Tarıhı qujattarda Kenekeńniń týǵan jeri Býrabaı óńiri dep kórsetilgen. Demek osy ólkede qazaqtyń sońǵy hanyna qatysty tarıhı nysandar, ańyz-áńgimeler kóp. Sonyń biri – jalpyulttyq qasıetti nysan tizimine enip otyrǵan «Kenesary úńgiri».
Bul oryn Býrabaı kólinen ońtústik-batysta jarty shaqyrym jerde ornalasqan. Ǵalymdar úńgirdi granıtti silemniń úgilýinen paıda bolǵan deıdi. Onyń ishi dóńgelek poshymdas, aýmaǵy – 5-6 metr shamasynda. Kireberis qýysynyń bıiktigi 3 metrge jýyq. Úńgir bir-birimen tas qýys arqyly jalǵasatyn eki bólikten turady. Ekinshi bólikte syrtqa shyǵatyn aýyz-qýys bar.
Bul nysan týrıster óte kóp baratyn orynnyń biri. El ishinde saqtalǵan áńgimelerge qaraǵanda, Kenesary bala kezinen osy úńgirde qona-túnep, ań aýlap júrgen deıdi. Keıin, ıaǵnı 1840 jyldary reseılik otarlaý saıasatyna qarsy shyqqan tusta batyr senimdi serikterin úńgirge jınap, aldaǵy strategııalyq josparlaryn aqyldasatyn edi deıdi tarıhshylar.
Tarıhı nysan jaıly kezinde qazaqtyń alashshyl aqyny Maǵjan Jumabaev:
Sol túni sonaý úńgir taý ishinde,
Qabaǵyn qars jazyp Kene oılandy.
Qınalǵan qazaǵyna jol tappaqqa,
Júregi tilim-tilim tile oılandy, - dese, daýylpaz jyrshy Sáken Seıfýllın:
Úıshik bar álgi quzda úńgirlegen,
Ishine kirseń úıdeı kúńgirlegen.
Atalǵan «Kenesary úńgiri» dep,
Kórseńiz tárizdi ishi dym kirmegen... - dep óleń joldaryn arnaǵan eken.
Daıyndaǵan Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»
