Onda Ýılıam Shekspırdiń ákesi, kásipker Djon Shekspır Brıtanııa bıliginiń qýǵynyna ushyraǵany týraly derek bar. Osy oqıǵa dramatýrgtiń bılikke degen kózqarasyna áser etken bolýy múmkin. Qujattarda Brıtanııa qazynasy úshin bılik Shekspırdiń ákesinen aqsha bopsalap, qýǵyndaǵan delingen. Bıliktiń qurbanyna aınalǵan áke týraly umytylǵan derek arhıvtiń áli aqtarylmaǵan qoınaýynan shyqqan.
«Korol Lırden» «Makbetke» deıingi pesalaryna áser etken mańyzdy oqıǵa osy bolýy múmkin deıdi ǵalymdar. Buǵan deıin tabylyp, zerttelgen 21 qujat – Roehmpton ýnıversıtetiniń professor Glın Perrıdiń oljasy. «Dramatýrgtiń shyǵarmashylyǵyn túsiný úshin bul qujattardyń orny erekshe» deıdi Ulybrıtanııa Ulttyq arhıviniń eski jazbalar bóliminiń basshysy doktor Ketı Maır.
1569-1572 jyldary kásibı aıyptaýshylar Djondy ósim berýshi, aqsha bopsalaýshy retinde aıyptaǵan. Ǵalymdar is sottan tys 1573 jyly retke keldi dep esepteıdi. Biraq jaqynda tabylǵan qujattarǵa qarasaq, qarapaıym qolǵap óndirýshiden bastap iri kásipkerlikke deıin ósken Djon 1583 jylǵa deıin quqyqtyq, qarjylyq qıyndyqtarmen ómir súrgenin kórýge bolady. Ol kezde Ýılıam 19 jasta edi.
Shekspır týraly taǵy bir avtormen birlesip kitap jazyp júrgen Perrı Ulttyq arhıvti aqtarmaǵansha Djon Shekspırge qatysty sonaý 1592 jylǵa deıingi 15 qujat qana tabylǵan. Ulttyq arhıvti aqtarǵan Perrı shekspırtanýdy jańa bir qujatpen tolyqtyryp otyr. Cheshır shahtasyndaǵy sırek paıdalanatyn qujattar qorynan Perrı tapqan materıaldardiń ishinde Djonǵa qarsy jazylǵan birneshe hat bar. Onda kásipkerdiń bılik aldyndaǵy qaryzdary jazylǵan. Ol kezdegi 132 fýnt sterlıngtiń quny – qazir 20 myń fýnt sterlıng. Bul kásipkerdiń jeke múlkiniń qanshalyqty qaýipte bolǵanyn kórsetedi. Bul qaýip 1583 jylǵa deıin sozylǵan.
Zertteýshiler Shekspır áýletin «ulttyq daý: ekonomıkalyq, áleýmettik zańdy saqtaý úshin adamdardy paıdalaný» dep atalǵan saıası oqıǵamen baılanystyrady. Kásibı aqparat jetkizýshiler jemqorlyq jaılaǵan júıeniń bir bólshegi bolǵan. Aqyrynda patshaıym men saraı mańyndaǵylar baıyp shyǵa keledi. «Sonymen, Djon Shekspır 1570 jyldary kásibin quldyratqan zańdy qýǵynnyń qurbany boldy. Ýılıam kámelet jasyna tolǵansha ekonomıkalyq, áleýmettik jaǵynan quldyrǵan otbasynda ómir súredi. Bul áleýmettanýshylar men psıhologtardyń paıymynsha kúızeliske ákeledi. Olar buny «quldyraý» dep ataıdy. Bul ádiletsiz sharýa bolatyn», deıdi Perrı.
Onyń aıtýynsha bul sıtýasııa Shekspırdiń «kúshteý saıasatyna» degen kózqarasyn ózgertti. Bir jaǵynan dramatýrg Stratford gımnazııasynda Ovıdıı, Gorasıı, Lıvıı, Tasıt mátinderin latynsha oqyǵan. Rım avtorlarynyń bılikke degen skeptıkalyq kózqarastary jasóspirimge áser etpeı qoımaıdy.
Maırdyń pikirinshe Shekspırge qatysy qujattardyń bári jaryqqa shyqty, al Perrı Ulttyq arhıvte áli de ıesin kútip jatqan materıaldardyń baryna senedi.
Perrıdiń uıǵarymdary Shekspır qujatnamasyna tirkelip, onlaın-jınaqqa enedi.
Daıyndaǵan Baǵashar Tursynbaıuly
«Egemen Qazaqstan»
