# Tanym

Tanym • Keshe

Ál-Farabı murasy jáne Kóbesov zertteýleri

Ǵulama ǵalym Ábý Nasyr ál-Farabıdiń 1150 jyldyǵy eli­mizde ǵana emes, IýNESKO deńge­ıin­de atalyp ótpek. Al jyldan jylǵa ál-Farabıdiń ǵylymı muralaryn oqýlyqtarǵa, oqý úderisine engizý, bilim alýshylardy uly baba ónegesinde oqytý jáne tárbıeleý máselesiniń ózektiligi artyp keledi. Budan 40-50 jyl buryn búkil musylman shyǵysynda jas urpaqqa ál-Farabı muralaryn oqytý týraly tuńǵysh ret oı qozǵap, ǵulamanyń uly oıshyl-fılosof, matematık, jaratylystanýshy, mýzykatanýshy, pedagog retindegi eńbekterin zertteýge, jaryqqa shyǵarýǵa jáne nasıhattaýǵa ólsheýsiz úles qosqan kórnekti ǵalym, professor Aýdanbek Kóbesov týraly sóz qozǵaý paryzymyz dep oılaımyn.

Tanym • 26 Mamyr, 2020

Memleket ashqan tulǵa

Qazirgi kúni qoǵamtaný ǵylymdarynda, sonyń ishinde tarıh ǵylymynda jurttyń nazaryn birden aýdaratyndaı, kópshiliktiń qulaǵyn birden eleń etkizetindeı jańalyq ashý múmkin emes-ti. Ondaı jańalyqtardy ashý tek jaratylystaný ǵylymdarynyń úlesinde turǵandaı kórinedi jáne solaı bolyp kele jatqan sekildi. Degenmen óte sırek bolsa da, qoǵamtanýshy-ǵalymdardyń zertteýlerinde jańalyqtar ashylyp jatady. Ondaı jańalyqtardy bizderdiń der kezinde bilmeýimizdiń sebebi – ashylǵan jańalyqtyń mańyzyn durys túsinbeýimizden bolsa kerek.

Tanym • 26 Mamyr, 2020

Qaıratkerge laıyq qurmet kórsetsek

Bıyl ǵumyryn Túrkistan halq­y­nyń teńdigi men táýelsizdigine arnaǵan qaıratker Mustafa Shoqaı­dyń týǵany­na 130 jyl tolady. Shúkir delik, azat­tyqtyń alǵashqy jyldarynan-aq túr­kiniń túgeldigin kóksep ótken, osy ıdeıany ómiriniń mánine aınaldyrǵan tulǵa týraly az jazylǵan joq.

Tanym • 25 Mamyr, 2020

Munaıshylar áýletiniń tuńǵyshy

Alǵash ret Ravıl Tájiǵarauly Shyrdabaevpen 1986 jyly Gýrev qalasynda (qazirgi Atyraý) kezdestim, onda ol qalalyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy bolyp jumys isteıtin edi. Sol kezde alǵashqy tanystyǵymyz uzaq jyldyq berik dostyqqa ulasyp, búgingi kúnge deıin jalǵasady dep oılaǵan joq edim.

Tanym • 21 Mamyr, 2020

Aqtóbede memlekettik tildi erkin meńgergender kóbeıip keledi

Ana tilin erkin meńgerýi arqyly óskeleń urpaq bo­ıynda týǵan jeri men elin sheksiz súıe bilý daǵdylary qalyptasady. Onyń tereń ıirimderine boılaı bilý – sana­ly azamat bolyp qalyptasýdy qalaıtyn jastar men stýdentterdiń basty paryzy bolmaq.

Tanym • 20 Mamyr, 2020

Alapat ashtyq, sum soǵys ómirin qıdy qanshanyń...

«Men ishpegen ý bar ma?» dep Abaı hakim aıtqandaı, qazaq ishpegen ý bar ma? О́ziniń topyraǵyn basyp júrse de ózgege tonaldy, qynadaı qyrylyp, azshylyqqa uryndy. Osy sózderimizge tuzdyq bolatyn qolymyzdaǵy Talas Omarbekovtiń «Asharshylyq», Kóshim Esmaǵambetovtiń «Túrkis­tandyq áskerı tutqyndar» («Arys» baspasy shyǵarǵan) kitap­tary edi. «Asharshylyq» – júz bet­ke jete qoımaıtyn shaǵyn dúnıe. Biraq onda qamtylǵan qasi­rettiń salmaǵy qorǵasyndaı zilmaýyr. «Saıraı jóneletin» sandar men jer betindegi tozaq otyna sharpylǵandardyń sózi úreıińdi ushyrady. Halyqty juttan buryn jutatý úshin kási­bin joıyp, násibinen aıyrǵan eken. Mundaı aramza tásildi bir zamandary muhıttyń arǵy jaǵyn­­daǵy amerıkalyq baıyrǵy úndisterge ashkózdenip barǵan basqyn­shylar­dyń qoldanǵany tarıhtan málim.

Tanym • 15 Mamyr, 2020

Asanáli ÁShIMOV: «Bekejan-Asanáli qartaısa, Tólegenderdi kim shıryqtyrady?»

Janqadaı «talanttar» sý betinde qalyqtap ómir súrip júrgen kezde, kıeli óner-ómirdiń tekti bolmysyn qaıtarý úshin, qaıta atqa qonǵysy keletin úrkerdeı toptyń basynda Asanáli aǵa baryn burynnan sezetinbiz. Áńgime barysynda kınodaǵy tarıhty ózinen bastaǵysy keletinder «Sháken kim? Qojyqov kim?» degen soń, armandap, janyn jaýratpaı júrgen keıipkerleri ónerdiń tunyǵyn laılap jatqan dúleı dıirmenge túsip, ózin adastyryp ketkenine jany jabyrqaıtynyn jasyra almady. «Kınodaǵy sulýlyq pen tazalyq memlekettik deńgeıde talqylanatyn másele ekenin, ekrannyń qoqysqa tolyp ketkenin, jalǵasa berse qarynnyń ǵana qamyn oılap, tabaq pen ishti bosatýmen shektelip qalatyn dáldúrish urpaqty qalyptastyratynymyzdy» sary maıdan qyl sýyrǵandaı tigisin jatqyzyp otyryp jetkizip berdi...

Tanym • 14 Mamyr, 2020

Farabı, Mashanı jáne Esenberlın nemese tarıhı sabaqtastyq úlgisi

Qaıtys bolarynan az ýaqyt buryn qazaqtyń kórnekti jazýshysy Ilııas Esenberlın maqalalarynyń birinde ózin bıik deńgeıge kótergen «Kóshpendiler», «Altyn Orda» tarıhı trılogııalaryn jazýǵa qalaı kelgendigi týraly qoıylǵan suraqqa: «...aǵash bıiktegen sa­ıyn onyń tamyry jerge tereńdep boılaı beredi. Adam da solaı. Ol bolashaǵyn neǵurlym kóp oılasa, ótkenin soǵurlym kóp bilgisi keledi», dep jaýap bergen eken.

Tanym • 14 Mamyr, 2020

Danalyq fenomeni

Adamzat balasyn kemeldikke jetkizip, órkenıetke bastaıtyn bir ǵana jol bar. Ol – bilim men ǵylym joly. Osy jolǵa óz ómirin arnap, artyna óshpes mura qaldyrǵan danyshpan ǵalymdar az emes. Biraq solardyń arasynda búkil «álemge ustaz» dárejesine jetken eki ǵana ǵalym bar. Sonyń biri – bizdiń uly babamyz, túrli ǵylymdardyń negizin qalaýshy Ábý Nasyr ál-Farabı.

Sońǵy jańalyqtar

Jazýshylyqtan maqtanǵa deıin

Ádebıet • Búgin, 17:40

Qurdym (tórttaǵan)

Ádebıet • Búgin, 17:20

Talǵat Qalıev jańa qyzmetke taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 17:05

«Memorıal» servısiniń mańyzy zor

Aımaqtar • Búgin, 16:45

Sıfrlandyrý barysyn pysyqtady

Qazaqstan • Búgin, 16:29

Jańa formattaǵy jyr keshi

Rýhanııat • Búgin, 16:25

О́tken jyly 59,8 myń jup ajyrasqan

Qazaqstan • Búgin, 16:12

Túrkistandyq ustazdar marapattaldy

Aımaqtar • Búgin, 15:27

Týrızm salasy qalypqa kele bastady

Qoǵam • Búgin, 14:43

Tún tynyshtyǵyn buzatyndar kóp

Aımaqtar • Búgin, 14:28

Akademık Keńesbaı Musaev dúnıeden ótti

Rýhanııat • Búgin, 14:10

Qyrylmasaq, 40 mıllıon bolar edik

Qazaqstan • Búgin, 14:05

Júrekke salǵan jaralar óshpeıdi

Rýhanııat • Búgin, 12:58

Almatyda esirtki zerthanasy anyqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 12:45

Foto