Qazaq tilin aıtpaǵanda, oryssha, qytaısha, mońǵolsha, uıǵyrsha emin-erkin sóıleıtin. Marqumnyń týǵan jeri – qazirgi Shyńjan ólkesine qarasty Jemsary-Shonj mańy. 1930-1940 jyldardyń alasapyranynda Qobda betine ótip ketken eken de, anasy qalyp qoıypty.
Jat elge tabany tıgen alǵashqy jyldary Zákeń «Aqkól» deıtin Reseımen shekaralas saýda beketinde orys kásipkerleri ashqan jún jýatyn kóshpeli fabrıkada jumys istep, til úırengen. Shamamen 1945-1946 jyldary Taqaı Tápbaıqyzy deıtin apamyz ekeýi Aqkólde shańyraq kóteripti. Osy zaıybynan týǵan úrim-butaǵy qazir túgeldeı Qazaqstanda ómir súrip jatyr.
Aqsaqaldyń 100 jasqa tolý qurmetine oraı eldiń basshysy Iý.Sedenbal arnaıy quttyqtaý joldap, respýblıkalyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Jambynyń Jámııany deıtin generaldy jiberip, syı-sııapat kórsetedi. Myna fotodaǵy kórinis dál sol sátten túsirilgen.
Osy kezdesý barysynda general: «Aqsaqal, qansha mólsherde zeınetaqy alasyz?» dep surapty. Sóıtse, Zaıaat ata eshqashan zeınetaqy alyp kórmepti. Sebebin surasa qarııa: – Terim sińbegen aram aqshany qalaı alam, – dep jaýap bergen. Jolaýshy general attanar aldynda aımaq basshylaryna eskertip, qarııaǵa zeınetaqy taǵaıyndap berýdi tapsyrady.
Sodan úkimet adamdary kelip: «Zeınataqy aram aqsha emes, jasyńyzda istegen eńbegińizdiń óteýi» dese, aqsaqal odan ári shyr-pyr bolyp: «Oıbaı-aý, ol kezde istegen eńbegim úshin aılyq aldym emes pe!» dep bet qaratpapty.
Amaly qalmaǵan bastyqtar mán-jaıdy tanystyrý úshin tapsyrma bergen generalǵa habarlasady. Osylaı da, osylaı, aqsaqal aqsha almaı jatyr. Sodan Zákeńe generaldyń ózi sóılesip, jaǵdaıǵa qanyqqan soń «qarııany qınamańdar» dep ortalyqtan ol kisige arnaıy syılyq jibertedi. Generaldyń iltıpatyna rıza bolǵan Zaıaat qarııa oǵan «qaraǵym, sen de meniń jasyma kel», dep batasyn beripti. Qudaıdyń qudireti, bata alǵan Jamııa general 2007 jyly 100-ge qaraǵan shaǵynda dúnıeden ótti.
Bertinde estidik, Zaıaat atamyzdyń anasy da kóp jasap Týrfan ólkesinde ómirden ótipti. Marqum ómir boıy «bir kúni keler» dep ulyn kútipti. Kúnde uıyqtar aldynda peshtiń kómeıine otyn toltyryp, ústine sý toly sháýgim asyp qoıady eken. «Ulym shóldep keletin shyǵar, daıyn tursyn» dep. Ol, ol ma, keıýana eger de bireý-mireý «balań keldi, súıinshi!» dese, uıalyp qalmaıyn dep, qaqtaǵan aq kúmistiń shetin tesip, oǵan jip ótkizip moınyna ilip júredi eken. Maqsaty – súıinshi suraǵan adamǵa bermek. Beıbaq ana dúnıeden óterinde kúmisti ózimen birge qosa jerleýdi ótinipti. O dúnıege barǵanda ulyma ushyrasarmyn degen úmiti shyǵar...
Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»
