Jıynnyń ashylýynda sóz sóılegen Akademııa basshysy Darhan Qydyráli bul sharanyń Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynda aıtylǵan Eýrazııa keńistiginde myńdaǵan jyldar boıy órkenıet qurǵan, mádenıet qalyptastyrǵan túrki halyqtarynyń mádenı murasy, ulttyq kody, tarıhı sanasy jaıynda ekenin basa aıtty. «Mýzeı – mádenı oshaq qana emes, ǵylymı ortalyq bolyp sanalady. Ulttyq jadymyz deýge bolatyn mýzeıler bizdiń tarıhı sanamyzdy jańǵyrtady. Sondyqtan bul máselede birge atqaratyn sharalar az emes», degen akademııa basshysy túrki álemindegi mýzeılerge arnalǵan ortaq nusqaýlyqtyń qajettigine toqtaldy.
Jıynda sóz alǵan Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń jaýapty hatshysy Qýatjan Ýálıev Akademııanyń túrki halyqtarynyń mádenı baılanystaryn tereńdete túsetin ǵylymı baǵyttaǵy bastamanyń mańyzdylyǵy týraly aıta kelip, «keshe bizdiń basymyzdan toqpaq, aýzymyzdan qaqpaq ketpegen qıyn kezeńde de tilekshi bolǵan túbi bir túrki jurtynyń aldaǵy ýaqytta da tilegi bir ekendigin osyndaı ıgi de irgeli isterden kórýge bolady», dedi.
Al Túrkııa mádenıet jáne týrızm mınıstrliginiń arheolog-sarapshysy Ýlker Mýrat Iаlkyn: «Biz bul bastamany qoldaımyz. Biz sońǵy on jyldyń ózinde 81 oblysta qanshama jobalardy júzege asyrdyq. Osy saladaǵy barlyq tájirıbelerimizdi ortaǵa salýǵa barmyz» deı kelip, osyndaı ǵylymı jobanyń qajettiligin ortaǵa salyp otyrǵan Akademııa isine tabys tileıtinin jetkizdi.
Mońǵolııa ulttyq mýzeıiniń ǵylymı qyzmetkeri Baıandelger Chınbold bolsa, uly dala órkenıetin birlese nasıhattaýda bul jıynnyń óte mańyzdy ekenin aıtyp, «Bizdiń ortalyqtyń Túrki akademııasymen baılanysy kúsheıip keledi. 2017 jylǵy birlesip uıymdastyrǵan «Kentaıdan Ulytaýǵa deıin: tarıhı jadynyń jańǵyrýy» atty III halyqaralyq ekspedısııasy bizdi tipti de jaqyndata tústi. Bul eki jaqqa da kóp paıdasyn tıgizip jatyr. Ári qaraı da birlese jumys isteýge daıynbyz. Uly kóshpendiler órkenıetine basymdyq bere otyryp, osy jıynǵa shaqyrǵandaryńyz úshin alǵys aıtamyn», dedi.
Sondaı-aq sharaǵa TÚRKSOI atynan Asqar Turǵanbaev, Vengrııanyń Qazaqstandaǵy elshiliginiń ókili Perı Ahmetova, Qyzǵyzstannyń Qurmanjan datqa atyndaǵy kóshpendi órkenıet ortalyǵynyń dırektory Aıda Alymova, G.Aıtıev atyndaǵy qyrǵyz ulttyq beıneleý óneri mýzeıiniń bas saqtaýshysy Aıgúl Mambetqazıeva, Túrkııanyń mádenıet jáne týrızm mınıstrliginiń ınjener-konstrýktory Levent Bılasa men Qazaqstannyń Ulttyq mýzeıiniń bas saqtaýshysy Ryskúl Bektalıeva syndy mamandar qatysyp, sóz sóıledi. Sonymen birge jıynǵa sarapshy retinde elimizdiń Ortalyq memlekettik mýzeıiniń dırektory Nursan Álimbaı, Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteri áskerı-tarıhı mýzeıiniń dırektory Perızat О́tepova, Ázerbaıjan Mádenıet jáne týrızm mınıstrliginiń mádenıettaný salasy boıynsha ǵylymı-ádistemelik ortalyǵynyń dırektory Asıf Ýsýbalıev qatysyp, oılaryn ortaǵa saldy.
Jıynda túrki álemi úshin óte qundy mýzeı zattarynyń tizimin jasaý, túrki halyqtarynyń mádenıeti men tarıhyna arnalǵan mýzeı ekspozısııalaryn qurý, túrkitildes memleketterdiń mýzeı mekemelerinen mýzeı zattarynyń kóshirmelerin alý, sondaı-aq kolleksııalarmen almasý sııaqty birqatar máseleler qaraldy. Sonymen birge Halyqaralyq Túrki akademııasy usynǵan nusqaýlyq talqylanyp, qabyldandy. Túrki álemi materıaldarynyń ortaq tizimin jasaý, mýzeılik zattardyń qunyn esepteıtin eksperttik komıssııa jasaqtaý, Túrki akademııasynyń janynan ortaq ǵylymı keńes qurý syndy máseleler jóninde kópjaqty kelisimder jasalyp, halyqaralyq jumys toby quryldy. Alǵashqy tóraǵalyǵy Ázerbaıjan tarapyna berilgen bul turaqty jumys toby mýzeı isine qatysty máselelerde metodologııalyq keńes qyzmetin atqarady. Jıynǵa qatysýshylar biraýyzdan bul bastamanyń túbi bir túrki álemi úshin mańyzdy ekenine toqtalyp, tarqasty.
Ularbek NURǴALYMULY,
«Egemen Qazaqstan»
