Fransııa Prezıdentimen kelissózder barysynda saıası qarym-qatynasty tereńdetý máseleleri, saýda-ekonomıkalyq yqpaldastyq pen bilim jáne ǵylym salasyndaǵy áriptestikti nyǵaıtý máseleleri talqylandy.
Memleket basshysy sózinde Qazaqstan men Fransııa arasyndaǵy baılanysty jalǵastyryp, ony jańa deńgeıge kóterýdiń mańyzyna toqtaldy.
«Bıyl eki el arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynastyń ornaǵanyna 26 jyl toldy. Osy ýaqyt aralyǵynda quqyqtyq-kelisim bazasyn jasaqtadyq. Sondaı-aq strategııalyq seriktestik jóninde kelisimimiz de bar. Eki el arasyndaǵy taýar aınalymy 5 mıllıard dollarǵa jetýi múmkin. Qazirgi tańda Qazaqstanda kóptegen fransýz kompanııalary tabysty qyzmet etip keledi», dedi Elbasy.
О́z kezeginde Fransııa Prezıdenti E.Makron N.Nazarbaevpen jolyqqanyna qýanyshty ekenin jetkizdi.
«Men prezıdenttik qyzmetime kiriskennen beri alǵash ret kezdesip otyrmyz. О́te qýanyshtymyn. Bıyl strategııalyq seriktestigimizge 10 jyl toldy. Sizben kezdesip, pikirińizdi bilip, kókeıkesti máselelerdi talqylaýdyń mańyzy zor», dedi E.Makron.
Áńgime barysynda eki eldiń basshylary Qazaqstan men Fransııa arasyndaǵy ekijaqty baılanysty nyǵaıtýǵa yqylas tanytty.
Fransııa Prezıdentimen kezdesýden keıin Elbasy «Azııa – Eýropa» forýmynyń (ASEM) XII sammıtiniń ashylý saltanatyna qatysty. Sammıt «Eýropa men Azııa: jahandyq synaqtar aldyndaǵy jahandyq áriptestik» taqyryby aıasynda, eki plenarlyq sessııa boıynsha júrgiziledi. Jıyn barysynda qarjy-ekonomıkalyq máseleler men jahandyq synaqtar talqylanbaq. Sondaı-aq óńirlik jáne halyqaralyq túıtkilderge qatysty beıresmı pikir almasýlar ótedi.
Qol alysý rásiminen keıin memleket basshylary dóńgelek ústel ótkizdi. Jıyndy ashqan Eýropalyq keńestiń Prezıdenti Donald Týsk qurmetti qonaqtarǵa Eýropanyń beıresmı astanasy Brıýsselge kelgeni úshin alǵys aıtty.
«ASEM – Eýropa men Azııany jaqyndastyratyn, elder men aımaqtar arasyndaǵy qaýipsizdik pen damýdy nyǵaıtatyn forým. Tipti, búkil álemge oń yqpaly bar jıyn deýge keledi. Forýmǵa múshe memleketter álem halqynyń 60 paıyzyn quraıdy, jahandyq ekonomıkanyń 65 paıyzy, álemdik týrızmniń 75 paıyzy bizge tıesili. Osynaý tańǵalarlyq alyp kúshti saýda shıelenisi, klımat ózgerýi áseriniń artýy, qoǵamymyzdy jikke bóletin áreketter sekildi jahandyq synaqtarmen kúresýge jumsaýymyz kerek», dedi D.Týsk.
Budan keıin Eýropalyq keńes Prezıdenti birlese jumys istegende ǵana jahandyq synaqtarǵa qarsy turý nátıjeli bolatynyn atap ótti. Sondyqtan Eýropa men Azııa elderi birlesken maqsatta kúsh jumyldyrýy qajet. Budan keıin D.Týsk sammıt jumysy barysynda talqylanatyn máselelerge toqtaldy.
«Áıtse de, qandaı máseleni talqylasaq ta, bizdiń is-qımylymyzdyń erejege baǵynýy mańyzdy ekenin túsinýimiz qajet. О́ıtkeni erejege súıengen sheshim ǵana halyqtarymyzdy uzaq merzimde qorǵap qalady. Kimde-kim ushqary is-shara qabyldaýǵa talpynsa, aǵat basatyny anyq. Eger ereje bolmasa, álemde bereketsizdik ornaıtyn edi. Sondyqtan óz erekshelikterimizdi eskere otyryp, ortaq bolashaq úshin oń sheshim qabyldaıtynymyzǵa senimdimin», dep sózin túıindedi D.Týsk.
1996 jyly qurylǵan bul forýmnyń basty maqsaty – Eýropa men Azııa arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń aıasyn keńeıtý. Qazirgi tańda ASEM forýmy saıasat jáne qaýipsizdik, ekonomıka jáne qarjy, bilim jáne áleýmettik-mádenı sala baǵyty boıynsha júrgiziledi.
Uıymǵa álemniń 51 eli múshe. Onyń 30-y eýropalyq bolsa, qalǵan 21-i azııalyq memleket. Qazaqstan ASEM quramyna 2014 jyly endi. Sodan beri elimiz forýmnyń jıyndaryna árdaıym qatysyp keledi.
Forým jumysy barysynda Azııa men Eýropa arasyndaǵy saýda jáne ınvestısııany arttyrý, ózara baılanysty keńeıtý, turaqty damý jáne klımattyń ózgerýi máseleleri sóz bolady.
Budan bólek, jappaı qyryp-joıý qarýlaryn taratpaý, qaýipsizdikti nyǵaıtý boıynsha kelissózder júrgizilmek. Sammıt qorytyndysy boıynsha ASEM tóraǵasynyń málimdemesi qabyldanady. Forýmnyń kelesi jumysy 2020 jyly Kambodjada ótedi.
Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan» – Brıýssel (Belgııa)
