Bastan ótkerip otyrǵan búgingideı jahandaný dáýirinde jetistik joldaryn tabý, ıaǵnı damýdyń jańa sapasyna kóterilý ońaı emes. Álemdik daǵdarystar men yqtımal syn-qaterlerdi eńserýdiń basty kilti, birden-bir kepili – tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa elementterin keńinen engizý qajettigin Memleket basshysy atap kórsetip, jurtshylyq nazaryn negizgi on qaǵıdatqa aýdardy.
Saıası turaqtylyq pen qoǵamdyq kelisimniń arqasynda uzaq merzimdi maqsattarymyz júzege asyp, tańdaý baǵytymyz barynsha turlaýly sıpatqa ıe. Bárimiz de erteńimizdiń búgingiden jarqyn bolýyn qalaımyz. Maqsatymyz aıqyn. Jańa álem kóshbasshylarynyń qataryna qosylý – asyl muratymyz. Oǵan jetýge Qazaqstanda barlyq alǵysharttar qalyptasqan. Tarıhı qujat bıik belesterge jetelep, tyń serpilisterge qulshyndyrady. Bul oraıda adamı kapıtaldy jańǵyrtýdyń, jaqsartýdyń mańyzy óte zor. Bilimdi de saýatty urpaq ósirý, tárbıeleý basym baǵyttardyń biri bolyp qala beredi. Halyqaralyq standarttarǵa negizdelgen bilim berý baǵdarlamalary derbes ozyq júıemizdi qurýdy jedeldete túseri anyq. Onyń ómirdegi naqty qoldanystaryn óńirde jumys isteıtin Nazarbaev zııatkerlik mektebi tájirıbesinen aıqyn ańǵarýǵa bolady. Onyń qataryna qazaq-túrik, «LORD» lıseılerin, Á. Dosmuhambetov atyndaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan mamandandyrylǵan mektep-ınternatty qosar edik. Bul bilim oshaqtarynyń qaı-qaısysyn alsaq ta jańartylǵan mazmundaǵy ádis-tásilder keńinen qoldanylady. Desek te, bilim berý salasynda tolǵaqty máseleler az emes. Ol kóbine oqytý sapasyna, kadrlardyń biliktiligine kelip tireledi. Budan bylaı jeke kapıtaldy tartý úshin qala mektepterinde jan basyna qatysty qarjylandyrý úlgisi engiziletin bolady. Munyń tıimdi jaqtary kóp. Eń bastysy, básekelestik qarym artyp, túpki nátıje naqty aıqyndalady.
Halyq qalaýlysy retinde turǵyndar arasynda jıi bolyp turamyn. Osyndaı kezdesýlerde ata-analar tarapynan oqýshylar júktemesiniń shamadan tys kóptigi jıi aıtylatyn. Taldaý kórsetkendeı, Qazaqstanda bul kórsetkish TMD elderi arasynda eń joǵary eken. Mundaı jaǵdaı oılandyrmaı qoımaıdy. Endi ony tómendetý joldary qarastyrylyp, másele sheshimin tabatyn bolady. Bilim berýdiń deńgeıin sanmen emes, sapamen ólsheıtin mezgil jetti. Bul oraıda pedagogtardy oqytýdyń jáne olardyń biliktiligin arttyrýdyń mańyzy aıryqsha. Kásibı sheberligi joǵary ustaz jas býyndy ǵylymı-zertteý salasyna da, óndiristik-tehnologııalyq ortaǵa da tez beıimdeı alady. Aldaǵy ýaqytta mektep basshylary osy jaǵyn basty nazarda ustaǵandary abzal. Kez kelgen eldiń bolashaǵy bilimi men ǵylymynyń damý deńgeıimen tyǵyz sabaqtas. Bilim berý júıesindegi túbegeıli jańǵyrtý mindetterin talaptaǵydaı júzege asyrýdy sapaly oqýlyqtardan, zamanaýı mektepterden bóle-jara qaraýǵa bolmaıdy. Halyqaralyq standarttarǵa saı keletin jáne Nazarbaev zııatkerlik mektepterinde beıimdelýden ótken zamanaýı oqý baǵdarlamalary qajetti fýnksııalyq saýattylyq pen synı turǵydan oılaý qabiletin darytary anyq.
Jas quraqtaı jelkildep ósip kele jatqan jastarymyzdyń jan-jaqty izdenisteri kóńilge úmit sáýlesin sebedi. Zamanaýı tehnıkalardy ıgersem degen talaptary kúshti. Jańalyqtarǵa beıim. Bilsem, úırensem degen qyzyǵýshylyǵy zor. Qyzyljar óńirinde de úsh, tórt tildi erkin meńgergen jastar qatary qalyń. 2019 jyldan bastap 10-11 synyptardaǵy jaratylystaný ǵylymynyń jekelegen pánderin oqytýdy aǵylshyn tiline kóshirý oqýshylar úshin sonshalyqty qıyndyq týdyrmaıdy. Joldaýda jastardy jańa tehnologııalyq qalypqa daıyndaýdyń mańyzdy sharty retinde bilim berýdiń barlyq deńgeıinde matematıka jáne jaratylystaný ǵylymdaryn oqytý sapasyn kúsheıtý kerektigine de kóńil aýdaryldy. Sıfrly bilim berý resýrstaryn damytý, keń jolaqty ınternetke qosý jáne mektepterdi beınequrylǵylarmen jabdyqtaý jumystaryn jalǵastyrý shetin máselelerdiń biri. Ásirese shalǵaı aýyl mektepteriniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtý, jas mamandardy ornyqtyrý, áleýmettik jaǵdaı jasaý jergilikti bılik oryndarynyń basty ustanymy bolýy tıis. Iri ortalyqtardyń «aqyldy» qalaǵa aınalyp, balalarǵa arnalǵan tehnoparkterdiń damýy súısindirse, aýyldyq mektepter túbegeıli qamqorlyqty qajet etedi. Ǵalamtor júıesin erkin paıdalana almaıtyndary, dıplomdy mamandar barýdan qashqaqtaıtyny jasyryn emes. Eldi mekenderdiń ınfraqurylymyn damytsaq, bul máselelerdiń sheshim tabary sózsiz. О́ıtkeni adamı kapıtaldyń sapasyn jaqsartý ony áleýmettik jaǵynan tolyqqandy qamtamasyz etýge tikeleı qatysty.
Joldaý talaptaryn oryndaý – barsha qazaqstandyqtardyń abzal boryshy.
Janar TALASPAEVA,
qalalyq máslıhat depýtaty,
«Nur Otan» partııasy saıası keńesiniń múshesi
Soltústik Qazaqstan oblysy
