Talantqa taǵzym

Kitapta on bes taqyryptan turatyn «Shyńǵystaýdyń ulany» atty esse, hıkaıattar men «Jánibek án salady» pesasy toptastyrylǵan. Esse, hıkaıattar da, pesa da Jánibek týraly estelikterge negizdelgen. Bul turǵydan kelgende kitaptyń alǵashqy bólimi ǵylymı sıpatqa ıe deýge bolady. Jánibekke qatysty oqıǵalardy estelikterge súıene otyryp, avtor keıipkerdiń ónerdegi ómirin, tirshilik baspaldaqtaryn elmen, jermen sabaqtastyra  baıandaıdy. Avtordyń bul oı-baǵdary shyǵarmanyń alǵashqy  betterinde-aq kórinis tapqanyn kóremiz. Avtor «Negizgi keıipkerimiz týraly sóz qozǵamas buryn, eń aldymen onyń ósken eli, kindik qany tamǵan týǵan jeri, atasy men anasy týraly aıta ketkenimiz jón bolar. Solaı deıtin bolsaq, áńgimemizdi qart Shyńǵystaýdan bastaǵanymyz durys pa deımin», deı kelip, el tarıhynyń alys dáýirinen oı sýyrtpaqtaıdy. Sol alys dáýirden ańyz bolyp jetken túrli oqıǵalardyń ony estip ósken bala keıipkerdiń sanasyna qanshalyqty áser etken taǵylymdy sátter ekenin eske túsiredi. Osylaısha ata-baba tarıhynan syr sherte otyryp, bolashaq keıipkerdiń shejireli Shyńǵystaýdyń bir pushpaǵy kıeli Jánibek jazyǵynda ómirge kelýi, soǵan baılanysty esimi Jánibek qoıylǵanyn eske salady.

Joǵaryda aıtqanymyzdaı, keıipker­diń ómir jolyn baıandaǵanda el tarıhy, jer tarıhy sabaqtastyryla kórsetilip Jánibek talantynyń tamyr tartar qaınar bastaýlarynan syr qozǵaıdy. Kitaptyń qomaqty bóligi Jánibektiń óner jolyna túsý kezeńi, oǵan qazaq óneriniń uly tulǵalary Ahmet Jubanov pen Júsipbek Elebekovtiń, ultymyzdyń uly perzenti, respýblıka basshysy D.A.Qonaev pen sol kezdegi respýblıka Ishki ister mınıstri, mılısııa general-leıtenaty Shyraqbek Qabylbaev, Abaı eliniń basshysy Kárim Nurbaev pen ustazy, jergilikti jazýshy Kámen Orazalınniń qamqor bolýy, oǵan Jáni­bektiń asqan talanty basty sebep bol­ǵany naqty derektermen baıandalady.

Qoryta aıtqanda, kitaptyń tanym­dyq sıpaty, derektik máni zor. Keler jy­ly týǵanyna jetpis jyl tolatyn Jáni­bekke qoıylǵan eskertkishtiń biri deýge bolady.

Eskertkish demekshi, buǵan deıin áıgili ánshiniń týǵan eli – Qaraýylda keýde músini ornatylsa, Almaty, Semeı, Túrkistan qalalarynda kóshelerge esimi berilgen bolatyn. Osyndaı talantty tulǵaǵa arnalǵan ǵumyrnamalyq kitaptyń tili jatyq, tartymdy. Je­ńil oqylady. Osy oraıda kitapqa en­gizil­gen «Jánibek án salady...» dep ata­latyn pesanyń osydan birer aı buryn Semeıdiń Abaı atyndaǵy sazdy-dramalyq teatrynda qoıylǵanyn aıta ketsek artyq bolmas.

Qunypııa ALPYSBAEV,

fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor