№12 syn-qater

Aýmaǵynda álemdegi asa iri «Baıqońyr» kosmodromy bola tura, óziniń ǵaryshtyq baǵdarlamalarynyń joqtyǵy Qazirgi kezde ǵaryshtyq qyzmet bizdiń memleketterimizdiń ekonomıkalyq jáne áleýmettik damýyna aıtarlyqtaı yqpal etýde. Kosmodromnyń arqasynda biz memleketterimizdiń sapaly telekommýnıkasııalyq baılanysqa, tabıǵı resýrstar men qubylystarǵa, tótenshe jaǵdaılarǵa boljam jasaýǵa, aspan keńistigi men basqa da kóptegen máselelerdi tanyp-bilýge degen qajettilikterin úzdiksiz jáne turaqty qamtamasyz ete alamyz.

Nursultan NAZARBAEV.

Baıqońyr qalasynda ótken «Baıqońyr» kosmodromynyń 50 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jınalysta sóılegen sózinen.

Qyzylorda oblysy, 2005 jylǵy 2 shilde. Búkil álem boıynsha shamamen 30 kosmodrom jumys isteıdi. Olardyń arasynda jal­py ushyrylymdardy, sondaı-aq kommersııalyq ushyrylym­dar­dy qosa eseptegende, «Baı­qońyr» kosmodromy kóshbas­shylar qatarynan oryn alady. Álemdegi asa iri kosmodrom retinde «Baıqońyr» bizdiń eli­mizdiń ǵajaıyp básekege qabi­letti basymdyǵy bolyp taby­lady. 90-shy jyldary kosmodrom Qazaqstanǵa tek de-ıýre tıesili bolsa, al ol Reseıdiń bıligi men qoldanysynda de-fakto qalyp keldi. Sol ke­zeńde Qazaqstannyń óz kúshi­men «Baıqońyr» kesheniniń odan ári jumysyn qamtamasyz etýge múmkindigi jetpedi. Osyn­daı kúrdeli jaǵdaıda kos­modromdy joǵaltýdyń shyn qaýpi pisip-jetildi. Qa­lyp­tasqan ahýaldan shyǵýdyń joly kosmodromdy Reseı ta­ra­pyna jalǵa berý boldy. Bir­aq jalǵa alýdyń negizgi sharty Qazaqstanǵa óziniń ekonomıka­lyq, ǵylymı jáne kadrlyq áleýetin damytýyna baılanys­ty birte-birte «Baıqońyr» keshenine enýi bolyp qalyp otyr.   Táýelsizdiginiń tańsárisinde Qazaqstan ǵajaıyp ǵarysh kesheni – «Baıqońyr» kosmodromyn ıelendi. Atalǵan joǵary tehnologııalyq alańdy jumys jaǵdaıynda ustap turý úshin úlken kúsh jumsaý jáne saıası erik-jiger kórsetý qajet boldy. 2007 jyly Ulttyq ǵarysh agent­tigin qurý Qazaqstannyń ǵa­rysh qyzmetin damytýda sapaly jańa kezeńniń týǵanyn belgilep berdi. El úshin jańa ǵarysh sa­la­syn qurýǵa baǵyttalǵan ǵarysh sala­syn damytýdyń strategııasy jasaldy. Atalǵan strategııa aıasynda elimizde alǵash ret Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Ulttyq ǵarysh monıtorıngi júıesiniń jer­degi ınfra­qu­rylymy quryldy. Onyń quramyna Ortalyq Azııadaǵy ha­lyqaralyq deńgeıde sertıfıkattalǵan, Astana men Almatyda jerdi qashyq­tyq­tan zondtaýdyń derekterin qabyl­daý­dyń, óńdeýdiń jáne muraǵattaýdyń eki asa iri ortalyǵy kiredi. Qazirgi kezde ǵarysh qyzmetimen belgili bir deńgeıde álemdegi bar­lyq jetekshi elder men kóptegen damýshy elder aınalysady. Oǵan qosa, eger ǵarysh salasyndaǵy jekelegen mindetter is júzinde olardyń árqaısysynda sheshiletin bolsa, kópqyrly ǵarysh qyzme­ti­men aınalysýǵa tek birneshe memlekettiń ǵana múmkindigi bar. Búginde Reseımen jáne Fransııamen birlesip Indýstrııalan­dy­rý kartasyna engen 4 iri ınves­tısııalyq joba júzege asyrylýda. Sol jobalardyń biriniń sheń­berinde ústimizdegi jyldyń shilde aı­yn­da «Baıqońyr» kosmodromynan «KazSat-2» ǵarysh apparatyn ushyrý júrgizildi. Atal­ǵan jobany júzege asyrý Qazaq­stan­daǵy baılanys operatorlarynyń jumys aýqymy men sapasyn arttyrýǵa jaǵdaı týǵyzady. 2010 jyly «Astana – jańa qala» erkin ekonomıkalyq aımaǵy aýmaǵynda Astana qalasynda Ulttyq ǵa­rysh ortalyǵynyń qurylysy bastaldy.

Qazirgi kezde elimizdiń aldynda álemdegi jetekshi ǵarysh derjavalarynyń biri bolý mindeti tur. Ol úshin biz Qazaqstannyń ǵarysh salasyn maqsatty túrde damytýǵa baǵyttalǵan is-qımyldy jalǵastyratyn bolamyz.