Maqsat – seısmıkaǵa tózimdi qurylysty damytý

TMD-daǵy seısmıkaǵa tózimdi qurylys máselelerimen aınalysatyn biryńǵaı uıymdy qurý qajettiligi seısmıkaǵa tózimdilik máseleleriniń geofızıka, onyń ishinde seısmologııa jáne geodınamıka mindetterin sheshýde qurylys qyzmetine qatysy joq ári ǵylymı turǵydan kóp zerttelmegen taqyryptarmen tyǵyz baılanysty bolýynan týyndap otyr. TMD-daǵy seısmıkaǵa tózimdi qurylysty damytý sala­syndaǵy biryńǵaı tásil son­daı-aq kúrdeli ınjenerlik-geolo­gııalyq jaǵdaılarda ártúrli konstrýktıvtik sheshimderdiń ornyqtylyǵyna taldaý júrgizý jáne tıimdi seısmıkalyq oq­shaýlaý ádisterin óndirý qa­jet­tiligi máselesin sheshýge múm­kindik beredi.

Qazaq qurylys jáne sáýlet ǵylymı-zertteý jáne jobalaý ınstıtýtynyń, Qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq isteri komıtetiniń vedomstvolyq baǵynyshty uıy­mynyń seısmıkaǵa tózimdi qurylys salasynda 87 jyldyq tájirıbesi bar. Instıtýttyń qajetti ǵylymı áleýeti, son­daı-aq konstrýksııalardyń, na­týralyq ǵımarattardyń jáne olardyń fragmentteriniń ıner­sııalyq áreket etetin diril mashı­nasy jáne polıgondarda seısmıkalyq jarylys áser­leri arqyly statıkalyq já­ne dınamıkalyq synaýla­ry­nan turatyn biregeı ekspe­rımentaldyq zertteý­ler júr­gi­ziletin zamanaýı jab­dyq­tarmen jáne ólsheý qural­da­rymen qamtamasyz etilgen eks­perımentaldyq bazasy bar. Ǵımarattarda ornalasqan Qa­zaqstandaǵy jalǵyz ınje­nerlik-seısmometrııalyq stansalar jelisi – Almaty qalasynda 10 stansa, Qapshaǵaı jáne Taraz qalalarynda 1 stansadan oı­daǵydaı qyzmet atqaryp tur. Budan ári ony jańǵyrtý jáne keńeıtý uıǵarylyp otyr.

«Ǵımarattardyń seısmıkaǵa tózimdiligi mindetteri ózine tutas ǵylymdar spektrin bi­riktiredi jáne ártúrli be­ıindi mamandardy tartýdy qa­jet etedi. О́kinishke qaraı, sońǵy 20 jylda seısmologııa jáne seısmıkalyq qaýipsizdik máselelerimen aınalysatyn sarapshylar men ǵalymdar sany aıtarlyqtaı azaıǵanyn moıyndaýǵa máj­búrmiz. TMD elderiniń aýmaǵynda seısmıkaǵa tózimdi qurylys teorııalary men praktıkasyn damytýǵa jaǵdaılar men tıimdi mehanızmder qurý úshin múmkindikter men ǵylymı áleýetti shoǵyrlandyratyn ýaqyt keldi», deıdi «QazQSǴZI» AQ Bas dırektory Begman Kýlbaev. 

TMD qatysýshy memle­ketteriniń bazalyq uıymynyń seısmıkaǵa tózimdi qurylys salasyndaǵy negizgi maqsattary men mindetteri – ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynyń tájirıbe almasý, eksperımentaldyq-teorııalyq zertteýler júrgizýde tıimdi seriktestigi úshin shyǵarmashylyq platforma uıymdastyrý; seısmıkaǵa tózimdi qurylys ba­ry­synda biryńǵaı tehnıkalyq saıasat júrgizýde jan-jaqty se­riktestigine járdemdesý; ǵıma­rattar men qurylystardyń seısmıkaǵa tózimdiligin qam­ta­masyz etý máselelerin sheshýge jas ǵalymdardy tartý bolmaq.

Aınash ESALI,

«Egemen Qazaqstan»

ALMATY