«Kombat»

Maıdan naǵyz qyzyp jat­qan 1942 jyldyń 12 maýsymy. Keńes Armııasynyń 4-shi at­­qysh­tar dıvızııasyna qa­ras­­ty 220-shy atqyshtar pol­ki Ýkra­ı­nanyń Lýgansk obly­sy, Slavıanoserbskıı aýdany, Horo­shee selosy janyna qor­ǵa­nys shebin qurady. Foto­til­shi Maks Vladımırovıch te osy mańda min­detin atqaryp júgirip júredi. Kún arqan boıy kóterilgen tusta polkti shabýylǵa kóterý týraly joǵarydan buıryq kelip, okop­ta jatqan jaýyn­ger­ler dúrkireı kóterilgen sátte fo­to­tilshi de sekirip sheptiń aldy­na shyǵyp, bar soldatty uran­dap alǵa shaqyrǵan bir adamdy túsirip úlgeredi. Dál osy mezet­te ap­paratynyń tumsyǵyn oq ju­lyp ketedi. Maks bári bitti dep oılaıdy. Keıin tynysh jerge ke­lip kórse, apparat ishindegi plenka búlinbeı saqtalypty. Dereý fotolardy shyǵaryp kórse, bári dup-durys. Ásirese jaý oǵynyń ótinde uran salyp alǵa umtylǵan myna bir beıne sumdyq. «Bul kim boldy eken?».

Kenet fototilshiniń esine sý­retti túsirip úlgergen sátte bir soldattyń «kombatqa oq tıdi» dep yshqyna aıǵaılaǵany túsip, «e, sol kombaty (batalon komandıri) osy adam boldy ǵoı, óıtkeni fotoǵa tartyp bolyp qaraǵanymda oǵan oq tıip qulap bara jatqan-tyn» dep oılaıdy. Sóıtip oǵan «Kombat» degen at qoıyp, maıdan gazetterine jarııalaıdy. Fo­to jarııalanǵan sátten bas­tap adamdardyń yqylasyna bó­le­nedi. Tipti jaýyngerlik hat­tar men syılyqtardyń syrtyna sım­vol retinde beınelenip, maı­dan­nyń fotomurasyna aınalady.

Biraq bul fotodaǵy adam kim? Arada ýaqyt ótti. Soǵys aıaq­tal­­dy. Maks Vladımırovıch óz keı­ip­­­keriniń kim ekenin izdeıdi. Su­rastyra kele batyrdyń esimi Alek­seı Gordeevıch Eremen­ko eke­­ni anyqtalady. Alek­seı Gor­­de­evıch 1906 jyly Ekate­rı­nos­­lav gýbernııasyna qarasty Ter­sıan­­ka kentinde týǵan adam eken. 1942 jyly 36 jasynda baqılyq bolǵan. 

A.Eremenko batalon koman­dı­ri emes, qatardaǵy kishi saıa­sı qyzmetker eken. Onyń qaı­tys bolǵany týraly derekte «1942 jyly 12 maýsym kúni Ýkraı­­nanyń Lýgansk oblysy Slavıanoserbskıı aýdany Horo­shee selosy mańynda oq tıip ólip, osyn­daǵy baýyrlas­tar zıratyna jerlengeni» jaıly naqty máli­met bar eken. Bul Alperttiń foto túsirgen núktesi. 

Odan keıin fotodaǵy adam ózi­­niń ákesi ekenin Ivan Alek­se­e­vıch­ Eremenko tanyǵan. Sonyń ózin­de fotoqujatqa ǵylymı sa­raptama jasalyp, joǵarydaǵy nusqa tolyq dáleldengen. 

Beken QAIRATULY,

«Egemen Qazaqstan»