Bıylǵy jyly jazýshy Hamza Yqsanuly Esenjanovtyń týǵanyna 110 jyldyǵy qarsańynda elimizde qalamgerdiń ónegeli ómiri men shyǵarmalaryn nasıhattaý jolynda kóptegen aýqymdy sharalar atqarylýda.
Qazaq ádebıeti týma talant ıelerine eshqashan kende bolǵan emes. Buryn da bolǵan, qazir de bar.Osyndaı daryn ıeleriniń biri- ór tulǵaly, asqaq jazýshy - Hamza Esenjanov.
Abaısha aıtsaq, Hamza Esenjanov - artyna ólmeıtuǵyn sóz qaldyrǵan sańlaq sýretker, ıaǵnı ózgelerin óz aldyna qoıǵanda, shyndyq pen syrǵa, oı men obrazǵa, sezim men sýretke, parasat pen fılosofııaǵa toly bir trılogııa, bir dıalogııa birine biri jalǵasa, birinen biri týyndaı tutasqan bes tom tarıhı revolıýsııalyq romandar sıklin jazyp qaldyryp ketken tamasha sóz zergeri.
Adam darynynyń bastaý kózin halqymyz «ákeniń quty, ananyń súti» dep áýel bastan osy ólshemmen eseptep qoıǵan. Odan basqa «tegi asyl, soıy bólek» degen baǵam sózder de bar. Hamza Esenjanov - sondaı ólshemnen de bıik turǵan biregeı daryn ıesi. Onyń shyǵarmashylyǵynyń bıik shyńy - «Aq Jaıyq» romany onyń tildik tulǵa ekendigin jáne tabıǵı darynynyń týma móldirligin tanytatyn basty kórsetkish.
Jazýshynyń basty shyǵarmasy «Aq Jaıyq» trılogııasy. Bul úlken eńbekte jazýshy Batys Qazaqstan óńirindegi revolıýsııalyq qozǵalysty, Keńes ókimetiniń qalaı ornaǵanyn sýretteıdi. Jazýshynyń uzaq jyldar boıǵy eńbegi kezinde ádebı ortada laıyqty baǵasyn aldy. Zamanymyzdyń zańǵar jazýshysy M.Áýezov trılogııaǵa «Eýropa úlgisinde jazylǵan tuńǵysh shyǵarma» dep baǵa berdi.
Jazýshynyń jastyq shaǵy aǵaıyn men baýyrdy eki topqa bólip, jaǵa jyrtystyrǵan, qan tógistirgen, sonymen qatar dúnıeni dúr silkindirip jańalyǵyn da ákelgen, jańa qoǵam qurǵan jıyrmasynshy ǵasyrdyń 20-30 jyldarymen tuspa-tus keldi. Esenjanov Hamza Ihsanuly 1908 jyly 25-shi jeltoqsanda Batys Qazaqstan oblysynyń Aqjaıyq aýdanynda týǵan.
Keler urpaqqa mol mura qaldyrǵan qaıtpas qaısar qalamgerdiń 110 jyldyǵyna oraı S.Báıishev atyndaǵy Aqtóbe oblystyq ámbebap ǵylymı kitaphanasy «Jaıyq jyrshysy» atty tarıhı - tanymdyq keshin ótkizdi. Jalpy oqyrman qaýymǵa arnalǵan «Armany Aqjaıyqpen úndesken qalamger» bıblıografııalyq usynystyq kórsetkish shyǵaryp otyr.
Artyna óshpes mura qaldyrǵan Hamza aǵanyń ózi ólse de, artynda joqtaýshysy bar qazaq halqy, ádebıet súıer urpaǵy barda eshqashan ólmeıdi jáne ólmek emes. Almaǵaıyp zamanda ómir keship, ózi týǵan óńirdiń tutas bir tarıhı kezeńi men tulǵalaryn máńgilikke somdap ketken darhan daryn, paıymdy parasat ıesi urpaqtar esinde máńgi saqtalyp, shyǵarmalary máńgilik rýhanı mura bolyp qala beredi.
D.Rahımova,
S.Báıishev atyndaǵy Aqtóbe oblystyq
ámbebap ǵylymı kitaphanasynyń bıblıografy
