Elimizdegi egin jınaý jumystary jóninde Premer-Mınıstrdiń orynbasary – aýyl sharýashylyǵy mınıstri О́mirzaq Shókeev baıandady. Respýblıkada dándi daqyldardy jınaý jumystary jalǵasýda. Jalpy jumys shtattyq rejımde júrgizilip jatyr. Búgingi kúnge egin jınaý jumystary Jambyl (95,2%) jáne Túrkistan (95,6%) oblystarynda aıaqtaldy deýge bolady. Osy óńirler boıynsha ortasha túsimdilik gektaryna 21 sentnerdi qurady.
Jınaý jumystary Aqtóbe, Almaty, Batys Qazaqstan, Pavlodar, Qyzylorda jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynda júrgizilip jatyr. Atalǵan oblystarda dándi daqyldar jınalatyn alqap 3 mln gektardy quraıdy, onyń 1,1 mln gektary nemese 36,3%-y jınaldy. Gektaryna 18,1 sentner ortasha túsimdilikpen 2 mln tonna astyq bastyryldy.
«Astyqtyń jalpy jınalymy 20 mln tonna bolady dep boljanýda, bul bıylǵy qýańshylyq jaǵdaıynda jaman kórsetkish emes. Negizgi astyq ósiretin óńirler egin jınaýǵa tamyz aıynyń sońynda — qyrkúıek aıynyń basynda kirisedi. Ákimdikterdiń derekteri boıynsha tehnıkalar egin jınaýǵa 100% daıyn», dep málimdedi О́. Shókeev.
Otyrys barysynda egin jınaý jumystaryn der kezinde júrgizý úshin aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerge 394 myń tonna arzandatylǵan janar-jaǵar maı bólingeni atalyp ótti. Shilde aıyna bólingen kólemdi óńirler negizinen tolyqtaı aldy. Tamyz aıyna arnalǵan janar-jaǵar maı kólemi (110 myń tonna) úshin aqy tólendi.
О́. Shókeev jıyn-terim jumystaryna otyndy jetkizý týraly baıandaı otyryp, sıfrlandyrýdy engizýdiń oń tájirıbesine toqtalyp ótti. Máselen, Pavlodar oblysynda egin jınaý jumystaryna arnalǵan arzandatylǵan janar-jaǵar maıdy elektrondy bólý jáne ótkizý boıynsha pılottyq rejımde joba iske asyrylǵan. Kólemder aıqyn, kezek tártibimen, tanaptardyń elektrondyq kartasyna jáne egistikterdiń ǵaryshtyq monıtorıngine baılanysty bóliýde. QR AShM atalǵan tájirıbeni 2019 jylǵy egin sebý jumysynyń basynda barlyq óńirlerge taratýdy josparlap otyr.
Respýblıkada jalpy astyq saqtaý syıymdylyǵy 26,7 mln tonnany quraıdy, onyń ishinde astyq saqtaý kásiporyndarynda — 13,7 mln tonna, aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerde — 13 mln tonna. Kórsetilgen saqtaý qýattylyǵynyń kólemi ótken jyldardyń qaldyqtaryn eskere otyryp, boljanǵan ónimdi saqtaýǵa jetkilikti.
QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń derekterine sáıkes, qazirgi tańda III sanatty bıdaıdyń bir tonnasy 48-49 myń teńge turady. Jańa jınalǵan ónimdi eksportqa jiberý úshin daıyndyq jumystary júrgizilýde. Memlekettik organdarmen birlesip logıstıka máselelerin sheshý úshin júıeli jumys júrgizilip jatyr.
Egin jınaý jumystaryna JJM ýaqytyly jetkizýdi qamtamasyz etý týraly energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev baıandady. Jalpy, Qazaqstan boıynsha 20 tamyzdaǵy jaǵdaıǵa sáıkes dızel otynynyń kólemi 260 myń tonnadan asady, kestege sáıkes aýyl sharýashylyǵy jumystaryna onyń 110,5 myń tonnasy jumsalady.
«20 tamyzdaǵy jaǵdaı boıynsha 44 myń tonna jiberildi, bul josparlanǵan kólemniń 40 paıyzyn quraıdy. Zaýyttarda dızel otynyna qatysty eshqandaı da problemalar joq. 20 tamyzda Pavlodar MО́Z jóndeýden keıin paıdalanýǵa berildi, zaýyt táýligine 4–5 myń tonna otyn shyǵaratyn bolady», dedi Qanat Bozymbaev.
Máseleni qaraý qorytyndysy boıynsha Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev qazirgi tańda elimizdiń ońtústik, batys jáne shyǵys óńirlerinde egin jınaý jumystary bastalǵanyn aıtty. Sonymen qatar, soltústik óńirlerge astyq jınaý úshin jaýyn-shashyn kedergi keltirýi múmkin. Dándi daqtardyń joǵarǵy ylǵaldylyǵy baıqalýda.
Klımat erekshelikterin eskere otyryp, egin jınaý jumystaryn aıaqtaýǵa ýaqyt az qaldy. Sonymen birge, aýa-raıynyń qolaısyzdyǵyna qaramastan, óńirlerde egin jınaý jumystary tıisti deńgeıde júrgizilýi tıis.
Osyǵan baılanysty oblystardyń ákimderine astyq jınaý jumystaryn ýaqytyly júrgizý úshin qajetti uıymdastyrý sharalaryn qabyldaý tapsyrylady. Bıylǵy jyldyń astyǵyn qabyldaý men óńdeýge arnalǵan elevatorlar men kókónis qoımalaryn tehnıkalyq jabdyqtaý máselesine erekshe kóńil bólý tapsyryldy. Astyq jumystaryn júrgizý kezinde qajetti tehnıkamen qamtamasyz etý máselesin erekshe baqylaýǵa alý tapsyryldy.
Premer-Mınıstr B. Saǵyntaev egin jınaý kezeńinde aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerge munaı ónimderin satyp alý kezinde basymdyq beriletinin eske saldy.
Energetıka mınıstrligi egin jınaý jumystarynyń aıaqtalýyna deıin bekitilgen Kestege sáıkes dızeldik otyn jetkizýdiń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýi kerek.
Investısııalar jáne damý mınıstrligine aýyl sharýashylyǵy ónimderin eksporttaý aýqymynyń keńeıýin eskere otyryp, fermerlerdiń astyq tasý mashınalaryna jáne jabyq vagondarǵa degen qajettilikterin qanaǵattandyrý boıynsha sharalardy qabyldaý tapsyryldy.
Baqylaý jumystary QR Premer-Mınıstriniń birinshi orynbasary Asqar Mamınge júkteldi.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine egin jınaý barysynda kúndelikti monıtorıng júrgizý tapsyryldy. Baqylaý jáne úılestirý jumystary Premer-Mınıstriniń orynbasary О́mirzaq Shókeevke júkteldi.
