Osy oraıda joǵaryda Elbasy aıtqandaı, Dúnıejúzi qazaqtarynyń qaýymdastyǵy syrtta júrgen daryndy qazaq jastaryn elge tartýdy qolǵa alýda. Mundaǵy maqsat – qazaq dıasporasy arasyndaǵy bilikti jastardyń boıyndaǵy tanymdyq qabiletin damytý jáne elimiz ekonomıkasyna qajet mamandardy daıyndaý.
Joǵarydaǵy úrdisti iske asyrý jolynda qazirdiń ózinde birshama jumystar josparlanyp, keıbiri júıeli túrde oryndalyp jatyr. Atap aıtqanda, Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵy men Dúnıejúzi qazaqtar qaýymdastyǵy shetelde turatyn qazaq balalaryn bilim granttarymen qamtamasyz etý úshin ekijaqty memorandýmǵa qol qoıyp, 10 myń jasty Reseıdegi joǵary oqý oryndaryna oqytý máselesin sheshti. Buǵan sheteldik baýyrlarmen qatar qazaqstandyq jastar da qatysa alady.
Sonymen qatar qaýymdastyq Bilim jáne ǵylym mınıstrligimen birlesip, dıaspora jastaryn qoldaý maqsatynda ústimizdegi jyly «Mekenim Qazaqstan» jobasy aıasynda sheteldegi qazaq dıasporasynyń balalaryna 150 oryn bólip otyr. Bul shara 27 shilde – 10 tamyz aralyǵynda Aqmola oblysy, Býrabaı aýdanyndaǵy «Baldáýren» respýblıkalyq oqý-saýyqtyrý ortalyǵynda iske asady jáne oǵan 6-10 synypta oqıtyn daryndy balalar qatysady.
Sol sııaqty Almatydaǵy Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń rektory G.Aldabergenovanyń bastamasymen shetelderde turatyn qazaq dıasporasynyń daryndy jastaryn qoldaý baǵytynda, dástúrli túrde ótetin Halyqaralyq Y.Altynsarın olımpıadasyna olardy da qatystyryp, jaqsy nátıjege qol jetkizgen jastardy oqýǵa qabyldaý tetigi oılastyrýda. Iаǵnı daryndylyǵymen ýnıversıtetke qabyldanǵan jas daıyndyq kýrsyn tolyq aıaqtap, shynaıy oqýǵa qabyldanǵan jaǵdaıda árbir oqý kýrsynyń oqý aqysyna 50-75 paıyzǵa deıin jeńildik jasalady. Bolashaqta mundaı jumystar elimizdiń basqa da joǵary oqý oryndarynda júrgizilmek.
Osyndaı mańyzdy sharalardy júzege asyrý jolynda Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵynyń oblystardaǵy bólimsheleri de atsalysýda. Atap aıtqanda, Atyraý oblysy bólimshesiniń basshysy О́tepbergen Álimgereevtiń basqarýymen Reseıdiń aýmaǵyndaǵy Astrahan oblysynda qaýymdastyq ókilderi baryp, qazaqtardyń ahýalymen tanysty. Bul ólkede 200 myń qazaq turady. Keıingi jyldary eki oblys jastary «Dos júrekti shekara bóle almaıdy» atty etnomádenı festıvalin ótkizý jaqsy nátıje berýde.
Osynyń jalǵasy retinde jaqynda Astrahan oblysynyń Harabaıly aýdanyndaǵy Hoshoeýtovo orys orta mektebinde 280 bala oqysa, osylardyń 272-si qazaq. Mekteptiń qazaq jastarynan quralǵan fýtbol komandasy atyraýlyq, almatylyq áriptesterimen joldastyq kezdesý ótkizdi. Mundaı sharaǵa muryndyq bolyp, eki eldegi qazaq jastarynyń basyn qosýǵa qoldaý jasaǵan Atyraý ınjenerlik-gýmanıtarlyq ınstıtýtynyń rektory Ersaıyn Ihsanovqa alǵys aıtqan oryndy. Endigi mindet – astrahandyq jastardy óz aramyzǵa ákelý. Bul is atyraýlyqtar tarapynan iske asady degen úmit bar.
Joǵarydaǵy sharalar áli de qaýymdastyq tarapynan jalǵasyn tabady. Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary Z.Turysbekov issaparmen AQSh-ta bolyp, ondaǵy qazaq dıasporasynyń isker, bilikti mamandarymen kezdesip qaıtty. Sonyń biri Shyǵys Qazaqstan oblysynyń týmasy, fızıka-matematıka ǵylymdarynyń doktory, Amerıkadaǵy Aktýarıler Palatasynyń múshesi Mahmýd Saǵyndyq atty azamat. M.Saǵyndyq baýyrymyz aktýarıler is-áreketiniń Qazaqstanda órkendeýine úles qossam deıdi.
AQSh-ta turatyn taǵy bir qazaq segiz tildi meńgergen polıglot ǵalym, sol eldegi eń úzdik travmatologtardyń biri Nókis qalasynyń týmasy – Joldas Quljanov qazaq patrıoty retinde qol sozýǵa daıyn. Ol 2003 jyldan beri Qazaqstannyń Astana, Almaty, Semeı, Pavlodar, Aqtóbe, Shymkent qalalarynda júzdegen operasııa jasap, elimiz klınıkalarynda sheberlik synyptaryn ótkizgen. Bolashaqta elimizge qajet ózekti jobalardy júzege asyrýda ǵylymı-ádistemelik kómek kórsetýge de árqashan ázir ekendigin aıtady.
Al Abylaı Ospan degen 37 jastaǵy ǵalym, IT salasynda kásipker. Arqalyq qalasynyń týmasy. Qazir Maııamıdi meken etedi. Abylaı Ospan Qazaqstandaǵy sıfrly ındýstrııanyń damý baǵdarlamasy boıynsha birneshe joba usynbaqshy. Osyndaı azamattarymyzdyń bilimdiligi men biliktiligi, óz eline degen patrıottyq sezimderi óskeleń urpaqqa ónege.
Muhıt IZBANOV,
Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵy
Tóraǵasynyń birinshi orynbasarynyń keńesshisi
