ǵannyń aty-jónin jazyp almaǵanyma ókinemin. Keleshekte ǵaryshker, ush­qysh bolyp, anasy: «Saǵan eki ja­syń­­da, Ulystyń uly to­ıyn­da Toqtar atań bata bergen», – dese, ońaılyqpen sene qoıar ma eken? 

Orynbaı ÚNDEMES

Ońtústik Qazaqstan oblysy,
Ordabasy aýdany