О́ner • 06 Tamyz, 2018

Tispen salǵan sýretter

2733 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Ol sýretterdiń taqyrybyn tabıǵattan izdedi. Alaıda qazaqtyń qara topyraǵyn dúr silkindirgen ıadrolyq synaqtyń saldary onyń bolashaqqa degen úmitine qaıaý túsirdi. О́mirge kelgen ózi sııaqty múgedek balalardyń sur-sıqy, keskin-kelbetine qarap, myna álemge laǵynet aıtty. Eki qolsyz ómirge kelgenine qaramastan, aınalyp-tolǵanyp ósirgen ákesi Teltaıdyń, anasy Rymjannyń meıiriminiń arqasynda úmittiń qulanıek qula tańdarynyń kókjıegi kórindi... 

Tispen salǵan sýretter

Jıyrma segiz jyl buryn «Nevada-Semeı» qozǵalysynyń eki jyldyǵyna oraı jas sýretshi Káripbekpen Almatyǵa ilese kelgen ákesi Teltaı Kúıikov sol bir qasiretti jyldardyń jan tebirenterlik sátimen bólisken edi. Bir apta boıy ómirge kelgen balasyn kóre almaı, eki qolsyz sábıdi ıiskegende júrekteri qars aıyrylǵan áke men sheshe janary jylt etken, baýyr eti – balapandaryn qalaıda aman-esen ósirýge bel býǵan-dy.

Káripbek «Be­siktegi qolsyz sábı», «Kún­niń tutylýy», «Iаdrolyq tu­man», «Aral taǵdyry» sııaqty sýretterine qarap turyp, «men tańdaǵan taqyryp bul emes edi. Alaıda qaıǵy-qasiret jutqan dalanyń zaryn qalamyma arqaý etýge májbúr boldym» dep ja­naıqaıyn jetkizgen bolatyn.

Káripbek tórt jasynan bas­tap Reseıde emdeldi. Osy­laısha ómiriniń on jeti jylyn kórshi elde ótkergen ol sýret salýǵa balalar úıinde beıim­deldi. Alty jasynan bas­tap qylqalamǵa qushtarlyǵy oıanǵan onyń sýretteri 13-14 jas­qa kelgeninde ájeptáýir kóz súı­­sinter dárejege jetti. Ol sýretterdi kóbine qalamyn tis­tep otyryp, jankeshtilikpen sala­tyn.

Birte-birte janaryna da salmaq túse bastady. Endi ol aıaǵynyń baqaılarymen sýret salýǵa mashyqtandy. Ýaqyt oǵan da tóselýge májbúrledi. Balalar úıinde sýret salý ǵana emes, aǵash joný, keste tigip, órnek toqý, shańǵy, konkı tebýdi meńgergen Káripbek oń-solyna úlken oı tastaı qaraıtyn bozbala shaqqa aýdy. Lenıngrad, Vologda, Orel, Máskeý sııaqty shaharlar Káripbektiń týǵan elge degen saǵynyshyn órshite tústi. Ańsary elge aýa berdi.

Mine, arada jyljyp jyl­dar ótipti. Káripbek – búgin­de qoǵamda óz ornyn tapqan belsendi azamat. Onyń sýret­terin alys-jaqyn shetelder tanydy. Sol bir aýyr jyldardy basynan keshken áke men sheshe de balasynyń jetistigin kórip, kóńilderi bir jasap qaldy. Alaıda taǵdyrdyń taqsiretin júrekteriniń túbine búkken Káripbektiń qos qoldaýshysy bir jylda birinen keıin biri kóz jumdy. Káripbek qazir Qaraǵandyda turady. Qasynda demeý bolatyn eki ápkesi, inisi, jıenderi bar.

Kúni keshe Qaraǵandy qa­lasynyń ólketaný mýzeıinde sýretshiniń elý jasqa tolýyna oraı kórme uıymdastyryldy. Onda sýretshiniń alpysqa jýyq sýreti qoıyldy. Al Qaraǵandy obly­synyń ákimi Erlan Qo­shanov mereıtoıyna oraı sýret­shini qabyldap, páter kiltin tabys etti. Káripbek Kúıikovtiń «Iаdrolyq bolashaq úshin» syı­lyǵynyń laýreaty atanǵany jaıynda elimizdiń aqparat qu­raldary jarysa jazyp jatty. Ol ATOM jobasynyń qurmetti elshisi retinde álemdi ıadro­lyq synaqtan azat etý qoz­ǵaly­s­tarynyń belsendi múshesi sanalady.

Qaraǵandy oblysynyń Egin­­­di­bulaq aýylynda ómir­ge ­kel­gen sýretshi áke-sheshe­si­niń shańyraǵyna baryp, shy­ǵar­­mashylyǵyn týǵan jerde jalǵastyrýdy ańsaıdy. Peıili darqan, júregi keń azamat aýy­lyna qoldaý kórsetýdi de ózi­niń boryshy sanaıdy. Osy baǵytta jasap júrgen ıgi isteri kópshilikke úlgi dersiz.

Sýretshiniń shyǵarmashylyq toptamasynyń basym kópshiligi – tispen salynǵan sýretter. Alaıda Káripbek endigi sýret­te­rin qyzyl ıegimen salýǵa májbúr. Júrekten jaryp shyq­qan ǵajaıyp týyndylardy jasandy tispen salý áste múmkin emes. Al qyzyl ıek kemirgen qalamushtardy jıi aýystyrýǵa týra keledi. «Armandaǵan sýret­terim áli de aq qaǵazben qaýysh­qan joq. Egindibulaqqa baryp, topyraǵyn bir ıiskep, jasyl quraǵyn qapsyra qushqan sol bir sátte keremet dúnıelerim ómirge keler» degen úmitpen qaı­sar Káripbek aýyl jaqqa saǵy­nyshpen qaraılaıdy...

Elvıra Serikqyzy,

«Egemen Qazaqstan»