Tómen jalaqy alatyn qyzmetkerlerdiń eńbekaqysyn kóterýge qatysty bastamany qoldaýshylardyń biri – «Izolıt» JShS. Zaýyt elektr oqshaýlaǵysh materıaldar shyǵarýmen aınalysady. 97 adam turaqty jumyspen qamtamasyz etilgen. Ortasha jalaqy 100 myń teńgeniń tóńireginde. Seriktestiktiń bas dırektory Aleksandr Bebeshkonyń aıtýynsha, bıyl óndiris qýaty 107,5, qyzmetkerler sany 6,6 paıyzǵa artqan. Munda onnan astam ónim túri shyǵarylsa, birazy Reseı, Belarýs, Ýkraınaǵa jóneltiledi. Endi Armenııamen kelisimshart jasalypty. Elektr oqshaýlaǵysh materıaldardyń biri lakotkanıdi ǵarysh salasyna, ushaqtarǵa, poıyzdarǵa paıdalanylatyndyqtan, suranys joǵary. Byltyr jalaqy mólsheri 13 paıyzǵa arttyrylsa, bıyldan bastap taǵy 10 paıyzǵa kóbeıip, 110 myń teńgege jetkizilmek. Sol sııaqty «Petropavl qurylys materıaldary zaýyty» JShS-da Elbasynyń tómengi jalaqyny ósirý jónindegi tapsyrmasyna oraı osy jyldyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý kórsetkishterine túzetýler engizilip, eń tómengi jalaqyny 58-62 myń, ortasha jalaqyny 110 myń teńgege deıin eseleý josparlanǵan. Seriktestiktiń «JBI Edınstvo» jáne «Alıans joly» sekildi enshiles bólimshelerinde 350-deı adam eńbek etse, úshten biri eń tómengi jalaqy alady. Olar úshin de barlyq jaǵdaı qarastyrylatyn bolady.
Jasyratyny joq, respýblıkada eń tómengi ortasha jalaqy qalyptasqan oblystardyń biri – Soltústik Qazaqstan. Prezıdent «Soltústik oblystarda iri astyq kompanııalarymen jumys júrgizý kerek, onda qyzmetkerler jylyna 5-6 aı ǵana jumys isteıdi. Bul máseleni yjdaǵattylyqpen qarap, shara qoldaný qajet», degen edi Býrabaı kýrort aımaǵynda eldiń soltústik aımaqtaryn damytý jónindegi jıyn kezinde. Bul talap ózektiligin áli joıǵan joq. Ony statıstıka departamentiniń derekteri de aıǵaqtaıdy. Qańtar-qyrkúıek aılarynda bir qyzmetkerdiń ortasha aılyq jalaqysy 107670 teńgeni quraǵan. Qarjy jáne saqtandyrý qyzmetkerleriniki 198721 teńge bolsa, ónerkásipte bar bolǵany 108142 teńge. Saýda men bilim salalarynda tipti az. Mamlıýt, Aqjar aýdandarynda oblystyq deńgeıden 20 myń teńgege kem. Aýyl sharýashylyǵy da qalyńqy. Osy sebepti bolar, eńbekaqyny kóbeıtý jaıy oblystyq ákimdiktiń otyrysynda arnaıy qaralyp, keıbir jumys berýshilerdiń 28-30 myń teńge ǵana aılyq tólep otyrǵany belgili boldy. Aımaq basshysy Qumar Aqsaqalov bıýdjet salasynda 43 myń, naqty sektorda 101 myń adamnyń jalaqysy kóteriletinin, bul azdyq etetinin, másele búkil ekonomıka aýqymyna qatysty ekenin, sondyqtan jalpy eńbekaqyny kóterýge baılanysty naqty sharalar qoldaný, ishki múmkindikterdi izdestirý qajettigin atap kórsetti. «Kóp jyl boıy jalaqy jóninen kósh sońynda qalyp qoıdyq. Qazir oblys ekonomıkasy qarqyndy damyp keledi. 13 sala boıynsha memleket qoldaýy 150 mıllıard teńgege jetti. Sondyqtan jumysty shıratpaı bolmaıdy. Endi
aýdan ákimderi men tıisti vedomostvo basshylaryna talap kúsheıtiletin bolady», dedi óńir basshysy.
Memlekettik eńbek ınspeksııasy basqarmasynyń jetekshisi Qaırat Pishenbaev oblys kásiporyndarynda jalaqyny kóterý boıynsha atqarylyp jatqan jumystar jaıly esep berdi. Onyń sózine qaraǵanda, az jalaqyny mise tutyp otyrǵan jumysshylardyń aılyǵyn 1,4 ese molaıtý belgilengen. Sonda 36847 teńgeden 52495 teńgege deıin kóbeıedi. 3227 jumys berýshimen memorandýmǵa qol qoıylypty. Eń tómen jalaqy tólep otyrǵan 13,5 myń kásiporynnyń 11,5 myńy taban aqy, mańdaı terdi kóterýge daıyn kórinedi. Sóıtip 39 myńǵa jýyq adam qamtylmaq.
Mardymsyz jalaqy kóliktik baqylaý, bilim berý, densaýlyq saqtaý basqarmalarynda oryn alǵan. Bilim berý salasynda jumys isteıtin orta býyn mamandardyń jalaqysy 30 paıyzǵa ósedi. Bul shamamen 20 myń adamǵa jýyq. 22 jekemenshik nysanda 585 qyzmetker kóbirek jalaqy alatyn bolady, dedi bilim berý basqarmasynyń jetekshisi Gúlmıra Kárimova. Densaýlyq saqtaý salasynyń jekemenshik sektorynda 300 mamannyń eńbekaqysy ulǵaıady.
Oblys basshysy aılyq jalaqyny ósirgisi kelmeıtin basshylar zań jolymen jaýapkershilikke tartylatynyn eskertti.
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Soltústik Qazaqstan oblysy
