Nartulǵa

О́mir deıtin Allanyń jumyr­bas pendege tartý etken qazynaly keńistiginde kezdesken, talaı-talaı taǵdyrly oqıǵalar tusynda birge bolǵan, ýaqyt shirkinniń usynǵan tuz-dámin birge júrip bólisken jandardyń – alýan minezdi adamdardyń bári birdeı esińde qala bermeıdi.
Jyldardy elekke salyp, ót­ken ómir úzikterin qııalda qaıta jalǵap, biriniń túsin, biriniń atyn, biriniń minezin, qysqasy álgi jady tórin jańǵyrtqan adamdardyń minez-qalybyn qansha oı-tarazyǵa salǵanyńmen, bári birdeı esińde qalmaǵanyn ishteı ańǵarasyń... 

Erjuman Smaıyl – men úshin óziniń eshkimge uqsaı bermeıtin ózgeshe bitimimen, bultalaǵy joq er­minezdi qalybymen, kózi jet­se, aıtqanynan qaıt­paı­tyn beriktigimen, týra sóı­lep,­ tik júrer azamattyǵymen, ultty, ulttyq qundylyqtardy qyz­ǵyshtaı qorıtyn ustanymymen esimde júretin sondaı sırek­ter­diń biri, biregeıi. Men úshin ol – óz kásibine shań qondyrmaı, qa­zaq jýrnalıstıkasy deıtin ta­rıhy tereń, taǵylymy mol aı­dynda óz beınesin óziniń óz­ge­she qoltańbasymen somdaı jú­rip, ult kósemsóziniń eki ǵasyr to­ǵysyndaǵy aýyr júgin ári qalam­ger, ári uıymdastyrýshy, ári tá­limger retinde qaıyspaı kó­tergen tuǵyrly tulǵalardyń biri.

Men Erjumandy ótken ǵa­syr­dyń sekseninshi jyldarynan bas­tap bildim. «Lenınshil jas», ara-tura «Sosıalıstik Qazaqstan» sekildi respýblıkalyq basylym betterinde oıly tolǵanystary, qanatty maqalalary arqyly tanydym. Osy oıymdy bir joly Seıdahmet Berdiqulov aǵamyzǵa aıtqanda, «jaqsy sóz – jarym yrys» degendi ómiriniń ustanymy sanaıtyn ustaz-tulǵanyń aq jarylyp qýanǵany esimde. «Durys baıqaǵansyń. Erjumannyń mi­nezi doǵal bolǵanymen, sózi oram­dy, minezi týra bolǵanymen, jany jumsaq. Eń bastysy – adal! Aq­júrek! Tóle bı atańnyń aýzy­nan shyqqan «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joq» degen sóz osyndaı qasqa mańdaılar týraly aıtylǵan», dep jyly jymıǵan edi...

О́tken ǵasyrdyń sekseninshi jyldarynyń qoıyn-qoltyǵynda qalyp bara jatqan osynaý oı úzikteri men ómir úzikterin qaıy­ra súzgiden ótkizip otyryp,­ jadym jańǵyryp, jaıdary sezim men jaımashýaq oıdyń qo­ry­ǵy­na kirgendeı kúıge tústim. Er­jumandy eske alyp otyryp, ádebıet pen jýrnalıstı­ka bosaǵasyn birge attaǵan qur­by-qurdastar, Almaty túnin ánmen­ terbetip, Alataý bókterin qýa­nysh pen shattyqqa bólegen kez­der eske tústi. О́mirde «sóz» deı­tin ónerden bıik, «sóz» deıtin ká­sipten asqaq dúnıe bar-aý, dep oılamaıtyn, armandary men aıaý­ly sezimderin aq qaǵaz betine aıdynǵa baýyr basqan aqqýdaı etip jarysa qondyrýǵa umtylǵan al­pysynshy, jetpisinshi, sekse­nin­shi jyldardyń túlekteri qaz-qa­tar tizilip kóz aldymnan óte bastady...

О́tip bara jatqan dúnıe-aı!..

Shetinen «sen tur, men ata­ıyn» deıtin sylanǵan sáıgúlikter! Jampoz júırikter! Biriniń jalyn biri julqylap, biriniń omyraýyn biri tistelep, qazaq jeriniń tórt qıyrynan kelip, Almaty tórinde tabysqandar! Jasyna, jolyna qarap, ári-beriden soń bes jyl birge oqyp júrip, birine-biri ábden baýyr basyp, «kýrs­tas» atanyp ketken úıir-úıir talanttar! Qazaq kórkemsózi men kósemsóziniń týyn ustap, tuǵy­ryn kóterýge umtylǵandar!
Almaty tanystyryp, taǵdyr tabystyrǵan osyndaı qazaq jýr­nalıstıkasyna olja salǵan órisi keń, órkendi jigitterdiń bir toby – «aqyryn júrip, anyq basyp», birin-biri jetektese júrip, ómirde de, qoǵamda da óz oryndaryn adaspaı tapqan osy Erjuman Smaıyl, Erbol Shaımerdenov, Qudaıbergen Tursyn, Qýanysh Jıenbaı, Súleımen Mámet, t.t. talantty jigitterdiń úrkerdeı shoǵyry.

Bul jigitterdiń arasynan bi­rinshi tanysqanym – Erbol. «Qazaqstan pıoneri» gazetin­de­ qyzmet etip júrgen kezim. Jan-jaqtan aǵylyp hattar ke­ledi. Alǵashqy redaktorym – Seı­dah­met Berdiqulov: «Jigitter, ta­lantty taný úshin, áýeli tabý kerek! Tabýdyń joly – hat. Atústi qaramaı, árbir hattyń ar jaǵynda balanyń tili, sózi, oıy, kózqarasy, taǵdyry tur­ǵa­nyn umytpańdar!» dep shegelep otyratyn. Keıin osyndaı ustanymdy ekinshi redaktorym – Farıza Ońǵarsynovadan da anyq ańǵardym. Shamamnyń jetkeninshe, hattardy óz súzgimnen ótkizip, taldaýǵa, irikteýge tyrysamyn. Irikteýden ótken materıaldardy, ázirlep basshynyń aldyna aparamyn. Sondaı suryptaý synynan ótken eki sát esime túsip otyr. Ekeýi de Farıza apaı­dyń tusynda. Birinshisi – «Qa­zaqstan pıoneri» gazetiniń bi­rinshi betine «Oqýǵa keldi jas tilshi» degen úlken aıdar­men (sýretterimen qosa jarııalanǵan) mektep bitirgen bir top qyzdar men jigitter (Ǵabıden Qulahmetov (marqum), Alpysbaı Shymyrbaev (marqum), Ulyqbek Esdáýletov, Alma Úmbet, Gúlsim Muqysheva). Ekinshisi – Soltústik Qazaqstannan kelgen Erbol Shaımerdenov esimdi jas aqynnyń bir top óleńine sát sapar jazyp, jeke bastyrǵanym. 
Arada attaı arqyrap qyryq segiz jyl ótse de sol jetpisinshi jyldardyń basynda jarııalanǵan álgi sát saparlar meniń jadymnan áli kúnge ketpeıdi. Ony olar da umytpaıdy... Ásirese Ǵabıden men Erbol inilerim kórgen saıyn «Nur-aǵań, bizge sát sapar berip edi» dep aǵa tutyp, qushaqtaryn jaıatyn edi...

Sondaı sátte... Erjuman Smaıyl maǵan jasy jaǵynan ókshe­lestigin paıdalanyp: «Bizge, Sú­keń ekeýmizge bergen joq... Nu­rekeńniń yqylasy aýsa, tek aqyn­darǵa ǵana aýǵan bolýy kerek», dep short ketetin. Qaljy­ńy­nyń túri.

Iá...

Erjuman Smaıylmen jyǵa tanysýym, jalyny mol jas kezde emes, qyryqtyń ishin aralap, es toqtatqan shaqta – «Egemen Qazaqstan» gazetinde bas redaktor bolyp qyzmet etken jyldarda boldy. Dálirek aıtqanda, 1993 jyldyń qańtary men 1996 jyldyń shildesi aralyǵynda.

Men «Egemen Qazaqstan» ga­zetine bas redaktor bolyp taǵaı­yndalǵanda Erjuman ke­zek­ti eńbek demalysynda júr eken. Ult tarıhynda rýhanı kóshbasshylyq orny aıryqsha bas basylym bolǵasyn tolqyp attap, ózime deıingi ujym basshysy bolǵan ardaqty aǵamyz Ábish Kekilbaevtan qyzmetti ótkizip aldym. Almatynyń qaq tórindegi redaksııa ornalasqan bıik ǵı­marattyń tórtinshi qabaty. El Pre­zıdentiniń uıǵarymymen táýel­sizdik dáýiriniń tynys-tir­shiligin jan-jaqty ashyp, jańa zaman talaptaryna saı ju­mys júrgizý úshin kelgen jańa bas­shynyń keń kabıneti. 

Úkimet basshylary Sergeı Tereshenko men Qýanysh Sul­ta­nov kezek-kezek sóılep, meni ujymǵa tanystyrdy. Qut­tyq­taýshylar kóp. Kóńil alań. Sharýa shash-etekten... Qansha bilemin degenmen, qyzmet babyn­da toqaılasa qoı­maǵan adamdar... Attarynan at úrketin aq­saqaldar, keshe ǵana osy basy­lym tizginin ustaǵan Sapar Baıjanov, Balǵabek Qy­dyr­bek­uly, Sherhan Murtaza sekildi alash tanyǵan aǵalarym. Qaltaı Muhamedjanov, Kamal Smaıylov sekildi qazaq kórkemsózi men kó­sem­sóziniń marqasqalary toptasyp kelip, bata-tilekterin aıtty.

Sonymen... Jańa qyzmetke kiri­sip, alǵashqy nómirge qol qoı­ǵan men úshin tarıhı kún (1993 jyldyń 23 qańtary) artta qal­dy. Bas redaktor bólmesinde otyr­ǵanyma ekinshi kún. Orynbasarym – Myńbaı Iles, jaýapty hatshy – Janat Elshibek úsheýmiz kelesi sanǵa baratyn materıaldardy pysyqtadyq. Tapsyrmalar berildi. Kelip-ketýshiler úziler emes. Telefonda da tynym joq.

Osyndaı tolqý-súreńi mol ekinshi kún eńserile bere, esik ashyp, ishke demalysta júrgen bas redaktordyń birinshi orynbasary Erjuman Smaıyl kirdi. Qol alyp, amandasty. Alǵashqy sózi: «Qyzmet qutty bolsyn, Nureke!» «Rahmet!» Ekinshi sózi: «Men osy gazettiń qyzmetkeri Erjuman Smaıylmyn ǵoı» boldy. Men: «Osy gazettiń bas redaktorynyń birinshi orynbasary Erjuman Smaıyl!» dep túzettim. Úshinshi sózi: «Demalysta júr edim. Ádeıi qutty bolsyn aıtaıyn, dep keldim» dep jyly jymıdy. «Iá, demalys qalaı? Qaıdasyń?» «Jaman emes. Úıdemin» dedi. Tórtinshi sózi: «Nureke, týra aıtty dep sókpeńiz. Meniń ornyma uıǵarǵan adamyńyz bolsa... Kabınetti bosataıyn. О́kpe joq...» degen úsh sóılemnen tu­ratyn qysqa qaıyrym. Men de ke­sip aıttym: «Adamym joq! Kabınetti bosatýǵa asyqpa!» de­dim. Besinshi aıtqany: «Endeshe... Mindetime kirisýge ruqsat be­rińiz!» degen sózi...
Eńbek demalysyn úzip, Erju­man qyzmetke qaıta kiristi. «Dem­alysyńdy aıaqtap bir-aq shyq» degen sózime taǵy da: «Nureke, men úshin demalystyń úlkeni – ju­mys. Gazet shyǵarý», dedi.

Erjuman Smaıyl úshin shynynda da myna bazary men nazary qalyń ómirde gazetten, gazet bolǵanda «Egemennen» artyq qýa­nysh, qyzyq joqtaı edi. Ol tań­nyń atysy, kúnniń batysy redaksııadan shyqpaıtyn. Qa­shan kórseń, ústeliniń ústinde úıilip qoljazba jatatyn. Álgi qol­jazbalar Erjuman deıtin qatal synshynyń súzgisin kóp kútip sarǵaımaıtyn. Birinen soń birin oqyp, konveıerge túsken «ónim» sekildi óz jolymen ketip otyratyn. Tapsyrmasy da anyq. О́zine tıesili mindetterdi de bul­jytpaı oryndaıtyn. Ta­psyr­ma oryndaýǵa qalaı júırik bol­sa, ózi bergen tapsyrmalaryn qadaǵalaýǵa kelgende, «qatal­dy­ǵy­nan» jazbaıtyn. Ol minezin qyzmettes áriptesteri de, avtorlar da jaqsy biletin. Unaǵan ma­terıalyn gazetke shyǵarǵansha asyǵatyn. Unamaǵanyn kim bol­sa da bet-júzine qaramaı, týra aıtyp, qaıtaryp otyratyn.­ Jón bilgender úndemeı ketip, jón­ge toqtaǵysy kelmegender­ «aı­qaı­la­syp» jatatyn. Bir qyzyǵy, bas redaktordyń birinshi orynbasary sózdi qysqa qaıyryp, álgi daýkes avtorlarǵa «áńgime támam» degendeı, úndemeı óz ju­mysymen aınalysýǵa kirisetin. Tipti bolmaǵanda «Meniń bas­qa aıtarym joq. Kedergi ja­sa­ma­ńyz» dep, ashyq turǵan esikti saýsaǵymen nusqaıtyn. Bul – gazet úshin janyn berip, júregin arnaǵan osy jolda ózin de, ózgeni de aıamaǵan, Abaı tilimen aıtqanda, «jaqsydan úırenip, jamannan jırenýdi» min kórmegen, úndemeı júrip, úlken sharýa at­qarýǵa qalyptasqan adamnyń ká­sibı ustanymy, daǵdysy bolatyn.

Jasyratyny joq, Erjuman ekeýmiz qatar qyzmet etip, «Ege­men» deıtin ulttyń bas basylymyna jetekshilik jasaǵan jyldar el tirligi aýyr­lap, bir formasııa ekinshi bir formasııaǵa yǵysyp oryn berýi qıyndap turǵan kúrdeli kezeń edi. О́tpeli dáýir! Atynan-aq belgili... О́zekti jalaǵan jalyny mol! Azattyq deıtin asaý at bas bermeı, qoǵam ári-sári kúı keship, naryqtyń aıaq-qoldy býyp turǵan kezi. Demo­kratııa deıtin uǵymdy jeleý­ etip, Qazaqstanǵa suǵyn qadaǵan syrtqy kúshterdiń álekedeı jalanǵan ekpini qat­ty. Táýelsizdiktiń túpsiz, tereń doly muhıttyń taý-taý tolqyn­darymen alysqan kemeniń kúıin keshkendeı bir aýhal?!. Bılik tizginin bergisi kelmeı alasurǵan burynǵy Ortalyq pen ár alýan múddelerdi maqsat etip, bir sát «tizgini bosady-aý» degen oımen ishke lap bergen qıly-qıly ıdeologııalyq aǵymdardyń qyzý aıqasyp jatqan, kózge kórine bermes «myltyqsyz» maıdany!. 

О́mir-tirshiligi el qatarly naryq qyspaǵyna túsken bas basylym úshin bul «maıdan» ońaıǵa túspedi. Turmys qıyndyǵy bir jaǵynan, qolyna qalam ustaǵan áriptesterdiń zamana minezin tanı almaı, ári-sári kúı keshýi ekinshi jaǵynan kedergi týdyryp jatty. Osyndaı obektıvti, sýbektıvti faktorlar qalyptas­tyryp otyrǵan ótpeli dáýir qıy­n­dyqtaryn ıgerýde el Pre­zı­denti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń qolushyn berip, kórsetken kómegi ushan-teńiz boldy. Elbasy «Egemen Qazaqstan» gazetin tikeleı óz qamqorlyǵyna alyp, problemalardyń úlkenin de, kishisin de sheship otyrdy. Sonyń nátıjesinde qysqa merzim ishinde bas basylymǵa qanat bitirgen ıdeologııalyq, áleýmettik biraz ıgi sharalar júzege asty...

Erjuman Smaıyl sol sha­ralar­dyń oryndalýynda «kún­diz kúlki, túnde uıqy kórmeı» júrip, qyzý eńbek etti. Qaı kezde de, qandaı kúrdeli, qıyn tustarda da bas redaktordyń qamshylar jaǵynan tabylyp, redaksııanyń ishki tártibi men uıymdastyrý jumystaryn jolǵa qoıa bildi. Ol naryq fılosofııasynyń álemdik úlgilerin jan-jaqty júrgizýine kúsh salyp otyrdy. Reti kelgende aıtý paryz. Sol tusta meniń qasymda bolǵan orynbasarlarym – Myńbaı Iles, Nurtóre Júsip, Erbol Shaımerden, jaýapty hatshy – Janat Elshibek sekildi talantty, tájirıbeli áriptesterim de «Egemenniń» dáýirmen betpe-bet kelgen kezdegi qıyndyqtaryn eńserýde az ter tókken joq. Er­ju­­man osy toptyń aýyr júkti ju­­myla kóterýine sebepker bola bildi...

Maqalanyń bas jaǵynda «ún­demeı júrip úlken júk kóterý, úlken sharýalar atqarý» degen oıdy aıtqanda, Erjuman boıynan­ baıqalǵan basty qasıetterdiń biri osy – uıymdastyrýshylyq qabileti bolatyn.

Men baıqaǵan azamat boıyn­daǵy ekinshi bir qasıeti – óz kásibi men kásiptesterine degen adaldyǵy.

Ol jaqsyǵa balasha senip, aǵa­larynyń aldyn kespeıtin.

«Nureke, jaqsy-jaman biraz ómir súrdim. Áli de buıyrsa, kó­rermiz... Baıqap otyrsam, attyly qazaqtyń kóbi atynan túsip, sálem beretin aǵalardyń aldyn kórippin. Sońyna erippin. So­lardyń bireýi týraly bóten sóz aıtpaımyn. Aıtqym kelmeıdi. Shamam kelse, basqalarǵa da aıtqyzdyrmaspyn... Olar kim deısiz ǵoı? Sapar Baıjanov, Balǵabek Qydyrbekuly, Sherhan Murtaza, Seıdahmet Berdiqulov, Ábish Kekilbaev... Bári qazaqtyń qasqa mańdaı uldary...» deıtin anda-sanda syryn tam-tumdap, syrtqa shyǵaryp.

Aǵalar degennen shyǵady...

«Egemenniń» kóligi kóbeıip, turmysy ońalyp, beti de qalyń­dap, tırajy molaıa bastady» degen uzynqulaqtyń sózi el ishin, áýeli jýrnalıster qaýymyn ara­lady. «El» deıtin qosymsha shyǵaryp, «Egemen» deıtin kompanııa ashypty...»

Osyndaı kúnderdiń birinde men Erjumandy shaqyryp: 

– Ereke, bizden zeınetke shyqqan aqsaqaldardyń tizimin túgendeıikshi, – dedim. 
– Túgendeıik... 
– Ne úshin dep suramadyń ǵoı?!. 
– Qaıdan bileıin?.. Bir oıyńyz bar shyǵar... 
– Bar... Sany qansha? 
– Otyzdyń ústinde... 
– Árqaısysyna 1000 teńgeden stıpendııa taǵaıyndasaq... Kommersııalyq schetten... – dedim. 

Ánsheıinde qabaǵy sırek ashy­latyn Erjumannyń kózi nur­lanyp, júzinen qýanǵandyqtyń nyshany anyq kórindi. 
– Ras aıtasyz ba? 
– Tezirek tizim jasa. Buıryq ázirle! – dedim. 
– Bolady... – Erjuman orny­nan turyp, qýana qolymdy qysty. 

Sol kúni Balǵabek aǵa, Haıdar aǵa bastaǵan bir top aqsaqal-qalamgerlerge «oramal ton bol­maıdy, jol bolady» degen kádeli yrymmen stıpendııa taǵaıyndadyq. Bul usynysty red­kollegııa músheleri de qyzý qoldady. Sóıtip... Jarnama ese­binen qorjyny qalyńdaǵan qor qarajatyn (joǵary-tómen­nen kelgen tergeý-tekserýlerge qaramaı) redaksııanyń áleý­met­tik-turmystyq, óndiristik jaǵ­daıyn retteýge jumsaý bastal­dy...

Aǵalar degennen shyǵady...

1996 jyl. Kóktem. Sherhan Murtaza aǵamyz, Joǵarǵy Keńes tarap, qyzmetsiz júrip qaldy. Márııa jeńgemiz syrqattanyp jatty... Aǵanyń salqyn qabaǵy ar­qamyzdy aıazdaı qarydy... «Ne isteý kerek?» Osy bir qıyn suraqqa jaýap izdedik. «Ege­mendi» Egemen etken elaǵasy ǵoı!.. Erjumandy shaqyryp, oı bólisip, jaǵdaıdy aıttym. Ol toń-torys, únsiz. Áldeneýaq:

 – Biz ne isteı alamyz? – dedi aýyrlaý kúrsinip: – Joǵary jaq­tyń bir oılaǵany bar shyǵar?.. 
– Qyzmetke alaıyq. 
– Qaıda? 
– «Egemenge!.». 

Erjuman ebedeısizdeý qozǵa­lyp, jyly jymıdy: 
– Shynymen shaqyramyz ba? 
– Sóılesip kóreıik... Kónse... Keńesshi degen mindetke alaıyq... Bizge aǵanyń ataǵy men abyroıy kerek. Bólme bólip, telefon tartaıyq. Kelý, ketý... Júrip-turý – erkinde! Sheraǵańdy tórt keregege qamaǵanymyz jaras­pas... – dedim. 

Sondaǵy Erjuman baýyrym­nyń balasha qýanǵany, júgirip júrip kabınet ishin ázirlegeni esimnen ketpeıdi. 

«Egemenniń» úlken-kishisi tegis qobyraı qozǵalyp, óziniń irgeli tórine qaıta oralǵan alash­tulǵaly azamaty úshin – elaǵasy úshin rızalyǵyn bildirip jatty. 

Iá...

Erjuman Smaıyl qanaǵaty qasynda, táýbesi tilinde júretin kóp­shil, qoǵamshyl, dosqa adal, aǵaıynyn esten shyǵarmaıtyn nartulǵaly azamat edi. Bul qa­sıetteri ony áriptesteriniń aldynda qalaı qurmetke bólese, eli-jurtynyń aldynda da solaı kende etken joq.

Qazaq jýrnalıstıkasynan óz ornyn oıyp alǵan, kósemsózdiń jańa kezeńinde – táýelsizdik tuǵyrǵa qonǵan dáýirinde óz mi­nezin óz sózimen óre bilgen Erjuman Smaıyl ómiriniń soń­ǵy jyldaryn túgelimen shyǵar­ma­shylyqqa arnady.

Anda-sanda kezdeskende jadyraı kúlip: 

– Baıaǵyda-a...Qalamdy sýytpaý kerek! – degendi jıi aıtýshy edińiz. Bastyqtyń tapsyrmasyn oryndaý úshin jazýǵa kiristim... – deıtin ázili men ospaǵyn aralastyra sóılep.

Rasynda da sózi men isi úıles­ken, aıtpaıtyn, aıtsa qaıt­paıtyn, qandaı isti bastasa da aıaǵyna jetkenshe tynym kór­meıtin Erjuman Smaıyldyń qa­lamynan týǵan sońǵy birer týyndylaryn ár-ár jerden zeıin qoıa oqyp júrdim. Neni aıt­sa da naqtylap, meılinshe ómirge jaqyndata sýretteıtin qa­lamgerdiń jadymda jaqsy qalǵan týyndylarynyń biri – «Soǵys balalary». Bir Jetisý aımaǵynyń nemese Alataý bókteri men Ile jaǵalaýynyń ǵana kókiregin qozǵap, ýaqyttyń sher-shemenin terbeıtin shyndyq emes, kúlli qazaq dalasyna tán ómir, qoǵam, zaman dáýir aqıqatyn tereńnen qoparar Týǵanbaı aýy­lynyń kórinisi, adamdary, dáýir úzikteri oqyrmanyn beıjaı qal­dyrmaıdy. Tili tartymdy, oıy tereń, aıtary shúbásiz... San márte jazylyp, súrleýi tap­tala-taptala, keńeıe-keńeıe dańǵylǵa aınalǵan taqyrypty Er­juman óz prızmasynan ót­kize otyryp, ádemi óredi... «О́mir degen – jol ústi» deıdi taǵy bir shyǵarmasynda avtor. Kór­geniń de, kóreriń de Uly Ja­ratýshynyń quzyryndaǵy jumyrbas pendeniń enshisine tıesili О́mir atty keńistik! Qalaı súrip, qalaı ıgeresiń? Kimdermen júrip, qyzyǵy men shyjyǵyn kim­dermen birge atqarasyń? Mine!.. Sonyń bári Jol deıtin máń­gilik keńistikte adam balasyna aldan shyǵar saýaldar!..

Osydan biraz jyl buryn jýrnalısterge alǵash berilgen Pre­zıdent syılyǵynyń Erju­man Smaıyldyń peshenesine buıyrǵany esime túsip otyr.
Ádiline júginsek... Sol jolǵy syılyq óz adamyn dál tapty dep qalamgerler qaýymy biraýyzdan aıtyp edi. Soǵan bárimiz de qýan­ǵanbyz... Erjumandy alys-ja­qynnan jaqsy tanyp-bil­gen zamandas, qalamdasy, baýy­ry retinde telefon soǵyp, qut­tyqtadym.

Ol meniń quttyqtaýymdy qabyldap otyryp (telefonda): 

– Nureke, bul bir maǵan emes, «Egemen» deıtin qasıetti basylymǵa berilgen baǵa, ádil baǵa bolar deımin... – dep edi. 
Neni jazsa da, neni aıtsa da kúl­biltelemeı týra aıtatyn Er­juman baýyrymnyń álgi sózine esh kúdik, kúmánsiz qalaı sensem, búgin de, mine, araǵa jyldar salyp, ishteı solaı senip otyrmyn. 
Rýhyn eske alyp, osy joldardy jazyp otyrmyn.

Erjuman «Adam – syılaǵan­nyń quly» deıtin qazaqtyń eski maqalyn aýyq-aýyq eske alatyn. Sońǵy jyldary ár jańa jyl qarsańynda úzbeı telefon soǵyp turýdy ádetke aınaldyryp edi. Sózi qaı kezdegideı qysqa bolatyn. «О́mir ótip barady, Nureke. О́kpeniń bári eski jylda qalsyn! Jańa jylǵa ókpesiz óteıik. Baýyrymyz bútin bolyp óteıik!.. Osy sózdi Sheraǵaǵa aıttym. Osy sózdi Ábish aǵaǵa aıttym. Mine, sizge aıtyp otyrmyn. Endi Ýákeń men Sáýkeńe aıtamyn! Bas redaktorlarymsyńdar! Aman bolaıyq! «Egemen» aman bolsyn! Egemen elimiz aman bolsyn!» deıtin ár jyldyń 31 jeltoqsany kúni keshki saǵat 21.00 men 22.00-diń arasynda.

Bir jyl boldy jańa jyl qarsańynda 31 jeltoqsan kúni «Egemenin» aıtyp, Egemen eline baq-bereke tilep quttyqtaıtyn qońyr daýys estilmedi. Eki dúnıe­niń bary ras bolsa, Erjuman esimdi nartulǵaly qazaq kóz kóre bermeıtin, qulaq estı bermeıtin júrek esimdi baılanyspen ǵana únsiz tildesetin belgisiz beldeý­den til qatyp jatýy da múmkin ǵoı!..

Rýhyń peıishtiń tórinde shal­qysyn!

Nurlan ORAZALIN,

Memlekettik syılyqtyń laýreaty