Sýretter Prezıdenttiń baspasóz qyzmetinen alyndy
Is-sharaǵa tóraǵalyq etken Prezıdent kirispe sózinde tarıhqa sholý jasap, Astananyń el damýyndaǵy mańyzyna toqtaldy. «Burynǵy Aqmola qalasynyń tóńiregi qandaı bolǵanyn bárimizge belgili. Jańa qalanyń orny mıdaı dala edi. Qazir qalanyń osylaı damyǵanyna ózim de tańǵalamyn. Biz ata-babamyzdyń armanyn oryndap, Saryarqanyń tórinde el ordasy – Astanany saldyq. Dúnıe júzi tamsanyp, tańǵalatyn shaharǵa aınaldyrdyq», dedi.
Memleket basshysy qajymaı-talmaı, aýa raıy qolaısyz kezderde de kidirmeı eńbek etken qurylysshylarǵa, montajshylarǵa, qalanyń ishi-syrtyn tazalaǵan, abattandyrǵan jumysshylarǵa rızashylyǵyn bildirdi. Sanaýly jyl ishinde mıllıon turǵyny, aýqymdy ınfraqurylymy bar, jahandyq deńgeıdegi jıyndar ótetin, álemge tanylǵan shahar salyp, ony beıbitshilik pen kelisim qalasyna aınaldyrýǵa qazaqstandyqtardyń jumyla úles qosqanyn aıryqsha atap ótti.
Elbasy tanymal amerıkalyq telejýrnalıst Larrı Kıngtiń «Tarıhqa úńiler bolsaq, elderdiń shaharlardy jaýlap alǵanyn kóremiz, al Qazaqstan bolsa qala salady» degen sózin mysalǵa alyp, osynaý lebizdiń elimizdiń damý sıpatyn týra bergenine toqtaldy.
Budan keıin Astananyń damýy boıynsha qala ákimi Áset Isekeshev baıandama jasady. Qala basshysy elordanyń el maqtanyshyna aınalǵanyn aıta kelip, atqarylyp jatqan jumystarǵa toqtalyp, aldaǵy josparmen bólisti.
Á.Isekeshov keltirgen derekterge súıensek, Astana áleýmettik-ekonomıkalyq damý kórsetkishteri boıynsha qarqyndy damyp keledi. Máselen, byltyr ekonomıkalyq ósim 2016 jylmen salystyrǵanda eki ese kóbeıip, 4,8 paıyzǵa jetken. 20 jyl ishinde elordaǵa salynǵan ınvestısııalar kólemi 8 trıllıon teńgege jýyqtady. Qalanyń damýynan memlekettiń qazynaǵa 6,3 trıllıon teńge qarajat túsken.
Qala basshysynyń aıtýynsha, «Astananyń 2020 jylǵa deıingi damýy» baǵdarlamasy ázirlenip, ony júzege asyrý úshin jumys eki baǵytta júrgizilýde. Birinshi baǵyt boıynsha, damýdyń jańa modeli arqyly aımaqtyq hab quryp, shahardy Eýrazııa keńistigindegi negizgi ortalyqqa aınaldyrý kózdelgen. Ekinshi basymdyqqa saı, qala ekologııasyn jaqsartý qolǵa alynyp, turǵyndardyń kirisin kóbeıtý arqyly halyqqa qolaıly jaǵdaı jasalady.
Sonymen qatar Á.Isekeshev Astanadaǵy qurylys salasyna da toqtaldy. Baspanamen qamtamasyz etý boıynsha byltyr 2,36 mıllıon sharshy metr turǵyn úı salynǵan. Osy oraıda Elbasynyń bes áleýmettik bastamasy aıasyndaǵy «5-20-25» baǵdarlamasy halyqty úı-jaımen qosymsha qamtamasyz etýge múmkindik bermek. Osy baǵyt aıasynda stýdentterge de qolaıly jaǵdaı jasalatyny sóz boldy.
«Jataqhana máselesin sheshýdi erekshe baqylaýǵa aldyq. Qazirgi tańda tórt joǵary oqý ornyna 9750 jataqhana orny qajet ekeni esepteldi. Osy maqsatta jalpy aýmaǵy 10,4 ga bolatyn 10 jer telimi belgilengen. Balama retinde naryqtyq mehanızmderdi usynamyz. Naqtyraq aıtqanda, qaladaǵy 35 kolledjde 26 myń stýdent oqıdy. Olardyń 1800-i jataqhanamen qamtylǵan. Áli 2100 orynǵa qajettilik bar», dedi Á.Isekeshev.
Qala ákimi budan ári halyqtyń turmysyn jaqsartý maqsatynda atqarylǵan jumystar jóninde aıtyp ótti. Á.Isekeshev keltirgen derekterine qaraǵanda, Elordadaǵy bilimmen qamtý 80 paıyzǵa deıin artqan. Qazirgi tańda qalada 143 myńnan astam mektep jasyndaǵy bala bar. Olardy orta bilimmen qamtamasyz etý úshin aldaǵy úsh jyl kóleminde 27 mektep salynyp, 10 japsarlas ǵımarat qurylysy júrgizilmek. Budan bólek, 2025 jylǵa deıin 10 emhana ashý josparda bar. Oǵan qosa, Á.Isekeshev ekologııa, ekonomıkany damytý, týrızm, gazdandyrý sekildi qala ómirine qajetti mańyzdy salalar tóńireginde sóz qozǵady. Sondaı-aq, Astananyń 20 jyldyq mereıtoıyn toılaý josparymen bólisti
Qala ákiminiń baıandamasyn muqııat tyńdaǵan Elbasy birqatar máselelerdi naqtylap ótti. Máselen, Astananyń mereıtoıyna tartý jasaýdy josparlaǵan oblystar qala turmysyna qajetti nysandar salý kerektigin atap kórsetti.
«Elordamyzdyń 20 jyldyq merekesin barlyǵymyz birlesip atap ótýimiz qajet. Bul – eldiń qýanyshy. Qalany qalaı salyp, irgesin qalaı kótergenimizdi barshańyz bilesizder. Astana ekonomıkalyq damýdyń draıverine aınalyp, 20 jyl ishinde qalanyń jalpy óńirlik ónimi ulǵaıdy. Investısııa tartý boıynsha kóshbasshyǵa aınaldy», dedi Prezıdent.
Memleket basshysy bas qalada eń iri korporasııalar, transulttyq kompanııalardyń keńseleri jumys isteıtinin, otandyq kásiporyndar, qarjylyq ári óndiris uıymdary qyzmet atqaratynyn sóz etti. Sonymen qatar, Astananyń damýyna, onyń mańyzyna toqtaldy. Qazirgi qol jetkizilgen jetistikterge toqmeıilsimeı, damýdy jalǵastyrý qajet ekenin jetkizdi.
Budan keıin N.Nazarbaev qaladaǵy ózekti máseleler tóńireginde sóz qozǵady. Máselen, shahardaǵy uıymdastyrylmaǵan saýda bazarlaryn synǵa aldy. Memleket basshysy jıyn barysynda sondaı bazarlardyń sýretin kórsete otyryp, mundaı bassyzdyqty tártipke keltirý jóninde tapsyrma berdi. Sondaı-aq azyq-túlikpen qamtamasyz etý máselesine de toqtaldy.
«Biz aýyl sharýashylyǵyna beıim elmiz. Alaıda áli kúnge deıin ónimderdiń basym bóligin syrttan alyp otyrmyz. Et óndiremiz, shujyqty syrttan ákelemiz. Jemis-jıdek, kókónisti de tasymaldaımyz. Bizdegi bar nárseniń bárin syrttan tasyp otyrmyz», dedi Memleket basshysy.
Osy máselege qatysty N.Nazarbaev Premer-Mınıstrdiń orynbasarlary Erbolat Dosaev pen О́mirzaq Shókeevke azyq-túlik máselesine qatysty barlyq túıtkilderdi sheshýdi tapsyrdy.
Prezıdent Kemerovada bolǵan qaıǵyly oqıǵadan qorytyndy shyǵarý qajettigin atap kórsetti. «Qazir meniń tapsyrmam boıynsha tekserý júrip jatyr. Balalar alańdaryn eń joǵary qabatqa salýdyń qajeti qansha? Onda saýda-sattyq bolýy tıis qoı. Aldaǵy ýaqytta úlken jobalar qurylysy boıynsha osyndaı mindet júkteý qajet», dedi N.Nazarbaev.
Sonymen qatar Elbasy qoǵamdyq tártip, Astananyń ekologııasy, áleýmettik túıtkilder sekildi mańyzdy máselelerge toqtaldy. Ásirese, elordada áli kúnge deıin kónergen ǵımarattardyń shahardyń qaq tórinde turǵanyn synap, turǵyn úılerde paıdalanylatyn otynnyń sapasyn baqylaýdy tapsyrdy. Sondaı-aq avtoturaq, qoǵamdyq kólik jumysyn jolǵa qoıýdyń qajettigin málimdedi.
Budan bólek N.Nazarbaev birqatar naqty tapsyrmalar berip, Astananyń 20 jyldyq mereıtoıyna tyńǵylyqty ázirlený qajet ekenin jetkizdi.
Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»
