Búginde esimi kópshilikke tanylyp qalǵan jas sýretshi, músinshi Aıdos Esmaǵambetov on shaqty jyl buryn respýblıkalyq «Nur Astana» jastar aptalyǵynyń tilshisine osylaı degen edi.
Odan beri de on jylǵa jýyqtapty. Qazirgi kúni Aıdos Esmaǵambetov biraz shıraǵan. Tájirıbe jınaqtaı bastaǵan. Alǵashqy jyldary Elbasy men Abylaı hannyń músinderin jasaǵan onyń búgingi kúni sheberhanasynyń tórinen dańqty sportshy, boksshy Gennadıı Golovkınniń músini oryn alǵan. Ázirge aıaqtap úlgermepti.
Aıtpaqshy, elordadaǵy elimizdiń Qarýly Kúshteriniń Ulttyq áskerı-patrıottyq ortalyǵynda keıipkerimizdiń taǵy bir jumysy tur. Balaýyzdan jasalǵan. Elimizdiń tuńǵysh Prezıdenti men Saǵadat Nurmaǵambetovtiń músinderi Elbasynyń 1992 jylǵy mamyrda general-polkovnıkti Qorǵanys mınıstri retinde taǵaıyndaý týraly Jarlyqqa qol qoıǵan sátin beıneleıdi.
Kúni keshe jas músinshimen taǵy kezdestik. «Astana musical» teatrynda jumys isteıdi. Akterlerdiń bet-álpetine grım jasap, sahnaǵa daıyndaıdy. Sondaı-aq foto-vıdeoǵa túsirý isimen de aınalysady. Odan qoly qalt etkende músinder somdaıdy. Bizge ataqty Gena men Barak Obamanyń músinderin kórsetti. Áıteýir tynym tappaıdy. О́z isine shyn berilgen jan.
– Meniń jumystarymnyń Madam Tıýssodaǵy fıgýralardan ózindik ereksheligi bar. Olar bir komanda bolyp jumys isteıdi. Sosyn josparlanǵan músinniń ıesin arnaıy shaqyrtady. Al men, ózińiz kórgendeı, jalǵyz ózim kirisemin. Sol sııaqty keıipkerimdi tek fotosy arqyly ǵana ázirlep shyǵamyn. Bir músindi tolyq aıaqtaý úshin shamamen 4-5 aıdan bir jylǵa deıingi ýaqytym ketedi. Ár tal shashyn jeke-jeke ornalastyryp shyǵamyn. Tózimdilikti talap etetin jumys bul, – deıdi Aıdos.
Esterińizde bolsa, byltyr kúzde Gınnestiń rekordtar kitabyna engen áıgili mıýzıkl «Notre Dame de Paris» Ortalyq Azııada tuńǵysh ret qazaq sahnasynda qoıylǵany belgili. R.Kochchante men L.Plamondon syndy avtorlarynyń dańqyn aspanǵa kótergen týyndy Astanadaǵy Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda sahnalanǵan edi. Sonda ataqty týyndy keıipkerleriniń bet álpetin ásemdep, grım arqyly obrazdaryn jasaǵan Aıdos Esmaǵambetov ekenin bireý bilse, bireý bilmeıdi.
Aty-jóni «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasyna engen daryndy sýretshi búginde jigerlene túskendeı. Oıyna alǵan biraz jobasy bar ekenin aıtty. Gıperrealızm ónerin zerttep, osy janr boıynsha ter tóge beretinin ańǵartty.
– Negizi, jurtshylyq meniń ónerimdi áli de bolsa durys túsine qoımaıtyn shyǵar dep oılaımyn... – deıdi ol.
– Nege?! – deımiz biz. Ol sál oılanyp:
– Áıtpese elordamyzdyń tórinen biregeı mýzeı ashylyp, onda tarıhı tulǵalarymyz, handarymyz ben bılerimiz, batyr babalarymyzdyń alyp tulǵaly shynaıy músinderi qasqıyp tursa, qandaı keremet bolar edi, á? Bul, menińshe, elimizge keletin sheteldik qonaqtardyń da zor qyzyǵýshylyǵyn týdyrar edi. Kim bilgen, bálkim, bul armanym da aldaǵy ýaqyttarda oryndalatyn shyǵar, – dedi.
Budan keıin ózin bıik shyńǵa jeteleı bastaǵan ónerge qalaı kelgenin áńgimeledi.
– Sýret salýǵa bala kúnimnen yntyq boldym. Ákem de sýret salyp, músinder jasaıdy. Al anam keste toqıdy. Kestesi ınemen emes, qylqalammen salǵandaı áser beredi. Arqalyq qalasyna qarasty Ashýtasty aýylynyń týmasymyn. Kásibı bilimimdi Y.Altynsarın atyndaǵy Arqalyq memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýynda «Beıneleý óneri men syzý» mamandyǵy boıynsha aldym.
Shynymdy aıtsam, buryn-sońdy sılıkonnan músin jasaý oıymda bolǵan joq. Degenmen, qolǵa alynǵan soń, orta joldan tastap ketpeı, ári qaraı izdenip, osy ónerdi damyta bersem degen maqsatym bar. Shákirtter tárbıelep, erekshe músin somdaý tek eýropalyqtardyń ǵana emes, qazaqtyń da qolynan keletinin dáleldegim keledi, – dedi ol.
– «Kıno salasyna bet buryp, qorqynyshty fılm keıipkerlerine grım jasap, qubyjyqtardyń túr-túrin aınytpaı jasap berer edim» dep aıtyp ediń kezinde...
– Iá, esimde. Dál solaı jasadym da. Esińde bolsa, 2013 jyly Astanada masalar jaıynda «О́lgendermen selfı» atty qorqynyshty fılm túsirildi. Sondaǵy keıipkerlerdiń túr-tulǵalaryn jasap shyǵardym. Kınony kórgender jyly pikirlerin aıtyp júr. Mysaly, fılmde men adamnyń úreıin ushyratyn akrıldi tister jasadym. Búginde kóptegen tis emhanasy qoldanyp júrgen materıaldar mende de bar. Jas adamdy lezde «qartaıtyp» jibere alamyn (kúledi). Menińshe, otandyq fılmderimizge osy baǵyt jetispeıtin sekildi...
Aıdos músinge qajetti materıaldardy AQSh-tan arnaıy aldyrtady. Onyń quny da ájeptáýir. Ázirshe óz ónerine ózi demeýshi. Oǵan qajetti qarajatty salǵan kartınasyn satyp, alady. Ol úshin ókinbeıdi.
– Qazir eki baǵyt boıynsha jumys istep júrmin: ózim qyzmet etetin teatr ártisteri men kınofılm akterlerine grım jasaımyn. Sol sekildi adamdarǵa protez jasaımyn, ol búginde medısınada qoldanylyp júr, – deıdi Aıdos.
Memleket basshysy «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasynda «Qazaqstannyń 100 jańa esim» jobasy arqyly elimizdiń ár óńirinde turatyn túrli jastaǵy azamattardyń jetistikterine nazar aýdarýdy usynǵany belgili. Talantty azamattardyń ómirbaıanyn úlgi etý arqyly jastardy tárbıeleýde bul jobanyń mańyzy erekshe ekeni de anyq.
Jetistik demekshi, Aıdos Esmaǵambetov kóz maıyn taýysyp istegen eńbekterin eshkimge buldamaıdy. Qaıta eńbektengen saıyn tynysy ashylyp, shabyt paıda bolatynyn, jigerin janı túsetinin aıtady.
Ǵanıbet ǴALYMBEKULY,
«Egemen Qazaqstan»
