Bizdiń aýylda Turmahan degen ańshy, seri, áńgimeshi kisi bar edi. Birde Turekeńe Qurmanǵazy Qyzyhanov degen shopan jigit jolyǵyp qalypty. Qurmanǵazynyń kópten beri Turekeńe jolyqqanda aıtarmyn degen saýaly bar eken. Kezdese ketken soń: – Tureke, meniń sizden suraıyn dep júrgen saýalym bar edi. Osy ýaqytqa deıin meniń sharýashylyǵymdy ıt-qus ábden mazalap boldy. Bas-aıaǵy on sıyrymdy jep ketti. Soǵan qarsy qoıar qandaı sharańyz, aıtar keńesińiz bar. Siz ózińiz ańshysyz ǵoı, – deıdi sharasy taýsylǵan Qurmanǵazy.
Sál oılanyp turyp Turekeń: – Qurmanǵazy sen bylaı iste, eń durysy, qalaǵa barsań dúkenderdiń aınasynyń ishinde qyzyldy-jasyldy kıingen qyzdardyń maketi turady ǵoı sonyń bireýin ákelip sıyrǵa mingizip qoı, deıdi. Estip turǵan jurt japatarmaǵaı kúlkige aınaldyrady. Onshaqty malynan aıyrylǵan Qurmanǵazy «Turekeń ázilge aınaldyrǵany nesi?» deıdi ishteı renjip. Maldy aýylǵa barǵan soń ońasha qalǵan sátte Qurmanǵazynyń Turmahan aǵasynyń aıtqan amaly qaıta-qaıta esine túse beredi. Sodan aqyry «Táýekel!» dep sıyrdyń ústine adamnyń sulbasyn otyrǵyzbaq bolyp iske kirisedi. Aldymen padanyń sońynda júretin jýastaý bir sıyrdy ustap alyp, oǵan qur orys erdi ertteıdi. Qur erden shoshyp ala shapqyn bolyp birshama ýaqyt móńkigen sıyr balasy eki-úsh kúnde birtindep boıy úırene bastaıdy. Sodan soń qalyń symnan adamnyń sulbasyn jasap, erge myqtap bekitip, oǵan jaman kıimderdi kıgizip qoıady. Arada bir apta ótkende padanyń aldyn bermeıtin asaýlaý sıyrdy da ustap alyp ony da úıretip alady. Qurmanǵazyǵa qıyndyq týdyrǵan bir másele, sıyr ústindegi tulyptan qutylý úshin kóringen aǵashqa, butaqtarǵa súıkenip ústindegi sulbany búldirip tastaıtyny edi. Qurmanǵazy oǵan da amal taýyp sulbany rezınamen tartyp qoıady. Butaqqa ilinip shalqaıǵan sulba butaqtan ótken soń rezınanyń kómegimen qaıta ornyna keledi. Sol kúnderden bastap Qurmanǵazy qasqyr degen páleden qutyla bastaıdy. Sıyrlary da aýyldan alysqa uzap jaıylady. Tań azannan padanyń sońynda júretin kómekshisiniń de qoly bosap, qoranyń ishki jumysyna kirisedi.
Al qasekeń bolsa «myna qazekeńniń sıyryn jeý qıyn boldy ǵoı. Qashan kórseń biri aldynda, biri sońynda padany eki adam jaıyp júretin boldy. Jaqyndasam oqqa usharmyn» dedi me, qumdaǵy qasqyr ataýly Qurmanǵazynyń sıyrlaryna jolamaıtyn boldy. Aqyrynda Qurmanǵazy aýyldyń shetinde júretin 50-60 shaqty malynyń ishinde júretin sur esekke de bir adamnyń sulbasyn ornatyp qoıady. Endi maıda malyna da arnaıy adamnyń qajeti bolmaı qalady. Qurmanǵazy ótken joly ıdeıa avtory Turmahan aǵasynyń úıine arnaıy kelip rahmetin aıtyp, sálem-saýqatyn tapsyryp, ıyǵyna shapanyn jaýyp ketipti.
– Endi osy máseleni ónertapqyshtar odan ári qaraı jandandyryp, jetildirip ishinde arnaıy daýys shyǵaratyn apparaty bar shopan-robot oılap tapsa, ári bul qurylǵy kez kelgen sharýanyń qaltasy kótererdeı baǵasy arzan bolsa durys bolar edi, – deıdi Qurmanǵazy baýyrymyz. «Qalaýyn tapsa qar janar» demekshi, osy bir kishkentaı jańalyq shaǵyn aýyldan shartarapqa lezde jaıyldy.
Maqsat QARǴABAI
Túrkistan oblysy,
Sozaq aýdany
