Qarlyǵashym, keldiń be?! (áńgime)

Aýyldaǵy et jaqyn týystan qalǵan, aılap-jyldap bir barǵanda atbasyn tireıtin jalǵyz aǵaıyn – nemere aǵamyz aýdan ortalyǵyna qonys aýdarǵaly qamdanyp jatyr eken. Úı-ormanyn satyp ta úlgeripti. Saýdasynyń sáti dittegen je­rinen shyqpaǵan bolýy kerek, qabaǵy qatý. Endi qaıtsin, «Mal ashýy-jan ashýy» degen emes pe. 

– Alýshylar erteń buzyp alyp ketedi, Qaraǵashtyń saý qaraǵaıynan qıyp turyp salyp edim, amal qansha, – dep kúrsindi nemere aǵam,– qora-qopsyny da qosa alatyn boldy. Otyn qylmasa, qurylysqa jaramaıdy ǵoı. Tek shetki qoı qorany qaldyrdym.

Aǵamnyń bul sheshimine áýeli tańǵalǵanym da ras. Bar múlkin satqanda, jalǵyz qorany kóshken úıdiń jurtynda qalqaıtyp qoıyp ne istemek? Meniń tosyrqaǵanymdy sezdi me, jumbaqtyń sheshýin ózi aıtty. 

Jazda únemi esigi ashyq turatyn qoı qora­synyń jýan terekten salynǵan arqalyǵyna qarly­ǵash uıa salypty. Qyzyqtap baryp kórdik. Bala kezimizde kóp kórgen, qyl men qybyrdy aralastyra, saz balshyqtan berik etip salǵan qarly­ǵashtyń uıasy kózimizge jyly ushyrady. Eki qarlyǵash shıq-shıq etip ushyp júr. Birese qora­ǵa kiredi, birese uıasynyń jıegine qonaqtap otyrady. Súp-súıkimdi. Tynymsyz shyryldaıdy. Shamasy uıadaǵy jumyrtqalaryn adamdardan qoryǵan túrleri. 

– Qarlyǵash joǵalyp ketkeli ne zaman. Kópten beri kórip turǵanym osy, – deıdi nemere aǵam, – bul qorany qosa satsam, uıasyn buzyp tastaıdy ǵoı. Sosyn satpadym. 

Tabıǵattyń tynysyn ańǵara júretinderdiń aıtýyna qaraǵanda, erterekte kez kelgen aýyl-aımaqta shybyn-shirkeı aýlap, qaptap júretin qarlyǵashtardyń joǵalyp ketýiniń ózi bir jumbaq. Bilemin deıtinderdiń aıtýyna qaraǵanda, adal qustyń aýyp ketýine egistik alqaptardy óńdeıtin hımııalyq tyńaıtqyshtardyń joıdasyz kóp sebilýinen bolsa kerek-ti. Endi bireýlerdiń aıtýyna qaraǵanda, aýyl adamdary buryn jaz boıy ashyq-tesik jatatyn qora-qopsysynyń esigin qarlyǵash túgil jel ótpeıtindeı etip qym­tap alýynan. О́ıtkeni sońǵy kezde ury-qary kó­beıip ketken. Onyń ústine peıil de dál baıaǵy­daı emes. 

Aýyldan attanyp bara jatyp nemere aǵam­nyń nıetine razy boldym. Judyryqtaı bir qustyń, onyń bolashaq urpaǵy – balapandary úshin qorasyn satpaı, ıen tastap barady. Aýyldaǵy adamnyń peıili taryldy degenderdiń ýáji beker eken. Tarylsa osylaı jasar ma edi.  

Baıqal BAIÁDILOV,

jýrnalıst