KО́KО́NIS SAQTAÝ QOIMASY AShYLDY

Kórshi eki memlekette de kók­ónis jáne et ónimderine zárýlik bar. Reseı ettiń úlken bir bóligin Brazılııadan tasymaldaıdy. Osy rynokty Qazaqstan nege jaba almaıdy?! Bul týraly Nursultan Nazarbaev agroónerkásip jaıly úlken keńesterde talaı ret aıtqan. Osydan jeti-segiz jyl buryn Kemerev aımaǵyna jolymyz tústi. О́ńir basshylary kókónis túrlerine asa táýeldi emespiz dep ońtústikten barǵan delegasııaǵa alyp jylyjaılaryn maqtanysh­pen kórsetti. Shári kórgen aýyl­dyń balasy emespiz be, ózindik qu­nyn basymyzdaǵy esepshotqa salyp jibersek, ońtústiktegi kók­ónis qunynan bes-alty esege qymbat. Bul rynokta búginge deıin ala taqııaly aǵaıynnyń joly bolyp keldi. Endi úsh memlekettik Keden­dik odaǵy kezinde keıbir sarap­shy­lar aıtqandaı,  “budan biz túk utpaımyz” dep aýyzdy qý shóp­pen súrte bermeı áreket isteýi­miz, osy rynokty jabýymyz ke­rek qoı. Buǵan ońtústiktiń áleýeti jetedi. Buryn osy jer dıqandary mańdaı terimen ósirgen kókónister bazar bitkendi “sen je, men jege” aınaldyrǵa­ny­men, qys boıy syrttan tasy­maldanatyn ónimderge jol bosatýshy edi. Oblys basshysy Asqar Myr­zah­metov mundaı táýeldilikten qutylýdyń joly dep kókónis saqtaý qoımalaryn saldyrýdy qolǵa alǵan. Qazir oblysta 15230 tonnalyq kókónis qoımasy bar. Jaqynda “Ońtústik” ÁÁK qa­tysýymen Shymkentte “Sanz­har Fruit’s” JShS-niń kókónis saq­taý qoımasy ashyldy. “San­jar” kóterme-saýda ortalyǵy temir jol tuıyǵy bar jerde ornalasqan ınfraqurylymdary bar qolaıly aımaq edi. Baza osy jerge ornalastyryldy. Kókónis, et, jemis-jıdek ónimderin jyl boıy saqtaı alatyn, sońǵy za­ma­naýı qondyrǵylarmen jabdyq­talǵan qoıma ónimniń óz hosh ıisin uzaq merzimge saqtaıtyndaı ylǵal beretin, jaǵymsyz ıisti soryp alatyn agregattarmen ja­raqtalǵan. Tońazatqyshtar túgel­deı kompıýterlendirilgen. Aýma­ǵy 1440 sharshy metrdi quraıtyn qoımada 3-3,5 myń tonna ónim saqtalady dep kútilýde. Ony ishi­nen jilikter bolsaq, 800 tonna et, 2200 tonna kókónis, jemis-jıdek jáne sıtrýs ónimderin daıyndap alýǵa bolady. Búginde Ispanııa, Argentına, Marokko, Brazılııa jáne Arab memleket­teri­nen ákelingen sıtrýs ónimderinen kúrep paıda taýyp otyrǵandar bar. Bul maýsymdyq jumystar ǵana. Endi ony kóter­me saýda baǵasymen satyp alyp, qoımada saqtap, zárý ýaqytynda kórshi memleketterge óz ónimderi­mizben birge shyǵarsaq, utpasaq utylmaımyz. “Sanzhar Fruit’s” seriktesti­gi­niń dırektory Baqytbek Tana­kózovtiń de oıy osy. Ońtústiktiń árbir aýdandarynda “Ońtústik” ÁÁK jelisi boıynsha qurylǵan servıstik daıyndaý ortalyqtary bar. Bul jumysqa Qyzylorda jáne Jambyl oblystaryndaǵy or­talyqtar da tartylatyn bo­lady. Jergilikti taýar óndirýshi­ler­men kelisim-shart jasap, olar­dyń ónimin saqtap, oblys jáne Qazaq­stannyń basqa ónirlerin qamtyp, eksportqa shyǵarýmen aı­nalysa­tyn qoımanyń keleshegi kemel. Úlken jobalar memleket qar­jysynsyz iske asa bermeıdi. Qoı­manyń jalpy quny 365 480 myń teńge bolsa, sonyń 186 850 myń teńgelik qural-jabdyǵyn “Ońtústik” ÁÁK lızıng túrinde berip otyr. Osy jobany úılestirýshi, “Ońtústik” ÁÁK bas menedjeri Qanat Andaqulov halyqaralyq standarttarǵa saı qoımanyń paı­dalanýǵa berilýi dıqandardy yn­talandyrady, eńbekke qulshy­nysyn arttyrady dep esepteıdi. Onysy ras. Baǵasy tómen bolǵandyqtan alqap basynda jınaýsyz qalǵan ónimderdi de kórgenbiz. Kedendik odaq aıasynda Reseı, Belarýs elinen ókilder kele bastady. Iаǵnı dıqannyń mańdaı teri óz otbasyna, memleketke yrys bolyp quıylatyn kún kel­gen shyǵar-aý. Baqtııar TAIJAN, Ońtústik Qazaqstan oblysy.