19 Aqpan, 2019

Lázzat atanǵan Lıdııa

546 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Osy bir aıdaı óńdi, shyraıly, kúlimdegen kókshil kózdi kelinshekpen alǵash kezdesip, tildeskenim áli esimde. Ekindige taıaý aýyl syrtynda jaıylyp júrgen qoılarymnan kóz jazyp qalyp, alaqtap tóńirekke kóz salyp turǵanmyn. Anadaı jerde jıyrma shaqty qoıdy qaıyryp júrgen áıeldi kózim shaldy. Jyldamyraq basyp jaqyndap kelip «Ne vıdelı chýjıh ovsov?» degenimde «Joq, aǵa, bóten qoılar kózime túspedi», dep sypaıy jaýap berdi. Orys áıeliniń qazaqsha jatyq sóılegenine ań-tań qaldym. Jópeldemede jón surasýdyń retin taba almadym ári kún de keshkirip bara jatqan-dy.

Lázzat atanǵan Lıdııa

Keıin birer apta ótken soń aýyl syrtynda qoı jaıyp júr­gen beıtanys jigitpen jolyǵyp amandyq-saýlyq bilisip, jón suradym. Esiminiń Jolaýshybaı ekenin, bul jaqqa Bestaýdan jaqynda kóship kelgenin, maman­dyǵy muǵalim ekenin aıtty. Keıin bir kezdeskende áńgimeden áńgime shyǵyp, ol kelinshegi orys ekenin, tórt balasy baryn, anasy qolynda turatynyn aıtty. Sóıtsem ana joly kezdestirgen áıel osy jigittiń zaıyby eken. Osydan bastap kezdesken jerde amandyq-saýlyq surasyp, áńgimemiz jarasyp ketti.

Qysta ekeýin so­ǵymǵa sha­qyrdym. Joldas­ta­rym­men tanysyp rıza bolyp qaldy. «Syıǵa – syı, syraǵa – bal» degen ǵoı, naýryzdyń bas kezinde olar da bizdi kórshilerimen qosyp shekege shaqyrdy. Úı ishi jınaqy, alasha-kilemder, quraq kórpeler bólme ishin jaınatyp-aq tur. Asty jerde otyryp ishtik. Araq-sharap bolǵan joq. Tabaqty al­ǵan soń as qaıyrylyp, bata jasaldy. Bir sát únsiz qaldyq. Osy tusta Lıdııa (ózderi Lázzat dep ataı­dy) «Arýaqtarǵa Quran oqy­ńyz­darshy» dedi ótingendeı bolyp. Yqylas súresinen bir aıatty oqyp, arýaqtarǵa baǵyshtadyq. Úı ishi rıza bolyp qaldy. Ásirese Lázzat­tyń júzi jaınap, bir úlken mindet atqarǵanyna rıza bolǵan­daı keıip tanytty.

Krasnodar ólkesinde týyp-ós­ken Lıdııa Qazaqstanǵa ata-anasymen 60-jyldardyń bas kezinde kelipti. Ol kezde 4-sy­nypta oqıdy eken. Ata-ana­lary eńbekqor jandar bolsa kerek. Ákesi bastapqy kezde mehanızator bolyp, keıin traktor-egis brıgadasyn basqarǵan. Ana­­sy saýynshy, aspaz bolyp túr­li ju­mys istepti. Turǵan jer­lerinde qazaqtarmen etene ara­­lasyp, syı-qurmetke bó­lengen. Lıdııa eseıgende mektepte muǵalim bolyp jumys isteıtin Jolaýshybaımen tanysyp, sóz baılasady.

Osy tusta áke-sheshesi dám-tuzy kóterilip eline qaıta kóshetin bolady. Birin-biri una­typ qalǵan eki jas qımaı qosh­tasyp, mahabbatqa adal bolamyz, amandyq bolsa kelesi jyly úılenemiz dep ýaǵdalasady. Qys­qy kanıkýlda Jolaýshybaı Kras­nodarǵa da baryp keledi. Aqy­ry ata-anasy ishteı rıza bola qoımasa da kelisip, tatý-tátti ómir súrip, ónegeli otbasy bolyńdar dep batalaryn beredi.

Bulardyń shańyraq kóter­genderine de elý jylǵa jýyq­tapty. Ata-eneniń qolynda bol­ǵan jyldar jas kelin úshin ómir mektebi ispetti bolady. Enesinen kóp jaıtty úırenedi. Úlken kisilerdiń qasy men qabaǵyna qa­rap, solardyń kóńilinen shy­ǵýǵa tyrysady. Erte turyp, kesh jatyp, úı sharýasyn dóń­ge­­lentip áketedi. Aǵaıyn-týys, kórshi-kólemmen etene aralasyp, syılasa bildi. Sol jyldyń aıaǵynda tuńǵyshtary – Qýanysh dúnıege keledi. Ata-ájeniń baýy­rynda bolǵan balanyń tili erte shyǵady, byldyraqtap qazaqsha sóıleıdi, anasy oryssha aıtsa kózi jypylyqtap eshteńe túsin­beıdi. 

– Qazaq tilin úıretken tuń­ǵyshym ǵoı. Qýanyshymmen birge meniń de qazaqsha tilim shyqty. Kórshi kelinshekter de meniń tildi tezirek úırenýime kómek jasap baqty. О́zim de súıip qosylǵan erimniń ana tilin bilýdi basty mindetim dep sanadym. Eki jylda tildi táp-táýir meńgerdim. Qa­zaq­tyń salt-dástúr, ádet-ǵuryp­ta­ry­na da den qoıyp, kóp jaıtqa qa­nyq boldym, – dep eske alady ózi. 

Birde jumysqa bara jatyp kóktaıǵaqta Lıdııa mashınanyń astyna túsip qala jazdaıdy. Kesh­kisin úıine kelgen soń jubaıyna bol­ǵan oqıǵany baıandap, men bir jaǵdaıǵa ushyraǵanda meni orys zıratyna aparyp jerler me ediń? Meniń janym da, tánim de qazaq, júregim de qazaq dep soǵady ǵoı, dep óziniń ishki syryn jaıyp salady. Sodan olar aýdan ortalyǵyndaǵy meshitke baryp, juma namazyna qatysýshylar aldynda nekelerin qaıta qıǵy­zyp, Lıdııa musylmandyqty qa­byl­daıdy. Osylaısha Lázzat-Lıdııa mańdaıyn sájdege tıgizip, Alla­nyń aq jolyna tústi.

Búginde Jolaýshybaı men Lıdııa urpaqtarynyń ortasynda Qostanaı qalasynda ómir súrip jatyr. Balalary er jetip, árqaısysy bir-bir mamandyq ıesi atanyp, úbirli-shúbirli áýletke aınaldy. Qýanyshy kásipker bolsa, Jalǵasy tis dárigeri, Farı­dasynyń mamandyǵy esepshi, al kenjeleri Janna qaladaǵy bir fırmada qyzmet isteıdi. 
Allanyń bergenine únemi shú­kirshilik etemin. Basymyz aman bolyp, bala-shaǵanyń qy­zyq-qýa­nyshyna keneltip, baqyt­ty ǵumyr keshýge jazsyn, dep ti­leıdi Lázzat.

Qanapııa MYRZAǴOJIN,

Qazaqstannyń qurmetti jýrnalısi