«Áýelde sóz bolǵan». Cóz áýelde adamdardyń sáýleli jadyna mazasyz túısik bop bitse kerek. Sodan baryp túısikten – estııar oıǵa, oıdan – áýezdi dybysqa, dybystan – kórkem tilge, tilden – bádiz tasqa, tastan – baldyr shópke, baldyrdan bylǵary kitapqa kóshken deıdi. Aqyrynda kitaptardyń jumaǵynan máńgilik óz ornyn taýypty.
Qarasha ortan beline aýyp bara jatsa da ál-ázirge yzǵary bilinbeıdi. Astananyń maı tońǵysyz keshi. Aǵylǵan kólikpen jarysa júıtkigen oılar san-saqqa júgiredi.
Kúnde jáne ár kesh saıyn úıge oralatyn jolymda, toǵaıly býlvardyń oń qaptalynda qurylys súıegi asyl, qas beti mańǵaz, óne boıy nesheme aımúıizdermen ádiptelgen bir úı qalyp bara jatady.
Úlken de, kishi de, bıik te, alasa da emes. Sán-saltanaty jańa qaladaǵy yrǵyn qurylystardan artyq ta, kem de emes. Biraq, bir kerim. Ári jazyqtyń bultyn sháli, samalyn jelpýish qyp, aı sáýlesin shynysyna shaǵyp oınap turǵan osy mańdaǵy kóp úıden erek, ustamdy hám parasatty. Terezeleri jumbaq ta tylsym syr jasyryp, baspaldaqtary belgisiz, esesine qyzyqty da alys saparlarǵa shaqyratyndaı, tóńiregine raýandap, jylý shashyp turady. Osy mańdaǵy júregi bar jalǵyz ǵımarat, ǵımarat emes, ǵıbadat ornyndaı áser qaldyrady.
Sirá, Aqmeshit pen Dostyq kósheleriniń qıylysyndaǵy akademııalyq kitaphananyń tusynan ótken saıyn oqýy bar, oqýǵa adaldyǵy bar jandardyń kókirekteri jylıtyn bolar, kóńilderi qozǵalatyn shyǵar.
Men de kitaphananyń janynan ótken saıyn sóz ben kitap týraly neshe alýan tátti ári shytyrman oıǵa shomam. Ondaı sátterde júregime máz-máıram bop qýanysh uıalaıdy, arqama jaldanyp qanat bitedi. Esil sıraǵymnan kelgendeı, «Báıterek» ıyǵymda kóktegendeı bolady. Kitaphanaǵa ózińniń de áldeqandaı qatysyń baryn seziný bir ǵanıbet, keıde osy. Basqa ne kerek?!.
Rasynda, «Qara basyńa kóp nárse kerek pe?». Biraq, Tolstoıdyń nemese taqýanyń degeni bola bermeıdi ǵoı.
O, bizdiń astanalyq jurtqa kerek emes nárse joq. Otbasyńa – baqýatty turmys, týys-juraǵatyńa – jaıly jumys, ulyqtarǵa – kásibı maman, dostaryńa – qoly men joly ashyq adal serik kerek. Bireý ataqqa, bireý aqshaǵa muqtaj. Bireýdiń tálkek taǵdyry komedııany qalaıdy, bireý dramaǵa zárý. Bireý úshin túkke turǵysyz nárse bireý úshin aýadaı qajet. Bul, endi, asa qyzyq emes.
Meni osy kitaphanaǵa kirip-shyǵyp jatatyn jurttyń taǵdyr-talaıy, talǵamy qyzyqtyrady. Bulardyń bári ol jerden ne izdeıdi? Men izdegendi izdeı me? Jáne solardyń bári men qusap kitaphanaǵa suraq belgisimen kirip, lep belgisimen shyǵa ma?
Kitaptar da quddy adam sııaqty – ózinshe baqytty, ózinshe baqytsyz, taǵdyrlary da, mazmundary da eshqashan bir-birine uqsamaıdy. Jaratýshy men jaratylǵannyń, kók pen jerdiń, aq pen qaranyń, qoǵam men adamnyń, shyǵys pen batystyń qupııasyn jasyrǵan qudireti bola tura, kitaptar da biz sııaqty – qorǵansyz. Yqylymnan jetken kep, Nıppýr, Ashshýrbanıpala, Pergama, Aleksandrııa, Otyrar qajeti joqtyǵynan emes, qorǵansyzdyǵynan órtendi, tonaldy, joǵaldy.
Kitaptar da – jalǵyz, biz qusap serik izdeıdi. Olardyń kóńilin sarǵaıǵan paraqtardan rýhyna azyq, kóńiline medet izdegen, járdem tilegen jandar ǵana marqaıtady. Dál sondaı serik tabyla qalsa ekeýi eshqashan bir-biriniń ishin pystyrmaıdy, bir-birin jalyqtyrmaıdy. Kitap saǵan, sen kitapqa aınalyp júre beresiń.
Keıde kitappen otyrǵan bir saǵatyńdy kisimen otyrǵan bir kúnińe qımaıtyn sátter bolady. Jutqan aýań, kórgen aspanyń, basqan topyraǵyń, qorshaǵan ortań – bári adyra qalady. Qas qaraıǵanyn kezekshi kitaphanashy digirletip qýyp shyqqanda ǵana baryp bilesiń.
Bizge keregi – tańbalar, belgiler, áripter, sózder, mátinder, sıýjetter, obrazdar, keıipkerler jáne t.t. Bizdiń izdegenimiz materııa da, meınstrım de emes. Bizdiń izdeıtinimiz – adam janynyń mısterııasy. Sodan bolar, kitapty jaqsy kóretin, kitaptyń qadirin biletin, kitaphanaǵa úıir adam árdaıym etene jaqynyń, týys-baýyryń bop shyǵady.
Jan qajeti ótelse ǵana kóńiliń tynshıdy. Al, jan qajetiniń óteýi, kóńil tynyshtyǵynyń jumaǵy kitaphana ǵana. Oıly sanasy tastaı qatqannyń, sherli kókiregi muzdaı sýyǵannyń mekeni. Osydan shyǵar, «júregi bar úıge» sen de júregińdi qaldyryp ketkiń kep turady.
Árıne, sóz áýelden otanyn izdegen joq. Ol balań jady men bylǵary kitaptyń arasyn jol qylyp júrgen de qoıǵan. Sóıtip jańaǵy mazasyz túısikti – pánı men baqıdyń kózi, keńistik pen ýaqyttyń tizgini bolǵan, sheksizdik pen málimsizdiktiń aqsóńke soqpaǵyna jáne on segiz myń ǵalamǵa aınalǵan túısikti ózine ǵana uǵynyqty, ózine ǵana qymbat, ózine ǵana jaıly kitaphana jasap alǵan.
Oılar – júıtkigen kólikterdeı. Qarasha ortan belinen aýǵanda, Astananyń maı tońǵysyz keshinde taǵy da akademııalyq kitaphananyń janynan ótip baramyn.
Esime taǵy da «Vavılon kitaphanasynyń» – adamzat kitaphanasynyń uly shyraqshysyna aınalǵan Horhe Lýıs Borhes tústi. Ie, onyń kóp sózine kelispeske sharań joq. Al, myna sózine tik turyp qol shapalaqtaý kerek qoı: «Men jumaqty kitaphanaǵa uqsattym».
