Bul Shymshahardaǵy №17 «Dostyq» jáne №37 «Áıgerim» bóbekjaı-balabaqshasyna barǵandaǵy kóńilge túıgen oı-tuǵyn. Syrt kózge balabaqsha retinde kóringenimen ishtegi ómir ózgeshe. Bul – psıhıkalyq damýy shekteýli, tirek-qımyl fýnksııalary buzylǵan balalardy ońaltý ortalyǵy.
Kez kelgen memlekettiń órkendeýi halyqtyń bilim deńgeıimen jáne densaýlyǵymen baǵalanady. Elbasy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Joldaýynda damý múmkindigi shekteýli azamattardy qoǵamdyq ortaǵa kiriktirý máselelerine basa kóńil bólý qajet ekenin atap kórsetken bolatyn. Osyǵan oraı elimizdegi bilim berý júıesinde múmkindigi shekteýli balalarǵa kórsetiler kómek jaqsaryp keledi.
Jarymjan balalardyń dertin emdep, talbesik tárbıe, keshendi bilim beretin «Dostyq» jáne «Áıgerim» arnaýly korreksııalyq bóbekjaı-balabaqshasy mine sondaı jaqsy bastamalardyń basynda turǵan mekeme.
Elimizdiń «Kemtar balalardy áleýmettik jáne medısınalyq-pedagogıkalyq túzeý arqyly qoldaý týraly» zańy múmkindigi shekteýli balalarǵa kómek kórsetýdiń tıimdi júıesin jasaýǵa, «Bilim týraly» zańynda belgilengen tártippen bilim berýge, olardy tárbıeleýge, eńbekke jáne kásibı daıarlaý isine baılanysty problemalardy sheshýge, kemtarlyqtyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan.
Elbasy Joldaýyndaǵy basym baǵyttarǵa qoldaý retinde óńir kásipkerleri qoǵamǵa meıirim nuryn tógetin osy bir jaqsy úrdisti ilip alyp ketti. Solardyń biri de biregeıi, mesenat, «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynyń jeńimpazy, «OTAÝ grýpp» kompanııasynyń prezıdenti Qaırat Moldaseıitov jeke qarjylyq qoldaýymen joǵaryda aıtylǵan eki balabaqshany el ıgiligine paıdalanýǵa berdi.
Ǵımaratta búginde etbaýyr urpaǵy úshin Almaty men Astana, odan ary shetelge sabylǵan qanshama ata-ananyń jarymjan balalary em-dom alyp, tárbıelenýde.
Statıstıkalyq málimetterge súıensek, elimizdegi múmkindigi shekteýli 138 513 balanyń 20 279-y (14,6 paıyz) tirek-qımyl apparaty buzylǵan balalar sanyn quraıdy. Túrkistan oblysynda 2,5 myńdaı bala júıke-tirek qımylynyń buzylýyna baılanysty em qabyldaý kezeginde tur. Al Shymkentte qazirgi tańda sal aýrýymen aýyratyn 150-den asa bala bar. Olardyń 50-i búginde korreksııalyq ortalyq kezeginde eken. Jańadan ashylǵan zamanaýı ońaltý ortalyqtary osy qajettilikti qamtamasyz etetin bolady.
Maýsym aıynda Elbasymyzdyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamasy aıasynda ashylǵan arnaýly korreksııalyq qos bóbekjaı-balabaqsha jalpy 110 orynǵa laıyqtalǵan. Jobanyń jalpy quny 280 mln teńgeni quraıdy.
Atalǵan nysannyń irgetasy qalanyp jatqan shaqta belgili kásipker Qaırat Moldaseıitov: «Biz «múmkindigi shekteýli balalar» dep aıta salamyz. Negizinde onyń astarynda qanshama qaıǵy-qasiret, qansha qıynshylyqtyń jatqanyn kóbimiz bile bermeımiz. Sondyqtan bul mektepke deıingi mekeme sol balalardyń ómirge, qoǵamǵa beıimdelýine septigin tıgizip, úmit otyn syılasa – onyń ózi biz úshin úlken baqyt. Sol balaqaılardyń ata-analarynyń qaıǵy-qasiretin az bolsa da jeńildetýge kómektesemiz», degen edi.
№17 «Dostyq» arnaýly korreksııalyq bóbekjaı-balabaqshasynyń meńgerýshisi Qaldygúl Shylmurzaeva balalardyń alańsyz em alýyna jaqsy jaǵdaı jasap bergen kásipker azamatqa ujym atynan aǵynan jaryla alǵys aıtty.
Negizinde irgetasy 1957 jyly qalanǵan bul mektepke deıingi bilim berý mekemesi 1986 jyldan bastap múmkindigi shekteýli balalarǵa arnalypty. Munda negizinen qımyl qozǵalysy aýyr jáne jeńil buzylǵan, sal aýrýymen aýyratyn (DSP) balalarǵa kómek kórsetiledi.
Arnaıy ortalyqta 50 bala tárbıelenedi. Olardyń árbirimen 36 maman (logopedter men psıhologtar, dáriger ortopedter) jeke jumys isteıdi. Bóbekjaı jetekshiliginiń aıtýynsha, jumystyń nátıjesi alǵashqy 3 aıda-aq kórinedi eken. «О́te aýyr bolyp kelgen, tipti otyra almaıtyn balalar qazir qolmen ustap, kishkene jetektep júrýge jarap jatyr», deıdi korreksııalyq ortalyq meńgerýshisi Qaldygúl Shylmurzaeva.
Bir baıqaǵanymyz, qazirgi kezde áleýmettik kómekke muqtaj bolyp otyrǵan jáne túrli syrqattaryna baılanysty ártúrli kemistikteri bar, sozylmaly aýrýlarǵa shaldyqqan balalardyń sany kóbeıip keledi. Olardyń qatarynda tirek-qımyl apparaty buzylǵan balalar da bar. Kóptegen jyldar boıy tirek-qımyl apparaty buzylǵan balalar arnaıy mamandardyń, ıaǵnı muǵalimder, psıhologtar, logopedter men dárigerlerdiń erekshe nazarynda bolyp otyr.
Tirek-qımyl apparaty buzylǵan balalardyń damý erekshelikterine baılanysty bilim berýde arnaıy mekemelerde ońaltý, bilim berý men tárbıeleý kerek-aq. Úlken megapolıs úshin atalǵan eki ortalyq múmkindigi shekteýli balalardyń barlyq qajetin tolyq sheship beredi deı almaımyz. Alaıda atymtaı azamattardyń qoǵamdaǵy osyndaı aýyrtpalyqqa kóptep nazary aýyp, meıirimi túsip jatsa kúrmeýli túıin de sheshiler edi.
Nurshat TО́KEN,
«Egemen Qazaqstan»
