Elgezek basshyǵa munyń barlyǵy tııanaqty mindet, ózinshe syn. Ári qaıtalanyp kele beretin aýyl adamynyń tirlikten alatyn rahaty da osy bolsa kerek. Muny Temirlan aǵamen eki ret jolyǵýdyń sáti kelmegen soń aıtyp otyrmyz da. Bastapqyda eginge oraq salýdyń qamymen syrtta júrgenin aıtqan, ekinshi habarlasqanymyzda taýdaǵy maldyń qońyn kózben kórip qaıtýǵa ketipti...
Almaty oblysynyń Jambyl aýdanynda Aqterek degen aýyl bar. Alataýdyń etegine etpetteı jatqan eńseli eldi meken. Aýdan ortalyǵy Uzynaǵash aýylynan 85 shaqyrymdaı qashyqta qonystanǵan. 4 myńǵa jýyq jan mekendeıdi eken. Bul aýyldy Jetisýdiń shekarasy, sońǵy núktesi dese bolady. Ári qaraı kórshiles Jambyl oblysynyń Qordaı aýdanynyń aýmaǵy bastalady.
Bizdiń eki ret izdep baryp kezdese almaı ketken keıipkerimiz osy Aqterek aýylyndaǵy aıtýly azamattardyń mańdaıaldysy Temirlan Shaınúsipov bolmaq. Týǵan aýylyn túletip, eldi eńbekpen qamtyp otyrǵan sharýaqor azamat jaıly «Egemen Qazaqstan» gazetinde buǵan deıin de jazylǵan bolatyn. Aıtýǵa turarlyq bolǵasyn, kórsetýge laıyq bolǵasyn azamat jaıly taqyrypqa jıi aınalyp soǵýdyń sókettigi bolmas dep taǵy da qalam tarttyq.
...Aýyldyń jurty qala mańyna údere kóship jatqan zaman ǵoı. Keıbir aýyldarda turǵyn sany azaıyp, bosaǵan úılerdiń aldy buzylyp, eldi mekenniń bolashaǵy týraly boljamdy sózder aıtylyp jatqany jasyryn emes. Kásibi násibine aınalǵan aǵaıyn da reti kelse qaladan baspana alyp, balalaryn megapolıske qonystandyrýǵa qushtar ekeni de ras. Biraq dál osy Aqterek aýylyndaǵy jaǵdaı ózgeshe eken. Almatydan asa qashyq bolmasa da, jurt qalaǵa kóshý jaıynda oıǵa ketpegen. Qaıta qaladan qaıta oralyp, mal ósirip, jer tyrmalap jatqandardyń qatary artyp keledi eken. Bastysy, bul aýylda jańa turǵyn úıler salynyp, sý jańa kósheler paıda bola bastaǵan. Osy istiń basynda «Aqterek» sharýa qojalyǵynyń basshysy, «Qurmet» ordeniniń ıegeri Temirlan Shaınúsipov júr.
Aıtpaqshy, bizdiń áriptesimiz, «Egemen Qazaqstan» gazetinde uzaq jyl jemisti eńbek etip zeınetke shyqqan ardager jýrnalıst, qalamy júırik qalamger Gúlzeınep Sádirqyzy osy Aqterek aýylynda turyp jatyr. Qurmetti demalysqa shyqqan qalamdasymyz shýly qalada kóp aıaldamaı, týǵan aýylyna tartyp otyrǵan. Týǵan jerdiń saf aýasy men aǵaıynnyń aqjarma kóńilinen artyq ne bar? Gúlzeınep apaı qazir nemere baqqan áje. Qalam ustaǵan altyn qoldan nan jaýyp, qurt qaınatyp, maı shaıqaý da keledi eken. Aýyldyń tabıǵı ónimine qaryq bolyp qaldy. Já, ol endi basqa áńgime. Al áriptesimiz aýyldyń betke ustar azamaty jaıly keńinen áńgimeleýge daıyn. Temirlan týraly birneshe maqala da jazǵan bolatyn. Keıipkerimizdiń azamattyǵyn, iskerligin, týǵan aýylyna degen janashyrlyǵyn qalamdastan artyq aıta almaspyz.
– Erdiń eńbegin aıtý paryz. Temirlan 1994 jyly «Aqterek» óndiristik kooperatıvin basqarýǵa kelgende osy aýylda jıyrma shaqty tehnıka, eki bas iri qara, al qoı men jylqy yrymǵa da qalmaǵan eken. Ony qoıyp, bıýdjetke 30 mln teńge, elektr jaryǵyna 2,5 mln teńge, basqa sharýa qojalyqtaryna 5 mln teńge qaryz bolyp shyǵypty. Istiń kózin tapqan adamǵa qıyndyq eńserýdiń joly jeńildeıdi ǵoı, Temirlan azamat eken, aýyldyń shalqaıyp bara jatqan sharýasyn ońdap, «Aqterekti» az jylda tabysy kól-kósir qojalyqqa aınaldyra bildi. Qazir Aqterekteı sylanǵan, taza, kórikti jańa qurylysy jyl saıyn kóbeıgen aýyl az. Osynyń barlyǵy azamattardyń arqasy, – deıdi Gúlzeınep apaı.
Dese degendeı, «Aqterek» sharýa qojalyǵynyń basshysy Temirlan Shaınúsipovtiń uıytqy bolýymen aýylda jańa tıptegi turǵyn úıler salý jumystary jolǵa qoıyldy. Aýyldaǵy sharýashylyqpen aınalysatyn adamdardyń qatary kóbeıgen saıyn baspanaǵa suranys artqan. Ári eski ǵımarattardy jańǵyrtýdyń qajettiligi týyndaǵan. Aldyńǵy kezekte jastar men kóp balaly otbasylarǵa, aýylǵa eńbegi sińgen aǵa býynǵa jańa úı salyp berý jaıly oı kelgen. Osylaısha, 2006 jyly alǵashqy baspana salyndy. Qurylys jumystaryn, qajetti qural-jabdyqty qojalyq qarjysyna júrgizedi. Baspanaǵa muqtaj jan daıyn úıge qonystanady. Sharýashylyqta eńbek etetin úı ıesiniń tabysyna belgili bir mólsherde alym alynyp otyrady. Onda da otbasynyń jaǵdaıyna, tólem qabiletine qaraı jeńildik qarastyrylypty. Qojalyqtyń tabysy artyp, jyldyq túsim kóbeıgen jyldary jumysshylardyń álgindeı qaryzdary tolyq jabylyp, «keshiriledi» eken. Bylaı qaraǵan janǵa óte ádiletti. Áıtpese qala jaǵalaǵan eki qazaqtyń biri bar tapqan-taıanǵanyn jaldamaly páterge berip kúneltip jatqan joq pa? Onyń ústine, Temirlan aǵanyń bastamasynyń birneshe utymdy jaǵy bar. Aýyldaǵy turǵyn úı qory jańaryp, aqshańqan baspanalar boı kótere bastady. Oqtaı túzý kósheler salyndy. Sharýashylyqta jumys isteıtin adamdardyń baspana máselesin sheshý jolǵa qoıyldy. Jumysshy, maman kadrlardyń syrtqa ketýine esh negiz joq, óıtkeni olardyń basty jaǵdaıy – turǵyn úıi bar! Qazir keıbir sharýa qojalyqtary ne malshy tappaı, ne mehanızatorǵa jarymaı otyrǵany ótirik emes. Al Aqterekte qoly bos júrgen adam kórinbeıdi. Jer emgeni alqaptardy baptaýda. Basqasy mal ósirýde. Qazir aýyl adamdarynyń baǵymynda 50 myńǵa jýyq qoı, 6 myńdaı iri qara, 3 myńǵa tarta jylqy bar eken. Osynyń bári adamdardyń eńbekpen qamtylýynyń arqasy ekeni anyq. Joǵaryda turǵyndary údere kóshken aýyldar bar dep qynjyldyq. Al Aqterekte kerisinshe, qaladan kóship kelip jatqandar kóp. Temirlan Shaınúsipovtiń bastamasymen aýylda turǵyn úı salyna bastaǵan 12 jyldyń ishinde toqsanǵa jýyq jańa baspana boı kótergen eken. Bul sonsha shańyraqtyń qýanyshy degen sóz.
Shańyraǵy shattyqqa kenelgen jerde adam tek baqytty bolyp, ónip-ósip, ǵumyrly bolmaı ma? Árıne osyndaı ómirge negiz qalaý kóshbasshyǵa baılanysty bolsa kerek. Demek, qazaqtyń ár aýylyna Temirlan aǵadaı bir-bir betke ustar azamat kerek sııaqty...
Qalmahanbet MUQAMETQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Almaty oblysy
