Jaýapkershilik júgi
Qazaqstannyń BUU QK-niń turaqty emes múshesi bolýy elimizdiń syrtqy saıasattaǵy tarıhı úlken jeńisi ekeni sózsiz. Al memleketimizdiń atalǵan uıymǵa tóraǵalyq etýi halyqaralyq qoǵamdastyqtyń Qazaqstanǵa degen berik senimin bildirse kerek.
Qazaqstan óziniń tıimdi is-qımylymen, álemdik aýqymdaǵy mańyzdy sharalardy joǵary deńgeıde uıymdastyrýymen jáne basqa da ońtaıly bastamalarymen ózgelerdiń ózine degen jaǵymdy kózqarasyn, oń bedel-beınesin qalyptastyrǵan memleket. Osy oraıda elimiz BUU Qaýipsizdik Keńesine 2018 jyldyń qańtar aıynda tóraǵalyq etken kezeńde Qazaqstannyń bastamashylyǵymen júzege asyrylǵan ıgi sharalarǵa qysqasha sholý jasaǵandy jón kórdik.
Qazaqstan BUU QK-degi qyzmetiniń birinshi jylyn tabysty aıaqtap, osy uıymdaǵy ekinshi jylyn Qaýipsizdik Keńesiniń tóraǵasy retinde bastaǵany belgili. Bedeldi uıymǵa bir aı kóleminde jetekshilik jasaǵan elimiz jahandyq aýqymda ózara senim men tatýlyqty nyǵaıtýǵa, bolýy múmkin qaýip-qaterlerdiń aldyn alý boıynsha jáne kún tártibinde turǵan ózge de ózekti máselelerdi eńserýge qatysty birqatar ıgi sharalardyń júzege asýyna muryndyq boldy. Bul óz kezeginde álemdi tolǵandyryp, oılandyryp otyrǵan kesirli, keń aýqymdy túıtkilderdi ońtaıly sheshý úderisterine bar múmkindiginshe atsalysyp kele jatqan elimizdiń syrtqy saıasattaǵy áleýetin kórsetti.
Qazaqstan atalǵan Keńestegi tóraǵalyq qyzmetin bastaǵan kezde óziniń tıimdi baǵdarlamasyn usyndy. Ol sheteldik dıplomattardyń, naqtylaı aıtqanda, Keńeske múshe memleketterdiń ókilderi tarapynan qoldaý tapty. Bul baǵdarlama elimizdiń BUU QK-ge jetekshilik jasaǵan kezeńde óziniń áleýetin tanytyp, alǵa qoıylǵan maqsattardy óz deńgeıinde iske asyrýdyń júıeli jospary bola bildi.
Qazaqstannyń naqtylanǵan jospar negizinde jasaǵan is-qımyly, Keńeske qatysýshylardy ıgi iske jumyldyrý, basty máselelerge nazar aýdartý sharalary álemdik qaýipsizdikti nyǵaıtý isine edáýir serpin berdi.
Tarata aıtar bolsaq, elimizdiń uıymdastyrýymen BUU QK Hımııalyq qarýǵa tyıym salý jónindegi uıymnyń otyrysy ótip, onda BUU Bas hatshysynyń orynbasary, Qarýsyzdandyrý máseleleri boıynsha Joǵary ókil Izýmı Nakamısýdyń «Sırııadaǵy hımııalyq qarýdy joıý baǵdarlamasyndaǵy progress» atty mańyzdy baıandamasy usynyldy. Sondaı-aq jıynǵa qatysýshylar Hımııalyq qarýǵa tyıym salý jónindegi uıymnyń jumysyn keńinen talqylap, kún tártibinde turǵan shetin máseleler boıynsha pikir almasty. Osy basqosýda Sırııa daǵdarysyn retteý maqsatyndaǵy kópjaqty kelissózder úshin óz platformasyn usynǵan Qazaqstan jaǵy Sırııada hımııalyq qarýlardy qoldaný qaýip-qaterin túbegeıli joıýdyń asa mańyzdy ekenin qozǵady.
Sondaı-aq BUU QK-de Qazaqstannyń basshylyǵymen Kongo Demokratııalyq Respýblıkasyndaǵy jaǵdaıǵa baǵyttalǵan tıimdi sharalar uıymdastyryldy. О́zderińizge belgili, atalǵan elde sońǵy 20 jyl ishinde ártúrli qarýly qaqtyǵystar oryn alyp keledi. Bul jaǵdaı áli de jalǵasýda. Kongo elindegi kıkiljińdi retteýge baılanysty QK qararlaryna sáıkes, BUU turaqtandyrý mıssııasy quryldy. Budan bólek, QK tóraǵasy retinde Qazaqstan 2018 jyldyń 13-15 qańtar aralyǵynda BUU QK músheleriniń saparyn uıymdastyrǵanyn aıryqsha atap ótýge bolady. QK tarapynan Aýǵanstanǵa sońǵy jeti jyl ishinde mundaı sapar birde-bir ret júzege asyrylmaǵan edi. Sapar sheńberinde BUU QK Aýǵanstandy kórshiles memlekettermen, ásirese Ortalyq Azııa elderimen aımaqtyq saıası-ekonomıkalyq áriptestikti nyǵaıta túsýge shaqyrdy. Atalǵan sapar 2010 jyldan beri alǵash ret QK múshelerine Aýǵanstan bıliginiń kúsh-jigerin jáne eldegi turaqtylyq pen beıbitshilikti qamtamasyz etýge arnalǵan halyqaralyq qoǵamdastyqtyń kómegin taldaýǵa, baǵalaýǵa múmkindik berdi.
Izgilikke úndegen bastamalar
Memleket basshysy N.Á.Nazarbaevtyń basshylyǵymen Nıý-Iorktegi BUU shtab-páterinde bolǵan «Jappaı qyryp-joıa-
tyn qarýdy taratpaý: senim sharalary» taqyrybynda ótken QK-niń alqaly jıyny Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńesine músheliginiń jáne tóraǵalyǵynyń mańyzyn joǵary deńgeıge shyǵardy. Onda Nursultan Nazarbaev Keńes múshelerine arnap arnaıy málimdeme jasady, sondaı-aq BUU-nyń Bas hatshysy A.Gýterrıshtiń baıandamasy tyńdaldy.
Memleket basshysy bul halyqaralyq aýqymdaǵy basqosýda: «Ortalyq Azııanyń bul mártebeli qyzmettegi birinshi memleketi retinde biz óńirimizdegi halyqtardyń Dúnıejúzilik uıymnyń osy mańyzdy «únine» aınaldyq. Biz Keńestiń kún tártibindegi ózekti máselelerdi sheshýge qatysý barysynda barynsha belsendi, konstrýktıvti jáne ádil bolýǵa tyrystyq. Aýǵanstan/Talıban, ILIM/DAISh, Ál-Kaıda jáne Somalı/Erıtreı jónindegi komıtetterdi basqara otyryp, olardyń jemisti qyzmet etýine óz úlesimizdi qosyp kelemiz», dedi.
Jalpy, atalǵan jıyn týraly kezinde álemdik jáne otandyq buqaralyq aqparat quraldarynda kóptegen aqparattar berilgenin eskere otyryp, qysqasha aıtar bolsaq, osy basqosýda BUU Qaýipsizdik Keńesi tóraǵasy – Qazaqstannyń aımaqtyq deńgeıde preventıvti dıplomatııa jáne shıelenisti boldyrmaý jónindegi málimdemesi qabyldandy. Onda qazirgi tańdaǵy halyqaralyq mańyzdy máseleler, olardy sheshý joldary kórsetilgen-di. Osy arada aıta ketýimiz kerek, saıası mindetteme júkteıtin halyqaralyq akt retindegi mundaı mańyzdy qujat BUU QK shejiresinde alǵash ret qabyldandy.
Taǵy bir erekshe toqtala keter jaıt, Qazaqstannyń BUU QK-ge tóraǵalyǵy aıasynda 2018 jyldyń 18 qańtarynda uıymnyń shtab-páterinde Elbasynyń bastamasymen «Terrorızmnen azat álemge qol jetkizý tártibi» kodeksiniń alǵashqy jobasyn tanystyrýǵa arnalǵan shara ótti. Joǵary deńgeıli jobany tanystyrý men ony talqylaýǵa BUU-nyń 100-den asa múshe elderiniń delegasııasy qatysty. Osy talqylaý barysynda BUU Bas hatshysynyń orynbasary – Kontrterrorıstik basqarma basshysy Vladımır Voronkov pen BUU Bas hatshysynyń saıası máseleler jónindegi kómekshisi Mıroslav Enchanyń baıandamalary tyńdaldy.
Sharada V.Voronkov elimizdiń álemdik qaýipsizdikti, turaqtylyq pen ornyqty damýdy qamtamasyz etý baǵytyndaǵy úlesin, kúsh-jigerin joǵary baǵalaı kelip, BUU QK-degi Qazaqstannyń belsendi qyzmetin, tabysty tóraǵalyǵyn, sondaı-aq terrorıstik toptarǵa qarsy kúres isine baılanysty úsh sanksııalyq komıtetke joǵary deńgeıde jetekshilik jasaǵanyn atap kórsetti.
Negizgi mindet – qaýipsizdikti qamtamasyz etý
Bulardan bólek, Qazaqstannyń basshylyǵymen BUU Qaýipsizdik Keńesinde alǵash ret «Qaýipsizdik pen damýdyń ózara táýeldilik úlgisi retinde Aýǵanstan men Ortalyq Azııada óńirlik áriptestikti qurý» taqyrybynda pikirtalastar ótti. Oǵan Ortalyq Azııa elderi syrtqy ister mınıstrlikteriniń basshylary men BUU Qaýipsizdik Keńesiniń músheleri, BUU Bas hatshysy jáne Aýǵanstan Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary qatysty. Jıynda Qazaqstan Syrtqy ister mınıstri Elbasynyń BUU QK-ge arnaǵan saıası Úndeýindegi jeti basymdyqtyń biri – Ortalyq Azııa men Aýǵanstandy beıbitshiliktiń, yntymaqtastyq pen qaýipsizdiktiń úlgili aýmaǵyna aınaldyrý bolyp tabylatynyn aıtsa, BUU Bas hatshysy Antonıý Gýterrısh Ortalyq Azııa elderi men Aýǵanstannyń óńirlik bastamasyna joǵary baǵa berdi ári sý resýrsyn basqarý, energetıka, ınfraqurylym men bilim salasyndaǵy bastamalarǵa qoldaý bildirdi. Osy oraıda A.Gýterrısh Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaevtyń elimizdegi oqý oryndarynda 1 myńǵa jýyq aýǵan jastaryn oqytý bastamasyna rızashylyǵyn jetkizdi.
Aıtýly sharada QK-ge múshe memleketterdiń laýazymdy tulǵalary Aýǵanstandaǵy turaqtylyqty nyǵaıtý úderisine elimizdiń jumsaǵan kúsh-jigerine laıyqty baǵasyn berdi. Jıyn sońynda BUU Qaýipsizdik Keńesi tóraǵasy – Qazaqstannyń Málimdemesi barlyq múshelerdiń biraýyzdan qoldaýyna ıe boldy.
Budan bólek, Qazaqstannyń tóraǵalyǵymen BUU Qaýipsizdik Keńesiniń Malıdegi máselelerge arnalǵan ashyq brıfıng, «Taıaý Shyǵystaǵy jaǵdaı, onyń ishinde Palestına máselesi» taqyrybynda ashyq pikirtalas jáne basqa da birqatar sharalar uıymdastyrdy.
Qoryta aıtqanda, Qazaqstan BUU Qaýipsizdik Keńesine tóraǵalyq jasaǵan kezeńde óziniń mindettemelerin tolyq oryndap, halyqaralyq qoǵamdastyqtan joǵary baǵasyn aldy. Bul elimizdiń álemdik arenadaǵy bedelin odan ári arttyra tústi. Árıne munyń barlyǵy N.Nazarbaevtyń álemdik qaýipsizdikti, turaqtylyq pen ornyqty damýdy qamtamasyz etý salasynda ustanǵan saıasatynyń arqasynda múmkin boldy.
Joldybaı BAZAR,
«Egemen Qazaqstan»
