ÁSKERI ÁÝLET

Uly Je­ńis­ke 65jyl tolar me­reı­toı qars­a­ńynda Otan so­ǵysynyń ar­dageri, qur­­metti aqsaqal Birimjan Jarbolovqa osy joldardy arnap jazýdy ózimniń ardaqty boryshym dep eseptedim. Keıipkerimizdiń joly – búgingi jas urpaq úshin úlken úlgi-ónege. Qanquıly so­ǵysta Otan úshin ot keshken, beıbit kúnde de áskerı salany tańdap, el qorǵaý isine eleýli úles qosqan Birekeń sekildi aqsaqal­darymyz aldynda bas ıip ótýge tıispiz. Ar­dagerlerdiń ómiri men eńbek joly týraly jastarǵa únemi aıtyp, qulaqtaryna quıa bersek, pa­trıotızmge, otansúıgishtikke tár­bıeleýge jalań sóz emes, naqty mysal, úlgi bolyp, yqpal eter edi. Soǵysqa barar aldynda Bi­rim­jan aǵa on segiz jasqa jańa ǵana tolǵan edi. Mine, osy kezeń­nen bastap Jarbolovtar úshin ofı­ser­ler áýletiniń dańqty joly bas­tal­dy. Keıipkerimiz 1923 jyly Qy­zylorda oblysy, Aral aýdanynda týǵan. Biraq, onyń balalyq jáne jastyq shaǵy otbasy qonys aýdarǵan Aqtóbe oblysynda ótti. Soǵystyń alǵashqy aılarynda Aqtóbe kommýnaldyq-qurylys tehnıkýmynyń bir top stýdent­te­rimen birge Birimjan aǵa maıdanǵa jiberý týraly áskerı komıs­sa­rıat­qa ótinish jazdy. Biraq jas­tardyń ótinishi bul joly qanaǵat­tandyrylmady. Degenmen, araǵa biraz ýaqyt salyp shaqyrý qaǵazy da keldi. Sóıtip, 1942 jyly naý­ryzda Uly Otan soǵysynyń bolashaq ardageri F.Dzerjınskıı atyndaǵy 266-polktiń 93-atqysh­tar dıvızııasy quramynda soǵysqa attandy. Orta býyndaǵy koman­dırlerdi daıarlaý kýrsynan keıin kishi leıtenant Jarbolovqa vzvod­qa basshylyq jasaý tapsyryldy. Jas komandır qasynda júrgen jas­tardyń birinen soń birin jalmaǵan ólim aldyndaǵy qorqy­nyshty jeńip, Otan aldynda jáne jaýynger joldastarynyń aldynda bergen antqa adal bola otyryp, ózine senip tapsyrylǵan bólim­sheni urysqa bastaı bildi. 1943 jylǵy kúzde Birimjan aǵa Kalının jáne Stepnoı maıdan­daryndaǵy qantógis urystarda aýyr jaraqat alǵannan keıin elge oraldy. Biraq beıbit ómirde de ol áskerı ómirdi tańdady. Ol Tash­kent­tegi ofıserlerdi qaıta daıar­laý kýrsyn aıaqtaǵan soń, Qy­zylorda oblysy, Qazaly aýdandyq áskerı komıssarıatyna bólim bastyǵy bolyp keldi. Osy laýa­zymnan bastalǵan Birimjan aǵamyzdyń Qarýly Kúshterdegi qyzmeti 31 jylǵa sozyldy. Ju­mysty adal atqaratyn, ujym­dy basqara alatyn kásibı tájirı­besi men qabilettiliginiń arqasynda ár jyldary Birimjan Jarbolov Aqmola oblysynyń Qorǵaljyn, Sandyqtaý jáne Makın aýdandyq áskerı komıssarıattaryn basqar­dy. Uzaq jyldar boıy elimizdiń qorǵanys qabilettiligin nyǵaıtýǵa eleýli úles qosty. Búgingi kúni otstavkadaǵy polkovnık Birimjan Jarbolov ós­ke­leń urpaqty áskerı-patrıottyq tárbıeleýge belsene qatysyp, ómirde áskerı qyzmetti tańdaǵan jastar úshin Otanǵa degen adal­dyq­tyń úlgisi bolyp otyr. “Qyzyl juldyz”, I dárejeli Otan soǵysy ordenderiniń  ıegeri Birimjan Jarbolov súıikti bala­la­rynyń, nemereleri men shó­bereleriniń arasynda júrip, Uly Jeńistiń 65 jyldyǵyn kútýde. Osydan jyl buryn Memleket bas­shy­synyń qamqorlyǵy arqa­synda Birimjan ata 35 qazaq­stan­dyq­tyń qatarynda Máskeýdegi Je­ńistiń 60 jyldyǵyna arnalǵan Qy­zyl alańdaǵy áskerı sherýge qa­tysty. Jaýynger joldas­ta­ry­men kezdesip, surapyl soǵysta qaza tapqan maıdandastaryn eske aldy. Uly Jeńiske qosqan úlesi jáne Otan ıgiligine arnalǵan kóp jyl­dyq qyzmetimen qatar Birim­jan Jarbolovtyń jetistigi dep onyń balalaryn aıtar edim. Úrim apaı ekeýi eki ul jáne eki qyz ba­lany tárbıeledi. Álibı men Álı­han áskerı qyzmetti tańdap, áke­siniń jolyn qýyp ofıser boldy. Úlken uly Álibı Jarbolov V.I.Lenın atyndaǵy Tashkent joǵary jalpy áskerlik koman­da­lyq ýchılıshesiniń túlegi, ár jyldary Qaraǵandy oblysynyń Shet aýdandyq, Jezqazǵan obly­sy­nyń Jezdi aýdandyq áskerı komıssarıattaryn basqardy. О́kinishke oraı, ǵumyry qysqa bolyp, 32 ja­­synda ómirden ozdy. Semeı ıadrolyq polıgonyndaǵy qyzmeti densaýlyǵyna keri áser etken edi. Taǵdyr solaı jazǵan shyǵar, talantty ofıser ómiriniń janyp turǵan shaǵynda qyrshyn ketti. Kishi uly Álıhan Jarbolov – I.S.Konev atyndaǵy Almaty jo­ǵary jalpy áskerlik komandalyq ýchılısheni jáne Máskeý qala­syndaǵy M.V.Frýnze atyndaǵy Áskerı akademııany úzdik bitirdi. Ol – elimizdiń Qarýly Kúshterin qurý jáne qalyptastyrý isine belsene qatysqan ofıserlerdiń biri. Ár jyldary motoatqyshtar jáne tank dıvızııalaryna bas­shylyq jasady, armııa kor­pý­sy­nyń komandıri boldy. 1996-1997 jyldary Qorǵanys mınıstriniń birinshi orynbasary-Bas shtab bastyǵy laýazymynda qyzmet atqardy. 2000-2002 jyldary “Ońtústik” óńirlik qolbasshy­lyqty basqardy. 2002 jyly óziniń oqyǵan jeri – Qurlyq ásker­le­riniń Áskerı ınstıtýtyna bastyq bolyp taǵaıyndaldy. Dıp­lo­ma­tııalyq jumysta da qyzmet at­qar­dy. Qatardaǵy jaýyngerden gene­ralǵa deıin ósken Álıhan Jarbolov qazir “Ońtústik” óńirlik qolbasshylyqtyń qolbasshysy bolyp otyr. Jarbolovtar áýletiniń úshinshi býyn ókilderi ómirden ótken ákesiniń ornyn basty desek artyq emes. Álibıdiń qyzy – Nurgúl Qorǵanys mınıstrliginde qyzmet atqaryp júr. Kapıtan. Uly – maıor Nurhan Jarbolov Qazaq­stan Respýblıkasy Áskerı aka­de­mııa­­synyń túlegi, búgingi kúni respýb­lıkalyq Ulan qatarynda qyzmet atqaryp, batalon koman­dıriniń orynbasary laýazymynda áskerı qyzmetshilerdiń jaýyn­gerlik daıarlyǵyn jetildirýge óziniń úlesin qosýda. Biz, beıbitshilik pen kelisimde ómir súrip jatqan urpaqpyz. Siz­derdiń isterińiz bizge úlgi, qym­batty ardagerler! Abaı TASBOLATOV, general-leıtenant, respýblıkalyq Ulan qolbasshysy. Astana.