Muny aıtasyz, kıeli sahnaǵa ashyq-shashyq shyǵatyn keıbir ánshilerimizdi kórgende kirerge jer tappaı qınalamyz. «31 kanal» atalatyn telearna ártisterdiń jatqan-turǵanynan bastap, ne iship, ne jeıtinine deıin táptishtep, termelep kórsetýden jalyqpaı keledi. Budan basqa da arnalar qalyspaıdy. Keıde oılaımyn: óner ıeleri ózderin jan-jaqty nasıhattaý úshin olarǵa aqy tóleıdi me eken dep. Áıtpese, ánshilerdiń otbasy, oshaq qasyndaǵy ómiri kimge dári bolypty? Qandaı baspana alǵany nemese salǵany, qandaı kólikpen júretini, qandaı kıim kıetini, issaparlarǵa qandaı kóliktermen baratyny, qandaı qonaqúılerge túsetini, ne ishetini, kimdermen baılanys jasaıtyny, qonaqqa kimderdi shaqyratyny, balasynyń besik toıyn qalaı ótkizgeni, balasyna kimniń at qoıyp bergeni, balasyn súndetke otyrǵyzǵany, perzenthanadaǵy kelinshegi men balasyn qandaı saltanatpen alyp shyqqany, yńǵaısyzdaý bolsa da aıtaıyq, estigende bet túgili bezeý uıalady. Qudaıym-aı, túgin qaldyrmaı kórsetkende, «mynadaı syı-qurmetti patshalar men handar, ámirshiler, korolder, prezıdentter, kanslerler de bastarynan ótkermegen shyǵar» dep eriksiz oılanasyz. Olardy alaqanǵa salyp, bastarynan qus ushyrmaı mápelegenimiz sonshalyq, Tóreǵalı Tóráli degeni tizginnen shyǵyp ketkeni bylaı tursyn, óziniń konsertine kelgen dap-dardaı adamǵa aýyzyna kelgenin aıtyp, shatyp-putty. Arada shamaly ýaqyt ótpeı-aq bul batyr atasyndaı kisiden keshirim suraǵan bolyp, kıeli sahnanyń tórine qaıta shyqty. Búginde jer-jerdi aralap, konsertterin berip júr. Oǵan eshkim eshteńe demeıdi. Oǵan ne istese de bári jarasatyn sııaqty.
Osyndaıda keshegi Birjan sal, Aqan seri, Estaı, Mádı, Ámire, Balýan Sholaq, Kenen,taǵy basqalary eriksiz eske túsedi. Odan beride Kúlásh, Roza, Ǵarıfolla, Rashıt, Músilim, Jánibek, qazir ortamyzda júrgen Qaırat Baıbosynov, Álibek Dinishev, Roza Rymbaeva, Maqpal Júnisova, Aıgúl Qosanova, taǵy basqalary án áleminde bulbuldaı saırap, qyrandaı qalyqtaǵanymen, keıbir Aı batpaı jatyp jarqyraıtyn «juldyzdardaı» oǵash qylyq tanytqandaryn estimeppiz.
Aıtpaǵymyz bul emes edi. Jalpy, qazaqtyń kıeli sahnasyn uıatsyzdardan qalaı qorǵaýǵa bolady? Telearnalardaǵy masqaralyqqa qashan tyıym jasalady? Búginde qazaq qoǵamy aldyndaǵy kúrmeýi qıyn suraqtardyń biri osy sııaqty. Salalyq mınıstrlikter basshylarynyń bul oraıda ne oılaǵandary bar?
Uly Dalanyń zańdary boıynsha ulaǵatty ulandarǵa, qylyqty qyzdarǵa salynǵan tyıymdar men toqtamdar bar. Sonyń ishinde «qyzǵa qyryq úıden tyıym, qala berse qara kúńnen tyıym» degen támsildiń máni tereńde. Al endi «biz qyzdáýrennen ótkenbiz, ne istesek te jarasa beredi» dep oılaıtyndar myqtap qatelesedi. «Áıel buzylsa, álem buzylady» degendi danalar tekke aıtpaǵan. Eser erkekterge de eskertý jasaıtyn kez jetti. Túbi munyń sońy jaqsylyqqa ákelip soqtyrmasy anyq.
Sahna – kıeli oryn. Al kıeli ataýlymen oınaýǵa bolmaıtynyn esi durys adam jaqsy biledi. Jurt aldyna jartylaı jalańash shyǵyp, ózińniń qadirińdi ketirip qana qoımaı, sahnanyń qutyn qashyrasyń. О́ner adamdary qansha degenmen eldiń kóz aldynda júredi. Jastar, kıeli ónerdi súıetinder solarǵa eliktep ósedi. О́ner adamdarynyń barlyǵy jýrnaldyń birinshi betine jalańash sýreti shyqqanyn maqtanysh kóretin Reseıdegi «TNT» telearnasynyń júrgizýshisi Anfısa Chehova emes. Qazaqtyń mentalıteti bólek dástúri basqa. Endeshe tym erkinsip, oıyma kelgenin isteıtin óner ıelerine bir toqtaý bolýy tıis!
Qazaq – eń aldymen Ar men Namysty birinshi kezekke qoıǵan halyq. Endeshe, óz Arymyzdy ózimiz aıaqqa taptamaıyq. Ar men Namys ólgen kúni Qazaq óledi. Olaı bolsa, óner adamdarynyń ashyq-shashyq qalaı bolsa solaı kıinip júrýine tyıym salatyn bir zań kerek-aq!
Sabyrbek OLJABAI,
Qazaqstan Jazýshylar jáne Jýrnalıster odaqtarynyń múshesi
ShYMKENT
