Ákim Tarazı: Dostarymdy men ózim tańdadym (Jazýshy tolǵanysynyń eskızderi)

­­­– Meniń ádebıetke kelýim, bir jaǵy qaljyńǵa súıep aıtsam, etikshige baılanysty boldy, – dep jazýshy aǵa ántek jymıdy da, sózin ári qaraı jalǵady. – Kádimgi etik tigetin kisi. Ol kezde myna Shý aýdanynyń ortalyǵy Novotroıskide jas muǵalimmin. Osynda menen birer jyl buryn, 50-shi jyldardyń basynda, sottalyp Sibirge aıdalar aldynda ataqty tarıhshy Bekmahanov sabaq bergen. Sonda bizdiń úıdiń qasynda bir etikshi kisi turdy. Úıiniń aldynan arly-berli ótip júremin. Bir kúni «Áı bala, beri kel!» dep shaqyryp aldy.

– Sen myna Úkeńniń bala­sysyń ba?

– Iá.

– Úkeńniń balasy bolsań, ary ótesiń, beri ótesiń, nege maǵan sálem bermeısiń? Men otyrmyn ǵoı myna jerde...

– Keshirińiz, aǵa, sizdi tanymaımyn ǵoı, – deppin sasqa­nym­nan.

– E, jurttyń bári tanyǵanda sen nege tanymaısyń. Men etik tigýdiń sheberimin. Mine, myna etikterdi qarashy. Myna etik, ana etik. Meniń tek bir emshiligim bar. Men tek 38-shi ólshem etik tigemin...

...Men úndemeı tyńdap tur­myn. «Nege?» dep surasam taǵy da qıyn bop qala ma deımin. Al etik­shi kórshimiz áńgimesin ary qaraı aıta berdi.

– Sen bilesiń be? Sovet Oda­ǵynyń jaýy kóp, – dedi, – Eger men 39,40,41-shi razmer­li etikterdi tik­sem, anaý ame­rı­kalyqtar, aǵyl­shyndar, nemis­ter oılaıdy ǵoı, mynaý Qazaqstandaǵy qazaqtardyń báriniń aıaqtary ósip ketken eken dep. Erteńnen qara keshke deıin jumys isteıdi eken dep oılaıdy. Al eger 38-den tómen, 35,36-shy ólshemdi etik tiksem, dushpandarymyz aıamaıdy bizdi. «Áı, mynalar jalqaý eken, úıden shyqpaı jatyp alady eken. Sondyqtan aıaqtary óspeı qalǵan» dep oılaıdy. Osy sebepten de men ylǵı tek qana 38-shi ólshem etik tigemin.

– Qyzyq jaǵdaı eken. Sovettik qoǵamnyń parodııasy sııaqty ma, qalaı?

– Kúlemiz-aý. Kúletin emes, jylaıtyn nárse, árıne... 15 shaq­ty etikti sórege tizip qoı­yp­ty. Ishimnen kúlip turmyn. Kózinshe, endi kúle almaımyn ǵoı. Úıge kelgesin bárin ákeme aıtyp edim: «Qaraǵym, ol úıge nemenege baryp júrsiń. Ol bir esi kiresili-shyǵasyly naýqas adam ǵoı» dep qabaǵyn shytty. Keıin oılasam, naýqas adam turmaq, saý adamnyń da sovettik sanasynyń osydan ozyp ketkeni shamaly eken-aý. Men ony qaıdan bileıin, sodan keıin sol ásermen «Etikshi» degen» feleton sypatyndaǵy áńgime jazdym. Bir jaqsysy, sol kezde «Ara» – «Shmel» jýrnaly shyǵa bastady, redaktory Ǵabıt Músirepov degen habardy «S­osıalıstik Qazaqstan» ga­ze­tinen kózim shaldy. Sodan áń­gi­­memdi álgi jýrnalǵa saldym da jiberdim.

Biraz ýaqyt ótti. Habar joq. E, baspaıtyn bolǵan shyǵar dep júre berdim. Bir kúni úıge telefon soqty.

– Ákim degen bala bar ma?

– Bar.

– Áı sen ana Úkeń degen aqsaqaldyń balasysyń ba? 

– Iá.

– Men Áben Satybaldıev degen aǵań bolamyn. «Ara» jýr­­nalynyń jaýapty hatshy­symyn. Seniń «Etikshińdi» oqy­dyq. Kúldik. Biraq baspaımyz. De­genmen sen óziń kelip bizge jolyǵyp ket.

Osydan kóp uzamaı pıoner vojatyı retinde balalardy bastap aparýym kerek bolyp Almatyǵa jolym tústi. Bir kúni kele jatsaq bas poshtaǵa qarsy betten «Ara»-«Shmel» degen jazýy bar úıi ushyrasa ketti. Balalardy tapsyrdym da, kirdim. Boıymnan tolqý sezindim. Bir esikte «Ǵabıt Músirepov» degen jazý tur. Oǵan kirýge batpadym. Sebebi oqýlyqtan sýreti de, shyǵarmalary da sanamyzǵa sińip qalǵan, pirdeı elesteıdi. Qazaq sovet ádebıeti ol kezde Sábıt Muqanovtan bastalady. Muhtar Áýezov. Ǵabıt Músirepov. Ǵabıden Mustafın. Oqýlyqta osy tórteýi turatyn. 
Sodan men «jaýapty hatshy» dep jazylǵan esikti ashtym. Telefonda sóılesken Áben Satybaldıev. «Etikshiń» bizge unady. Biraq baspaımyz» dep anada aıtqanyn qaıtalady taǵy. «Baspasa nege shaqyrady?» dep oılaımyn. Ile osy oıyma jaýap qatqandaı: «Esesine biz seni qyzmetke alamyz» dedi. Shamalydan keıin Ǵabıt Mú­sirepovke alyp kirdi.

 Ǵabeń jaryqtyq áýeli maǵan qaraǵan joq. Basyn salbyratyp óz oıymen otyrǵandaı. Miz baǵar emes. Úndemeıdi, alyp kirgen kisi de úndemeıdi. Ásirese jas kezimde meniń minezim de kelisken minez emes edi. Osy, qarǵyp turyp shyǵyp ketsem be eken dep oıladym. Bir sát degbirim taýsylyp turýǵa ońtaılana bergenimde Ǵabeń basyn kóterdi.

– Sen, qaraǵym, Úrtaı Áshimovtiń balasysyń ba?

– Iá.

– Ol kisi Orynborda oqyǵan ǵoı.

– Iá.

– Sol jaqta men ol kisini kór­genmin birneshe ret... al se­niń mynaýyńdy biz baspaımyz, qa­raǵym. Biraq men seni qyzmetke alamyn. 85 som aılyq jete me saǵan?

Ol kezde muǵalimderdiń aıly­ǵy 40-50 somnyń aınalasynda.

– Jetedi, aǵa, – dedim.

– Onda myna jigitke prıkaz ber. Erteń saǵat 8-de kelsin.

Bylaı shyqqasyn Áben aǵa «Jolyń bolǵysh jigit ekensiń!» dep arqamnan qaqty. Osylaı «Etik­shim» basylmasa da qyz­met­ke turýǵa septigin tıgizdi, ádebıet ortasyna engizip jiberdi. Biraq keıin jarııalandy. 

– Qamqorshyńyz Ǵabeń bolsa jolyńyz qalaı bolmasyn? Shynynda da aqjoltaı eke­nsiz. Odan soń da talaı jaq­sy aǵa­lar kezdesken bolar?

– Iá, sóıtip Ǵabeń jolymdy ashty. Bul 1956 jyl. 23 jas­tamyn. Naǵyz qaınap turǵan kezim. Áý bastan osylaı jaqsy adamdar, áýlıe kisiler kezdesti. Solardyń tárbıesinde boldyq. Áben Satybaldıev. Odan soń tikeleı bólim bastyǵym О́tebaı Qanahın. Burynǵy ofıser. Tártiptiń adamy. Keıin úlken ja­zýshy boldy. «Etikshimdi» oqy­ǵannan keıin «Sosıalıstik Qazaqstannyń» feletonshysy Balǵabek Qydyrbekulynyń da oń qabaǵyna ilindim. Únemi iltıpatynda júrdim. Osyndaı jaqsy aǵalardyń arqasynda ádebıetke jol ashyldy. El ishine komandırovkaǵa kóp shyqtym. Anda-mynda jiberedi, shaǵym hattardy tekseremin. Kóbinese Shymkent, Qyzylordaǵa baramyn. Ǵabeńniń bir jaqsylyǵy, ákem qatty aýyryp, úıde bolýyma týra kelgeninde de qyzmetten bo­satpady, maqalamdy jazyp tur­dym, aýylda júrip-aq jala­qym­dy alyp turdym. Ánekı, úlken júrekti aǵa qamqorlyǵy osy emes pe?! 

Jastyqtyń jiger-jaly­nymen kóp jazdym, biraq avtory retinde atymdy kórsetpedim. Túrli búrkenshik attar qoıdym. Hat ıesiniń atynan da feleton jazatynmyn. Sol feletondardy ózimniń shyǵarmam dep aıtýǵa namystanyp júrdim. Ádebıetke móldiregen taza qalpymda, eshte­ńe­ge bylǵanbaı, jazýshylyq at­qa kir juqtyrmaı kelýim kerek dep oıladym. Feleton da áde­bı­ettiń bir janry ekenine mán ber­meppin.

– Tildi, jandy, qandy salyp jazǵan shyǵarsyz oǵan da?

– Jazdym. Qalamymnan shyqqan nárseniń bárine barymdy salatyn ádetim. Bir qyzyǵy, prozam 7 tom, pesalarym men feletondarym bir-bir tom bolyp keıin kitaptarym shyqqan soń qarap oqysam, meniń barlyq shyǵarmalarymda mysqyl, ájýa, kekesin taby bar eken. Stılime sińisip, tabıǵı túrde aralasyp kirip ketken. Ǵabeńniń arqasynda. Iýmory da bar, bári de bar. О́mir­diń óz kúlkisi. Jazýshy bol­ǵa­nym, ádebıetke kelýim sondaı úl­­ken aǵalardyń arqasy dep bi­le­min.

Osy arada aıtaıyn, meniń bir ókinishim, qol sozsa jeterlik jaqyn jerde turyp Áýezovke batylym jetip, batyp bara almadym, sálem bere almadym. «Abaıyn» oqydym. Qyzyqtym. Ol kisimen bir kúni Máskeýde, «Moskva» qonaqúıinde ushyrasyp qaldym. «Krokodılge» de jazyp júretin kezim. Issaparmen kelip turamyn. Men qonaqúıge kire bergende Muhtar Áýezov shyǵyp kele jatyr eken. Qalt tura qaldym. Ol kisi jaıymen shyǵyp ketti. Al keshke syr­tqa shyǵaıyn desem, ishke kirip kele jatyr. Sodan ózim sol ara­da birtúrli bop, yrym qy­lyp esiktegi qoly tıgen jerdi us­tadym. Mynaý Muhańnyń qo­ly tıgen jer ǵoı dep edáýir ýa­qyt tolǵana, tolqyp ustap tur­dym. Dál qasynda turyp batyp sálem bere almaǵanym ómir boı­ǵy ǵasyl armanym bolyp qal­dy. Áýezov Máskeýde qaıtys bol­ǵan­da da men sonda, VGIK-tiń eki jyldyq ssenarııshiler kýrsyn­da oqyp júrgem. Jazýshylar oda­ǵynda kezekshilik atqarýǵa kel­gen Ǵabeń de Máskeýde bola­tyn. Aıtaıyn degenim, meniń mi­nezim qatty. Ákem ólgende jylaı almadym. Sheshem sonda: «Jyla! Nege jylamaı tursyń?!» dep jelkemnen túıip jiberdi. Keıin anam qaıtys bolǵanda da jylaı almadym. Nege ekenin bilmeımin. Onda «Jyla!» dep jelkemnen túıip jiberetin de eshkim bolmady. Al endi Muhtar Áýezov qaıtys bolǵanda óz-ózim­nen jyladym. Máskeýde oqýda júr­gem. Qasymda eshkim joq. Jalǵyzbyn ǵoı. Sol áser etti me? Jalǵyzdyqtyń kúıigi me? Ál­de ádebıettiń kıesi me meni jy­latqan? Sirá, ekeýi de bolar.

– VGIK-tiń kýrsyna qaı jy­ly túsip júrsiz?

– Kınogerler odaǵynyń eki jyldyq kýrsy ǵoı. Kıno­sse­na­rıı­shiler daıyndaıdy. Buǵan túsýime de Ǵabeńniń sharapaty tıgen. Barǵan jylym – 1960. 1962 jyly bitirdim. Bir jyldan keıin qaıtadan bardym. Birte-birte Máskeý meni baýrap, bite qaı­nasyp kettim. Keıin «Lı­te­ra­týrnaıa gazetada» eki jyl qyz­met ettim. Almatydaǵy til­shisi boldym.

– Ákim aǵa, orys tilin osyn­sha­lyqty deńgeıde qaı jerde, qalaı meńgerip alǵansyz sonda?

– Jańa aıtqan Novotroısk degen Shý aýdanynyń ortalyǵy. Sonda onshaqty ǵana qazaq bolatyn, qalǵanynyń bári orys. Men ózim mektepti qazaqsha bitirsem de, osyndaǵy orys mektebinde orys tilinen sabaq berdim. VGIK kýrsynda eki jyl, odan Jo­ǵary komsomol mektebinde bir jyl oqydym. Osynyń bári ári Máskeýde júrip oqýym orys ti­lin tez, jaqsy meńgerýime sep­tigin tıgizdi. Sebebi únemi iz­denis, oqý-toqý ústinde boldym. Shýda pıoner lageriniń dırek­tory bolyp júrgende-aq Tolstoıdyń áýeli tórt tomyn túgel oqyp shyqtym. Odan eki tom «Anna Karenınasyn». Sóı­tip birte-birte orys ádebıeti ar­qyly orystyń tilin, onda da kór­kem ádebı tilin meńgerdim. Kó­sheniń tili emes, qunarly orys tilin Tolstoı arqyly, Pýsh­kın, Lermontov arqyly, Týr­genev ar­qyly úırendim. Ári me­niń zer­dem, jadym, este saqtaý qa­bi­­letim kúshti boldy. Bir-eki oqy­ǵannan jattap alyp orys tilinde mánerlep aıtyp beremin. Pýshkınniń nebir óleńderin sańqyldatyp jatqa soǵamyn, oqýshylaryma.

– Al endi alǵashqy kesek shyǵarmalaryńyz jaıynda da aıta otyrsańyz?

– Áýelde jazýshy bolamyn degen oıym joq edi. Ǵabeńniń qol astynda «Ara»-«Shmelge» orys tilinde keletin hattarǵa jaýap berip júrdim. Sosyn ózim de anany-mynany oryssha jaza bastadym. Sóıtip «Tulpardyń izimen» atty alǵashqy povesimdi orys tilinde jazyp bastyrdym. Osylaı jalǵastyryp jaza bergenimde bul kúnderi múıizi qaraǵaıdaı orys tildi qazaq jazýshysy bolyp qalyptasýym da bek múmkin edi. Biraq ishten bir na­mys túrtkileı berdi. «Men nege?! Orys tili – baı til. Tol­stoı­dyń tili, Chehovtyń tili. Qur­met­t­eımin. Biraq men nege ózimniń ana tilimde jazbaımyn?!» dep kúrt qazaq tiline kóshtim. Bul ońaı bolmady. Áýezovti oqyp shyq­qannan keıin – Áýezovtiń tili, Áýezovpen aýyrdym. Músi­re­povti oqyǵannan keıin Ǵabeńe eliktedim. Aqyrynda, ádebıetke, kórkem ádebıetke kórkem ádebıet arqyly keldim. О́zim bel orta­synda júrgen ómirdi jazdym negizinen.Keıipkerlerim de aına­lam­daǵy adamdar, zamandastarym bol­dy. Aıtalyq, «Aıaz ben Bıbi» pove­siniń negizine Shýdaǵy pıo-
ner lagerinde júrgen kezdegi oqıǵalar alynǵan. Jazýshylyq jol­dyń aýyrlyǵyn, qat-qabat qaıshylyǵyn da, solaqaı syn­nyń eseńgireter soqqysyn da se­zinbeı, bastan keshpeı qal­ǵan joqpyn. Mysaly, táýir shy­ǵar­malarym sanatyndaǵy al­ǵashqy romanym «Tasjarǵan» týraly «Sýmasshedshıı bred Akıma Tarazı» dep shyqqan betbaq maqalany da kórgenbiz, kótergenbiz. Shúkir qudaıǵa, biraz jyldar ótkende osy romanymdy ádilimen baǵalap, aspanǵa kótergen, meniń paıymymsha, aqıqatyn aıtqan: «Tas­jarǵan» dese Tasjarǵan!» degen júrekjardy lebizdi de estýdi násip etipti.

Aqyrynda kelip elge belgili, qazaqtyń beldi bir jazýshysy bolǵanym úshin, taǵy da aıtamyn, Ǵabeńe rýhanı qaryzdarmyn. Sonymen birge sol jyldarda men shyǵarmasyn oqymaǵan qa­zaq jazýshysy joq bolatyn. Bul da ádebıetke adaldyqtyń bir kórinisi. Sol kezderdegi aǵa ja­zý­shylardyń baýyrmaldyǵy keremet-tin. Bir kúni kóshede kele jatsam Taıyr Jarokov aǵa: «Áı álgi etikshi týraly jazǵan sen balasyń ba?» deıdi. Basymdy ızep edim, «Beri kelshi, mańdaıyńnan ıiskeıin» dep mańdaıymnan ıiskedi. Ádebı ortadaǵy alǵaýsyz kóńil, ylǵalsyz aýan osyndaı-dy.

– Sizdiń qatar qural­pas­ta­ry­ńyz shetinen myqty jazýshylar. Dostyq, qurdastyq áńgimelerińiz de, ázilderińiz de ǵajap. Sony bir eske túsirseńiz qaıtedi?

– Zamandastarymnyń ishinen dostarymdy men ózim tańdadym. Elde júrgende de jas tolqyn qatarlastarymdy da kóp oqy­dym. Saıyn Muratbekov pen Qalı­han Ysqaqovqa birden qulap tústim. Al Ramazan Toqtarovtyń shy­ǵar­malaryn unatpaı júr­dim. Bir­de: «Seniń munyń ne, shyǵarmalaryńnyń bári hal­tý­r­a» dep urystym. Sodan ol maǵan qatty renjip, eregisip, Sol­­tústikke, Muzdy muhıtqa ke­­tip qaldy. Qaıtyp kelgennen keı­in birneshe aı ótkende maǵan te­lefon soqty: «Áı Ákim, men «Sol­tústik shuǵylasy» degen ja­ńa roman jazdym. Mine, saǵan ózim aıtyp otyrmyn, «Juldyz» jýr­nalyna shyǵyp jatyr, sen sony oqyshy», dedi.

Romanyn oqyp shyqtym da, Pavlodarda jatqan Ramazanǵa ózim baryp, úıinde qona jatyp, jaqsy shyǵarmasymen quttyqtadym. Máre-sáre boldyq. «Mynaý keremet! Almatyǵa qaıt» dedim. Ramazan da balasha qýandy. Osyndaı da bolǵan.

Qalıhan men Saıyndy da ózim taýyp aldym. Olar meni Altaıǵa alyp ketip, úsh aı boıy aralatyp kórsetti. Taýdyń basyna shyq­tyq, etegine tústik. Sol kezde el kórip, jer kórip, qydyryp jú­re beremiz. Jazýshy bolǵan soń ómirdi, tabıǵatty kórý kerek deımiz. Bir kúni Saıyn kelip Tal­dy­qorǵanǵa shaqyrdy. Ol jaq­ta eki aı júrdim. Shymkent pen Maq­taraldy ózimiz baryp kórdik. Talantty jazýshy Násireddın Se­rálıev Qyzylordaǵa shaqy­ryp, Násireddın dosymnyń qa­syn­da eki aı júrdim. Syr eli­niń shýaǵyna bólenip, keremet áse­r­len­dim.

– Oıpyrmaı, sol kezdegi dos­tyq­taryńyz qandaı, á?!

– Meniń baılyǵym – osyndaı tamasha dostarym boldy.

– «Bes tapal» degen áńgime de osy­ǵan baılanysty shyqqan ba?

– Áıgili bes tapaldyń áýeldegi qu­ramy: men, Qalıhan, Ramazan, Saıyn, sosyn Bek Toǵysbaev degen jazýshy dosymyz. О́zi ári táýir ánshi edi. Biraq Saıyn bir kúni ókpesin aıtty. «Áı, men senderden on santımetrdeı bıikpin ǵoı» dedi. «Onda sen shyqtyń» dedim. Qalıhan birdeńe dep kele jatyr edi. «Qalıhan, qoı, ekeýmiz ókpelemeıik, sen ekeýmiz tapaldyqtan ómir-baqı qutyla almaımyz» dep toqtattym. «Endi tórt tapal, bir nahal boldyq» dedim. «Bir nahal» degenim ana bizge qosylǵysy kelmeı turǵan Saı­yn ǵoı. Bul ózi bir klýb sı­ıaq­ty boldy. Saıyn aıtýyn aıt­sa da, is júzinde óle-ólgenshe osy klýb­tyń julyn-jota, bel omyr­­tqa­syndaı bolyp ótti. Bekti keı­in shyǵaryp tastadyq. Sebebi ol maqala jazyp, bárimizdi synady. Synaǵanyna renjigen joqpyz, biraq minezimen kelise almadyq. «Bes tapaldyń» klýbyna keıin Qadyr Myrzalıev, basqa da ji­git­ter qosyldy. Jeteý boldyq, odan da kóbeıdik. Jarna tólep, res­toranǵa aparamyz. Sondaı bir qyzyq dáýren, keremet ázil-qal­jyń, jarastyqtyń zamany bo­lyp edi.

– Ákim aǵa, osy dostaryńyz bar, ózderińiz alpysynshy-jet­pi­sinshi jyldardan bastap áde­bı­ettiń týyn kóterdińizder emes pe?

– Meniń dostarym ádebıettiń ta­rıhynda klassık bolyp qaldy. Qazaq ádebıetiniń tórtinshi býyny bul. Saıyndy klassık emes dep kim aıtady? Qalıhandy, Ra­maz­andy klassık emes deýshi tabyla ma? Qadyr men Jumekenniń klassıktigine kim talasady? Biz­diń tobymyz úlken. Qyryq shaqty bolyp keldik. Sonyń bir on besi qazaq ádebıetiniń klassıgi atandy. Muqaǵalıdiń jasy úl­ke­nirek, ádebıetke burynyraq kel­se de, bizdiń býynǵa kirdi. Je­tekshimiz Muqaǵalı bolyp qal­dy. Syrbaı, Ǵafýlardan keı­ingi bizdiń jańa býyndy sol basqardy. Biz ádebıetke áde­bıetten kelgen joqpyz. Biz el­diń, qazaqtyń turmysyn kórip, solardyń kórgen qıyndyǵyn kórip keldik. Al ádebıetke áde­bıetten kelgender iske jaramaı qaldy. Men jýrnalısterdi qur­mett­­eımin, qatty syılaımyn. Bi­raq úlken ádebıetke jýrnalıs­tıkadan kelýdi de quptamaımyn. 

Birge júrgen dostarymnyń báriniń kitaptaryn sońǵy jyldary túgel qaıtadan oqyp shyqtym. Tirlikte qadirin bilmeısiń. Solar dú­nıeden ótip ketkennen keı­in bárin saǵynasyń, izdeısiń. Kezinde de oqyǵam. Biraq qazirgi oqý basqasha. Avtordyń óziniń kó­zi joq, keıingige amanat etip qaldyrǵan sózimen ǵana birme-bir, betpe-bet qalasyń. Barynsha ádil bolasyń. Basqa kózben qaraısyń. Tapaldar klýbyndaǵy dos­tarym shetinen tolaǵaılar eken degen toqtamymdy osylaı be­kittim. Men osy dostarymnyń esh­qaısynan artyq bolǵan joq­pyn, artyq emespin. Ár ýaqytta ózim­niń aldymda Saıyn, Qa­lı­han, Ramazan, Muqaǵalı, Ju­me­ken, Qadyr, Saǵı bar dep sóı­leı­min.

– Qazir nemen shuǵyldanyp júrs­iz?

– Biraz aıdyń júzi boldy, Ákim Tarazı degen jazýshyny oqyp júrmin. Synı turǵydan. Astyn syzyp. Bir aýyz sózben túıip aıtsam, Ákim Tarazı degen jazýshy Ákim Áshimov degen oqyrmanǵa unady. Tipti lep belgisin qoıǵan jerlerim de bar. Biraq sońǵy sózdi qazaqtyń oqyr­man qaýymy, keıingi urpaq aıtady, shyǵarmalarymnyń ádil baǵasyn bolashaq beredi dep bilemin.

– Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken 
Qorǵanbek AMANJOL,
«Egemen Qazaqstan»