Ádebıet • 08 Maýsym, 2018

Astana toıyna arnalǵan músháıra márege jetti

820 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

HH ǵasyrdyń aıaǵynda yqylym zamannan ańsaǵan armanyna jetip, óz aldyna tý kóterip, memleket qurǵan er qazaqtyń elordasynyń aty – Astana! Astana dese boıynda qany, keýdesinde jany bar ár qazaq ishken asyn jerge qoıady, qanatyn keńge jaıady, kórgende kóńili toıady. Azattyq pen Astana birtutas uǵym. Elbasy kindigin ózi kesip, atyn ózi qoıǵan Astana – bostandyqtyń bel balasy, halqymyzdyń kóziniń nury, júreginiń jyry, babalarymyzdyń búgin júzege asqan keshegi armany, balalarymyzdyń erteńge úmit artqan asyl muraty. Búginde kók baıraǵy kóginde jaınap, Báıteregi bıikke boılap, 20 jasqa tolǵanyn toılap jatqan aqordaly Astana – jer sharyndaǵy eń jas qala! 

Astana toıyna arnalǵan músháıra márege jetti

Bizder – birligi jarasqan Qazaqstan halqy irgeli elderdiń iri qalalarymen jastyǵyna qaramastan úzeńgi qaǵys­tyryp, ıyq teńestirip, san qıly saıa­satta serkelik tanytyp, álemdi aýzyna qaratyp otyrǵan Astanamyzben shat­tanýǵa da, maqtanýǵa da tolyq haqy­myz bar. Bul turǵydan alǵanda elor­damyzdyń el tarıhynan, jahandyq órkenıetten alatyn orny erekshe. Keshe ǵana dúnıeni titiretken qyzyl ımperııanyń qursaýynan bosap shyǵa sala, Uly Dalanyń tósinde Alashtyń azat astanasy shańyraq kóteredi degen oı úsh uıyqtasaq túsimizge de kirmep edi. Táńirge táýbe! Tórimizge taq, basymyzǵa baq ornady!

Salynyp jatqan shahar keń dalada, 
Syılasyn asyl murat ár balańa.
Azattyq astanasy atalady,
Qazaqtyń astanasy sonda ǵana.

Qarashy, shańyraǵy jas qalanyń, 
Aspannyń bultyn serpip tastaǵanyn. 
Búginnen bastalatyn shejiresi, 
Avtory Nazarbaev Astananyń! –
dep jyrlaǵan edim «Báıterek» poemasynda osydan on alty jyl buryn. Sol kezde besten jańa ǵana asqan jet­kinshek Astana búginde kúsh-qýaty tol­ǵan, at ústinde alysqa kóz salǵan, eline qorǵan balýan tulǵaly, batyr júrekti jigit boldy. 

Táýelsizdiktiń alǵashqy jyl­daryn­­da elimiz áli esin jıyp, etegin jaba almaı jatqan tusta astanany Arqaǵa kóshiremiz degenge eshkim ılana qoıǵan joq. Tipti Prezıdenttiń aınalasynda at ústinde júrgenderdiń ózi qarsy bolǵany – tarıhı shyndyq. Osyndaı ári-sári kezeńde astanany kóshirý kóz­siz erlikpen para-par edi. Alaıda Elbasy táýekelge bardy. Aq qar, kók muzda aq boranǵa qaramastan Astana kóshin Aqmolaǵa qasqaıyp ózi bastap keldi. Sonda da sene qoımaı kúńkildegender kóp boldy. 

Arshynda, shyǵar qazaq, únińdi asqaq,
Kim seni toqtatady búgin jasqap?!
Astana Aqmolaǵa kele jatyr, 
Aıbyndy Nursultandaı ulyń bastap!
Keledi halqyn bastap qazynaǵa,
Aq boran, aldyn orap azynama.
Qýanyp qalyń eli jatqan shyǵar,
Alaıda shyn qýanǵan ózi ǵana, –
degen edik sol poemada taǵy da. Shy­nynda da dál sol sátte Astananyń bú­gingi bolashaǵyn Prezıdentten bas­qa eshkim kózine elestete alǵan joq edi. Bul ǵasyrlyq oqıǵaǵa Elba­synyń óziniń ǵana kózi anyq jetti, kóńili tolyq sendi! Aqyry, mine, ózi­miz de sendik, ózgeler de sendi! Kóz aldymyzda – álem tamsanǵan ásem Astana! Jıyrma jyl ishinde Astana qanshama ósti. Basqany aıt­paǵanda, EKSPO kórmesi osynda kóshti! Qanshama álemdik tarıhı da aýqymdy máselelerdiń túıini Astana tórinde sheshildi. Osynyń ózinen-aq  Astananyń álemdik saıasat pen órkenıetten alatyn orny qandaı ekenin anyq kórýge bolady. 

Búginde Astana qazaq rýhanııa­tynyń qarashańyraǵyna aınaldy. Qarymdy qalamgerler men aryndy aqyndar, daryndy óner juldyz­dary kelip, kún saıyn elorda máde­nıetiniń damýyna óz úlesterin qosýda. Jary­sa boı túzep jatqan mádenıet oshaq­tary Astanamyzdyń ajaryn tip­ten asha túskendeı. Osyǵan rıza bol­ǵan halqymyzdyń da mereıi óse tús­kendeı. Sondyqtan da Astana ulty­myzdyń tileginde, úlken-kishiniń júreginde! Keshegi zulmat zamanda talaı jazyqsyz jan­dardyń Aqmolaǵa aıdalyp, «ALJIR» lagerinde kóz jumǵanyn tarıhtan jaqsy bilemiz. Sóıtken Aqmolanyń búgingi Astanaǵa aınalyp, Bostandyq pen Baqyttyń ordasy bolǵanyna qalaı kóńiliń bosamaıdy, qalaı júregiń tebirenbeıdi?! Muny qalaı jyrlamasqa? 

Astana qalasy ákimdigi Mádenıet jáne sport basqarmasynyń tikeleı qol­daýymen Sáken Seıfýllın mýzeıi­niń uıymdastyrýymen bıyl segizinshi ret ótip otyrǵan respýblıkalyq mú­sháı­ra – osy pikirimizge dálel! 

Astanany jyrlaý – óz baqy­tyń­dy, óz muratyńdy jyrlaý, ul­tyń­nyń taǵdyryn, tynys-tir­shili­giniń barlyǵyn jyrlaý! Sondyq­tan da aqyndarǵa keń jol ashyp, tebirene tolǵanýǵa úzbeı jaǵdaı ja­sap kele jatqan Astana ákimdigine aıtar alǵysymyz mol! Jyr báıge­sinde júlde alǵan juldyzdy shyǵar­malardyń basyn bir kitapqa qosyp, elorda toıyna jyrdan shashý shashpaq oıymyz bar.

Al «El tiregi – Elorda!» degen aı­darmen Astananyń 20 jyldyq toıyna arnalǵan bıylǵy músháıra da óz máresine jetti. Bıylǵy alaman jyr báıgesine respýblıkamyzdyń túkpir-túkpirinen 90-ǵa jýyq úlkendi-kishili aqyndar qatysty. Barlyǵy da aǵynan jarylyp, Astana toıyn jan-jaqty jar­qyrata jyrlaýǵa baryn salyp baǵypty. Báıgege túsken jyrlardy Memlekettik syılyqtyń laýreaty, kórnekti jazýshy Qajyǵalı Muhan­betqalıuly tóraǵalyq etken qazylar alqasy saraptaı, saralaı kele biraýyzdan myna sheshimge keldi: 

Bas júldege kórnekti aqyn, Alash jáne Halyqaralyq Sergeı Esenın syı­­lyǵynyń laýreaty Qazybek Isa­nyń «Ertegideı elorda» óleńin laıyq dep tapty. 

Birinshi oryn talantty aqyn qyzy­myz, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaı­ratkeri Sáýle Dosjannyń «Sálem saǵan, Astana» óleńine berildi. 
Ekinshi orynnyń birin áıgili aıtys aqyny, Qazaqstannyń eńbek sińir­gen qaıratkeri, fılologııa ǵylym­darynyń doktory Amanjol Áltaı «Jıyrma jasqa jıyrma shýmaq» jy­rymen, ekinshisin aqtańger aqyn, Qazaq­stannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Dáýletkereı Kápuly «Aı dıdarly As­tanam» óleńimen qanjyǵasyna baı­­­la­dy.

Úshinshi úsh oryndy jas aqyndar Muqııat Qoıshybaıuly «Astana», Bir­jan Ahmer «Altyn keme», Nurbol Murat­bek «Kózimniń qarashyǵy» ­óleń­de­rimen bólisti. 

Astana toıyna arnalǵan jyr mú­sháı­ra­synda juldyzy janǵan júırik­terdi shyn júrek­ten quttyq­taımyz! 
Mereıtoıyń qutty bolsyn, asqaq­taı ber, jaınaı ber, jasaı ber, aıaýly Astana!.. 

Nesipbek AITULY, 
Memlekettik syılyqtyń laýreaty