Ádebıet • 14 Qańtar, 2019

Álemge qadam basqan ulttyq ádebıet

684 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

«Jahandaǵy zamanaýı qazaqstandyq mádenıet» jobasy aıasynda qazirgi qazaq ádebıeti antologııalaryn BUU-nyń 6 tiline aýdarý jumysy qarqyndy júrip jatyr. Bul joba Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń bastamasymen júzege asyp jatqan «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń negizgi baǵyttarynyń biri. Joba táýelsizdik jyldaryndaǵy qazaq ádebıeti men mádenıetin, mýzykasy men beıneleý ónerin, horeografııa, kıno jáne teatr salasyndaǵy jetistikterin  álemge tanytýdy maqsat etedi. Sonyń ishinde, atalǵan joba aıasynda qazirgi qazaq prozasy men poezııa jınaqtaryn 6 tilge aýdarý qolǵa alyndy.

Álemge qadam basqan ulttyq ádebıet

Sýretti túsirgen Erlan Omar

Osy jumysqa qatysyp jatqan Ulybrıtanııa, Ispanııa, Fransııa, Reseı jáne Qytaı aýdarmashylary men ádebıetshileri, aýdarma jáne baspa uıymdarynyń ókilderi shyǵarmalary qazirgi qazaq ádebıeti antologııasyna engen avtorlarmen kezdesý úshin Qazaqstanǵa arnaıy saparmen keldi.

Bıylǵy jylǵa aýdarmanyń kórkemdik sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan birqatar arnaýly shara josparlanǵan. Búgin Astanada ótip jatqan kezdesý -solardyń alǵashqysy. Jıynda Ulybrıtanııa, Ispanııa, Reseı, Fransııa jáne Qytaıdan kelgen aýdarmashylar men áriptes uıymdardyń ókilderi jumys barysy jaıly baıandamalar jasap, avtorlarmen pikirlesti.       

Buǵan deıin habarlanǵandaı, qazaq ádebıeti jınaqtaryn aǵylshyn tiline aýdarý, basyp shyǵarý jáne taratý jumysy Kembrıdj ýnıversıteti baspasynyń qatysýymen iske asyp jatyr. Tanymal ýnıversıtet baspasy jobaǵa tájirıbeli aýdarmashylar men bedeldi ádebıetshi mamandardy tartqan. Brıtandyq áriptester «mádenı ındýksııa» (Cultural Induction) tájirıbesin qoldanýdy usyndy. Ol aýdarmashylar men redaktorlardyń túpnusqa mátin (eldiń) mádenıeti men onyń mazmunyna tereń úńilýine jol ashady. Osy sapar barysynda antologııa jobasyna qatysýshy sheteldik mamandar  qazaqstandyq avtorlarmen aýdarmaǵa baılanysty týyndaǵan suraqtaryn talqylap qana qoımaı, Qazaqstan mádenıeti, tarıhy jáne qazirgi tynys-tirshiligimen jaqyn tanysady.

Qazirgi qazaq ádebıeti antologııasyn ıspan tilinde sóıletýge Ispanııa Mádenıet mınıstrligi qoldaý kórsetip, áıgili «Servantes ınstıtýty» keńesshi retinde qatysady. Jobaǵa Eýrazııa jáne Ortalyq Azııa elderi ádebıetin aýdarýǵa mamandanǵan tájirıbesi mol aýdarmashylar tartylǵan.

Antologııanyń fransýz tilindegi nusqasyn daıyndaýǵa Parıj qalasynyń merııasy jáne Fransııa ulttyq kitap ortalyǵy qatyssa, orys tilinde mátin aýdarmasy men ádebı redaksııasy jumysyn úılestirýge Reseı Jazýshylar odaǵy­nyń máskeýlik uıymy, al jınaqty basyp shyǵarý men taratýǵa M.Lomono­sov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversı­te­tiniń baspasy atsalysady.

Qazaq ádebıetiniń jınaqtaryn qytaı tiline aýdarý, basyp shyǵarý jáne taratýmen Qytaı Halyq Respýblıkasynyń «Ulttar baspasy» aınalysady. Jınaqtardy arab álemine Egıpet Arab Respýblıkasynyń Mádenıet jáne bilim ortalyǵy tanystyrady. 

Joǵaryda atalǵan seriktes-uıymdar aýdarma, basyp shyǵarý, taratý-nasıhattaý jumystaryna 50-den asa maman tartty. Qazirgi tańda aǵylshyn, fransýz, orys jáne ıspan tilderindegi jolma-jol aýdarma jumysy aıaqtaldy. Qytaı jáne arab tilderindegi jolma-jol aýdarma jumysy júrip jatyr.

Astana jáne Almaty qalalarynda ótetin kezdesýler aıasynda qazaq aqyn-jazýshylary men sheteldik mamandar qazirgi kórkem ádebıetti aýdarýǵa qatysty ortaq máselelerdi talqylaıdy. Avtorlar men aýdarmashylar jeke-jeke suhbat qurady. Bul aýdarmany  túpnusqa mátinge meılinshe jaqyndatyp, onyń kórkemdik sapasyn qamtamasyz etpek.

Joba Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń tapsyrysy boıynsha «Ulttyq aýdarma bıýrosy» qoǵamdyq qorynyń úılestirýimen júzege asyp jatyr.

Baǵashar TURSYNBAIULY,

«Egemen Qazaqstan»