Álem mahabbattan jaralǵan, al mahabbat máńgilik...

 −Shyńǵys Tórequluly, sizdi qazirgi ǵalamdyq jahan­daný dáýirinde qyrǵyz eliniń keleshegi, taǵdyry qalaı tol­ǵan­dyrady?..

− Búgin álemniń ózi kúrdeli­lenip ketti, biz oılaǵannan da basqa turǵyda shıelenisip barady. Qalaı bolǵan kúnde de adam óz jaratylysyna sáıkes eń áýeli óziniń kindik qany tam­ǵan jerin, elin, ólkesin oılaıdy, sodan soń baryp jalpy dú­nıe týraly aqyl ekshese kerek... Shyndyǵynda biz adamzat dáýiriniń óte bir shıelenisken shegine keldik. Tarıhtyń ózger­meli, qubylmaly nebir mysaldaryn bilsek te, sol tarıhty ja­ratqan adam qashanda aldyńǵy orynda turatyny belgili. Bir jolǵy suhbatymda «Biz dúnıeni, dúnıe bizdi ózgertti» degenim bar edi. Shyndyǵynda ómirdiń paradoksy osynda. Keıde adam óz qolymen jasaǵandy óz moınymen kóteredi. Jahandanýdyń ózi adam aqylynyń týyndysy bolsa da, sol adamnyń aldyna kúrdeli saýaldaryn tartyp otyrǵan joq pa. Qaıtken kúnde de jahandaný prosesi – bul ǵalamat nárse, kúlli dúnıeni qamtyǵan sheksiz prosess. Shekspırden tartyp Dostoevskııge deıin rýh shyraqshylary «Adamdaǵy adamgershilikti izdegen». Biz adam jan-dúnıesindegi asyl qa­sıet­terdi, adam­dyq­­ty saqtap qa­la alǵanda ǵana ja­han­daný pro­sesi pende tir­shiliginiń aldyna keleshek týraly kúmándi saýalyn tas­tamaıtyn bolady. Meniń oıymsha búgingi sýretker, kórkem ıntellektýal mindeti adam tabıǵatyndaǵy rýhanı iz­gilikti saqtap qalýda. 

Baıaǵyda bizge sum­dyq bolyp kórinetin oqı­ǵalar sonaý alysta júrip jat­qan bol­sa, endi qasymyzǵa kelip, tý­ra tumsyǵymyzdyń astynda ǵalamdyq oqıǵalar teatry oınap jatyr. Olar anaý Aýǵanstan, Irak, NATO-nyń qulash jaıýy, dinı ekstremızm, qytaı faktory, terrorızm. Dúnıe shyr aınalyp, jańa burylystarǵa betburys jasady. Qazir bizdi tek ulttyq máseleler ǵana jar­ǵa taqap otyrǵan joq, álem­degi shynaıy kartınanyń ek­pini de túrli oılarǵa salady. О́zi­mizshe memleketpiz, erkin­biz degenimizben bizdiń oı-sana­myzǵa bas ımegen, biraq ózimen eriksiz eseptesýge májbúr etken máseleler aldyńǵy qatarǵa shyq­ty. Osy turǵydan qaraıtyn bolsaq, aldymyzda tolyp jatqan qıyn jaǵdaılar bolýy múmkin. Biz álemge árdaıym álemdik bıik­tikten qaraýǵa mindettimiz. Bizdiń álemdik ıntegrasııada or­nymyz, alǵan baǵytymyz bolýy kerek. Al endi búgingideı kúrdeli kezeńde ulttyq tar sheń­berdegi máselelerdi ǵana sheshýmen aınalysý, bul – ózińdi óziń buryshqa taqaýmen teń degen sóz. Qaıtadan «Teńiz jaǵalaı júgirgen tarǵyl tóbet» hıkaıatymdaǵy «Biz, adamdar bárimiz bir qaıyqtamyz, aldymyzda uly muhıt» degen tereń oıdy qaıtalaǵym keledi. Qaıtken kúnde de osynaý adamzat qaıyǵyn búgingi shat-shálekeı zamannyń tolqyny ıirimine salyp áketpese eken deımiz. Myna qym-qýyt jaǵdaı memleketti basqa soqpaq­qa buryp jibermeı me? Biz qalaı­da ózimizdiń tarıhı, mádenı dinimizden, ulttyq dilimizden tanbaýymyz kerek. 

−Biz qanshalyqty ult­tyq tilimiz týraly sóz qozǵa­ǵanymyzben, máseleniń túıini tilde ǵana emes, til ar­­qyly ult­­ty saqtap qalýdan tu­ra­ty­ny bel­­gili. Osy turǵy­dan alyp qaraǵanda, sizdiń oıy­ńyzsha, ult­­tyq tilimiz ólkeniń res­mı tur­­mysynan shettetilip qal­ǵan joq pa?

− Til jónindegi sóz eń áýeli ult jónindegi sóz deı alamyz. Qaı ult bolmasyn onyń máńgilik ómiri tilinde. Qyrǵyz tili qyrǵyz balasyna ananyń sútimen daryǵan dep qabyldanatyny belgili. Tilge qııanat jasaý – ultqa qııanat jasaýmen teń dep baǵalanýy kerek. Myna biz tilimizdi memlekettik til dep jarııaladyq, qyrǵyz tili memlekettik til dep jar sa­lyp jatamyz. Átteń, zań júzin­de ǵa­na osyndaı. Is jú­zinde qa­laı?! Qaı jerge barma – bári orys tilinde. 

Biz orys tilin kópir, baılanys quraly retinde paıdalanǵanymyz lazym. Al endi qyrǵyz tili bul túpkilikti eldiń tili, bul til óz shańyraǵynda damymasa, qaı­­­­da damıdy? Kommýnıstik júıe­­niń tusynda, ámirshildik-ákim­shilik rejimniń ókimi júrip tur­ǵanda ana tilimizdiń problemasyn alǵashqylardyń biri bolyp kótergenmin. Ol kezde til týraly sóz aıtý ultshyldyq bolyp sanalatyn. Maǵan sol kezde keıbir basylymdar ultshyl degen ataq japsyryp, ulttyq tildi saqtap qalý týraly oılarymdy istikke shanshyǵanyn bári biledi. Ulttyq til máselesin jazýshy retinde men kóterip shyqpasam, basqa kim kótermek?! Shyndyǵyn aıtaıyn, tilimiz úshin basymdy berýge de daıyn edim. 

Til máselesi qazir de ózek­ti­ligin joıǵan joq. Áli de kún tártibinde. Tildi saqtap qalýdyń, ony odan ári damytýdyń birden-bir faktory ulttyq til – mem­lekettik saıasattyń negizgi atrıbýty retinde óz eliniń resmı ómirinde jańasha qoldanylýy kerek dep oılaımyn. Biz ult­tyq tilimizge yńǵaıly ortany qalyptastyrmaı turyp ony damyta almaımyz. Til saıa­­sa­ty balalar baqshasynan Jogorký Keńeshterge deıin, óki­mettik jıyn, protokoldarǵa deıin júrgizilýi kerek. Ulttyq tilimiz qanshama ǵasyrlardan beri ata-babalarymyzdan bizge qal­dyrylǵan en baılyq, uly dáýlet. Demek bizdiń mindet ony keıingi urpaqqa jetkizý. Eger biz tilimizdi kıe tutyp, ony keıin­gi urpaqqa jetkize almasaq, til ǵana emes, tutastaı ult jo­ǵa­­lyp ketedi. Til aldyndaǵy jaýap­­­­kershilik qatardaǵy buqa­ra­dan tartyp, joǵarǵy bılik ókil­­derine, Prezıdentke deıin birdeı. Eger bul jaýapkershilikti sezinbesek, onda jaqsylyq joq. Ras, ulttyq tildiń ǵana sheń­berinde shektelip qalýdyń ózi de progreske alyp kelmeıdi. Qa­zirgi ózgermeli dúnıede bir­neshe til bilý turmystyq qajet­tilik retinde sanalýda. Mine, osy jaıtty eskere kele men mynadaı bir formýla shyǵardym: ázir qos úzeńginiń zamany, eki úzeńgini teńestirmeıinshe alǵa júre almaıtynymyzdy esten shyǵarmaıyq.

− Bir joly siz «qyrǵyz tili oń qolym, orys tili sol qolym» dep aıtqan edińiz. Sońǵy kez­deri shyǵarmalaryńyzdy «sol qolyńyzben» jaza basta­dy­ńyz, munyń ózi sol qol jú­rek­ke jaqyn degen uǵymnan kelip shyq­qan joq pa?

− Joq. Qazirgi zamanda til­ – kommýnıkasııanyń ǵana emes, dúnıetanymnyń da bas­ty qu­ra­lyna aınaldy. Biz qalaı­myz ba, qalamaımyz ba, kóbine orys tili arqyly álemdi tanyp, álem­dik maǵlumattardan tartyp, dúnıejúzilik qarym-qa­ty­nastarǵa deıin osy til arqy­ly aralasyp jatamyz. Gáp eń áýe­li tilde emes, dilde. Adam óz tilin dilinde kıe tutsa, ol esh­qa­shan ana tilin kereksiz etip kete almaıdy. Qyrǵyz balasyna bul eki til bir qustyń qos qa­natyndaı. Til adam balasynyń tanym kókjıegin keńeıtken qa­sıetti kúsh. Qyrǵyz tili men úshin Otan-Ana, kindik qan tamǵan jer sııaqty kıeliniń kıelisi. Men bul ǵumyrymda qaısybir bıik shyńǵa shyǵa aldym desem ony ana tilim­niń uly rýhynyń qoldaǵany dep bilemin.

− Shyńǵys Tórequluly, uly esimdi jaratý ońaı , biraq ony ustap qalý áldeqaıda qıyn. Osy suraqty Gabrıel Gar­­sıa Mar­keske bergende, ol bul suraq­tyń birinshi bóligi ońaı, ekinshisi edáýir qıyn. dep jaýap bergen eken.  Al siz qalaı jaýap berer edińiz?

− Endi bul suraqtyń jaýa­by meni yńǵaısyz jaǵdaıǵa qaldyrady. Bul dúnıede sizge ne qıyn dese, ózime ózim baǵa berý, ózim týraly aıtý dep jaýap berer edim. Eýropa − Fınlıandııadan bas­tap, sonaý Germanııaǵa deıin túrli tilde sóıleıtin ındýs­trıal­dy keńistikte qandaı til bolsa, sol tilderdiń barlyǵynda shyǵarmalarym jarııalandy. Árıne, bir ret shyqqan jazýshylar kóp, biraq qaıta-qaıta basylyp, shyǵyp jatqan jazýshylar joqtyń qasy. Olardyń qatarynda meniń jazǵandarymnyń bolýy, árıne men úshin úlken qýanysh. Eýropa esh ýaqytta avtorıtetti tanymaǵan, eshqandaı avtorıtetke qaramaǵan, adamdardy tek naqty eńbegimen ǵana baǵalaı bilgen. Kúntártibim Qudaı­dyń qutty kúni túrli kezdesý­lerge toly. Árbir kezdesýde ja­ńa álemmen tanysqandaı bolamyn. Munyń ózi tikeleı baılanys, rýhanı baılanys. Qandaı kezdesý bolsa da, áýeli «qyrǵyz jazýshysy Shyńǵys Aıtmatov» dep aıtylady. Bul sózdi ózim de estip, týǵan jerimdi armannyń sáıgúligimen bir sha­ýyp ótkendeı bolamyn. Osyndaı kezderi túrli sózder aıtylady. Qyrǵyzstan týraly aıtý kerek bolady, olar qyzyǵa tyńdaıdy, men aıtyp beremin. Osyndaı áńgime barysynda eýropalyqtar alystaǵy Qyrǵyzstan týraly málimet jınaqtaıdy. Bireýi estip, ekinshisine aıtady. Bul joly da onnan astam kezdesý josparlanǵan. Kezdesýlerdi meniń aýdarmashym Frıdrıh Hıser uıymdastyrady. Aı­taıyn degenim, men Eýropada tek qana elshi emes, rýhanı baı­lanystardyń da elshisindeı qyz­met etip kelemin. Sebebi, biz eki dúnıeniń bulaǵyn bir-birimiz úshin ashýymyz kerek. Onsyz rýhanı kópirdi sala almaımyz.

− Biz qalasaq ta, qalamasaq ta damý jolyn basqa elderdiń táji­rıbesi arqyly tańdap alýy­­­myz kerek. Japondar «Eý­ro­pa bilimi, japon rýhy» degen bir ǵana formýlamen damydy. Kún­­shyǵys eli tehnıkalyq damýǵa den qoıǵanymen dilin ber­gen joq. Japondardyń ult­tyq ereksheligi osynda! Ult­tyq rýh qasterlenip, saq­ta­lyp keledi.

− Árıne, bul óte úlken má­sele. Oǵan júıeli turǵydan qaraý kerek. Qaı memlekettik júıe men baǵytty tańdap alsaq ta, eń áýeli memlekettiń baılyǵy – halqymyz úshin gýmanızm jaq­tasy saıasatty tańdap alýy­myz qajet. Memleket te osy ha­lyq, el úshin qurylǵan. Durys, bas­qalardan úırenbeıinshe damı almaımyz, biraq úırengenniń ózinde de olardyń tájirıbesi bizge daıyn resept bola almaıdy. Mysaly, meniń talastyq jer­lesterim túıeburshaqty egip, jaz boıy erinbeı eńbek etip, mańdaıterin tógip, endi raqatyn kóreıin degende olardyń túıe­burshaǵyn eshkim almaıdy. Ne­likten? Naryqqa sonda qandaı jol arqyly baramyz? Naryq degenińiz tek esep-qısap qana emes, álemdik suranys pen talapty zerttep, bilýdi talap etetin erek­she júıe. Japondardy aıtyp otyrsyń, olar eshýaqytta naryqtyń talabyn bilmeıinshe táýekelge barmaıdy. Al biz bol­saq, eptep bir amalyn tabar­myz degen psıhologııadan qu­tylýymyz kerek. Naryqtyń osyn­daı qatal jaǵy bar. Álemdik tá­ji­rıbe − bizdiń jolymyzdy asha­tyn tájirıbe. Iá, jol bar, joldy ózimiz tańdaýymyz kerek. Qazirgi damý «seli», tehnoprogress − ulttyq erekshelikterdi joıyp bara jatqan qaýipti tendensııa. Progrestiń kóleńkeli jaǵy da bar. Adam dúnıesiniń artyqshylyǵy onyń kóp daýys­tylyǵynda, túrliliginde, túrli til men ult­tar­dyń bolmysynda. Adam ómi­rin birkelki etý degen − onyń jeke tulǵalyq ereksheligin joıýmen teń. Bir mádenıettiń gegemonııasy esh­ýaqytta álemniń úılesimin saq­tap tura almaıdy. Men jazýshy jáne jalpy adam retinde álemdik mádenıettiń bir­kelki bolýyna qarsymyn. Aı­taıyn degenim, rýhanı ómirde ǵana emes, memlekettik modeldiń ózinde de ulttyq ereksheligimizdi saqtap qalýymyz kerek. Jańa aıtylǵan japondardyń mysaly bizge sáıkes keledi. Árıne, demokratııalyq memleketterdiń negizgi ıdeıasy da kóp túrlilik pen qarama-qarsylyqty maqsat etedi. Álem birizdi, júıeli damysa – sol naǵyz damý joly bolady!.. Damý barysynda órkenıetke qo­sylatyn joldy, ózimizdi ózimiz joǵaltyp almaıtyn joldy tań­dap alýymyz kerek. Eń bastysy, ózimizdiń erekshelikterdi saq­tap, sol arqyly álemniń damý ba­ǵytyna beıimdele bilýimiz kerek. Sol kezde óz jolymyzdan, ba­ǵytymyzdan adaspaıtyn bolamyz...

− Sizdiń oıyńyzsha, ómirdiń qadiri nede? Osy ómirge qaıta keler bolsańyz, ne ister edińiz?

− Qaıta týyp, qaıta ómirge kelý bul tek qııal-armanda ǵana aıtylady. Bul óte úlken fıloso­fııalyq másele. О́mirdiń qadirin árkim óz betinshe tabýy kerek. Al men ómirdiń qadiri senimde dep aıtar edim. Árbir adamnyń óziniń qupııa senimi bar. Ol senim ony jaqsylyqqa, tazalyqqa ǵana emes, bul dúnıege kelýindegi maq­satyna jeteleıdi. 

− Avısenna aıtqan eken, men eń myqty dárini taptym, ol – senim dep...

− Durys. Adamda senim bolmasa, oǵan kún de, tún de, aı da, ómir de mardymsyz tirlikteı kórinedi. О́mirdiń naǵyz tiregi – senim, baqyty da – senim.

− Qasıetti kitapta da «Se­nim­siz adam – shaıtan» dep aıtylady.

− Senim degen tek qana kór pendelik senim emes, ol – bu dú­nıeniń qundylyqtaryna degen senim, uly qundylyqtarǵa degen senim. Sol qundylyqtardyń bireýi – ómir. О́mirdiń qadiri – qun­dylyǵynda. Jaratqannyń pendesine bergen eń joǵarǵy sybaǵasy ómir dep bilsek, demek, biz onyń baǵasyn da, qadirin de tarazyǵa salýymyz kerek. Adamdardyń arman-qııaly da, úmiti de ómir súrgen ýaqytyna qaraı ózgeredi. Men qaıta bul ómirge kelsem, neden bastar edim dep keıde oılaısyń. Neden bas­taý­shy edik? Keshe balalarǵa aıttym, mashına degenińiz sirińkemen bara-bar bolyp qalypty... Biz­diń jastyq shaǵymyzda mashına erekshe bir qundylyqtaı kórinýshi edi, óssek shopyr bolamyz dep aıtatynbyz. Bir joly Raıhan Shúkirbekov men barǵan balabaqshaǵa kelip: «Tórequldyń balasy, sen óskende kim bola­syń?» dep surady. «Shopyr bolamyn» dedim. Sol kezde mashınany kórsek, artynan qalmaı júgirýshi edik, sonshalyq úlken jańalyq bolatyn. Qazir jas balalardan surasańyz, olardyń oılary múldem basqa. Adamdardyń qııaly, oı-armany óziniń dáýirine qaraı ózgeredi eken. Sol kezde bul keremet jańalyq bolatyn.

− Kezinde Tolstoıdan «Bul dúnıedegi ómir boıy izdegenińiz ne?» dep surasa, ol «shyndyq» dep jaýap beripti. Siz sýretker retinde, sóz sheberi retinde ózińizdiń shyndyǵyńyzdy taba aldyńyz ba?

− Shyndyqty taptym degen adam jańylady. Shyndyqqa um­tylý, sharshamastan umtylý kerek. Umtylý – shyndyqqa qaraı aparatyn jol. Shyndyq ta osy joldaı, basy joq, aıaǵy joq. Joldyń bári shyndyqqa apar­maıdy. Ol jol – qıyn, mashaqaty kóp. Biraq turmys­taǵy, ómirdegi, tarıhtaǵy negizgi shyndyq – jaqsylyqqa, gýmanızmge umtylý. Adam óziniń turmysyn shyndyqqa negizdeýi kerek.

− «Shyndyq – aqyl-oıdyń eń joǵarǵy satysy» degenge qa­laı qaraısyz?

 − Adam balasy aqyl-oıynan, shyndyqtan aırylyp qalsa, nege aınalatynyn «Ǵasyrdan da uzaq kúnde» jazdym. Buǵan máńgúrtten artyq mysal keltire almaısyz. Adam aqyl-esinen aırylǵanda, óziniń týǵan anasyn óltirýden de taıynbaıdy. Aqyl-oıdan ajyrap qalǵan máńgúrtter meniń shyǵarmamdaǵy keıipkerler bolsa, qazir shyn adamdarǵa aınaldy. Osy álemniń túkpir-túkpirinde jankeshtilikke baryp, adamdarǵa qarsy terror júrgizip jatqandar máńgúrt emeı ne bolǵany?

− Shyńǵys Tórequluly, at­­tasyńyz Shyńǵys han óz dá­ýi­­­­­rinde qylyshtyń kúshimen dú­­nıeni baǵyndyrsa, siz álem­­di qalamnyń ushymen «baǵyn­dyrdyńyz». Oıyńyz­sha tı­ran men genııdiń aıyr­ma­shy­lyǵy nede? Bul ómir qan­sha qarama-qaıshy bolsa da, ta­­rıh­ta eki adamnyń aty ǵana máń­gilikke qalady. Bireýi tıran, ekin­shisi genıı.

− Tıran men genııdi salys­tyrýǵa bolmaıdy. Biraq óziń aıt­qandaı, tarıh búgin bizge kim­niń genıı, kimniń tıran eken­digin kórsetse de, bireýiniń aty ulylyqpen, bireýiniń aty qar­ǵyspen aýyzǵa alynady. Tıran degen – qarǵys. Halyqtyń qany arqyly óziniń bıligin ornatqan, baılyq jınaǵan, bılikke de, baılyqqa da toımaıdy. Tırandar kúlli álem aıaǵyma jyǵylsa degen oımen elderdi basyp alyp, órkenıetti talqandaǵan. О́r­ke­nıetti keri burǵan tırandar –adam tanyǵysyz jyrtqyshtar. Bı­likti kóz jasy­nyń muhıtynan, kól-kósir aǵyz­ǵan adam qanynan ornatqan. Olar­dyń aty tarıhta qaldy, biraq ol esimder qarǵyspen aıtylady. Genıı − jaratýshy. Olar adamzatqa jańalyq, jańa kúsh, jańa kórkem dúnıe jasaǵan, paıǵambar tárizdi adamdar.

− Álemdik ádebıet tarıhynda uly jazýshylar Gete, Dos­toevskıı, Tolstoı, Tomas Mann, Býlgakov ózderiniń shy­­ǵar­­­mashylyq shyńyna jet­­­kende dinge, «Qudaıdy iz­deý­ge» bet burǵan. Siz de soń­ǵy shyǵar­malaryńyzda negizgi atrı­být retinde dinge qaı­typ kel­dińiz. Osyndaı bet burys­ty siz qalaı túsindirer edińiz?

 − Din – ulyq. Onyń ulylyǵyn jalpy adamzat damýynyń prız­masy kórsetti. Álemde qanshama memleket talqandalyp kúlge aınaldy, qanshama órkenıet jermen jeksen boldy. Ýaqyt, dáýir aýysty, al din bolsa adamnyń sanasynan óshken joq. Bul dinniń uly qasıeti. Álemniń, adamnyń syryn dinnen izdeımiz, ózimizdiń jan-dúnıemizdi tazartýdyń qa­sıetti kúshin dinnen izdeımiz. Sol sebepti men ózim shamam kel­­­­genshe oılanamyn, din degen ne? «Dinge qanshalyqty beri­lý kerek?» «Dinge qanshalyq sený kerek?» – dep. «Kassandranyń tańbasy» degen romanymda osy saýaldarǵa jazýshy, adam retinde jaýap izdegenmin.

Qazir ádebıet belgili jobamen damymaı, sıýjetpen júrmeı, adamnyń aqylyna, sezimine, túsinigine, rýhyna áser etýdiń basqa jolyn tańdap aldy. Qazirgi tańdaǵy ádebıet adamdardy oılandyrady. Jazýshy burynǵy tanys sıýjetterden góri, kúrdeli oılardy kóbirek keltiredi. So­ny­men qatar oqyrmandardy ta­zartýǵa, jańa álemniń sarqyl­mas múmkindikterin ashýǵa baǵyt­taı­dy. «Kassandranyń tańbasy» osyndaı áreketimniń bir mysaly. Qu­ran da, Bıblııa da adamnyń jan-dúnıesin tazartýdy, týra joldy kórsetýdi kózdeıdi. Bul jaǵynan ádebıet erekshe mindet atqaryp keledi.

− Sizdiń qaı shyǵarmańyzdy alsaq ta, «Jámıla», «Ǵasyr­dan da uzaq kún», «Qosh bol, Gúl­­sary!» nemese «Qyzyl alma» bol­syn, siz mahabbatty dá­­rip­­tep kelesiz. Mahabatty súıe bilgen adam ǵana dáripteı ala­dy dep aıtady. Adam ómi­rin­­degi bul sezim týraly da óz oıyńyzdy esti­sek deımiz.

− Mahabbatsyz ómir joq. Mahabbat sezimin aıtyp bitire almaısyń, bitpeıtin taqyryp. Álemdegi uly isterdiń barlyǵy mahabbattyń qurmetine arnalǵan. Álem de, adam da súıýden jaral­ǵan, al mahabbat máńgilik!

− Siz shetelde kóp júrip qal­­­dyńyz. Týǵan jer, týǵan el týraly oılaısyz ba?

− Oılamaǵanda. Oı-sanamnyń bar­lyǵy sol jaqta. Árıne, týǵan el­di, týǵan jerdi saǵynamyn. Biraq ár nárseniń shegi bar, aqyr aıa­ǵy erte me, kesh pe óz elime qaı­tar­­myn.

− «Eń myqty kitap aldyda» degen sózge qalaı qaraısyz?

− Durys. Men de keıde oılanyp qalamyn. Ýaqytym az, ári-beri júrýim kóp. Biraq jazý­shynyń tabıǵaty sondaı eken, áli jazylyp bitpegen shyǵar­mań ózińe basqasha kóri­nedi. Sol shyǵarma jazylyp bitse, ja­ńalyq, jańa úmit bola ma dep oıl­aısyń. Shynymen eń myqty kitap áli aldyda.

Áńgimelesken Sultan RAEV, 

Qyrǵyz El jazýshysy, dramatýrg

2004 jyl