Árıne, tarıhta ǵalymdar joıylyp ketti dep sanaǵan, biraq keıin tiri ekendigi anyqtalǵan janýarlardyń tabylýy birneshe márte kezdesken. 1938 jyly osydan 400 mıllıon jyl buryn ómir súrip, keıin, dálirek aıtqanda 100-66 mln jyl buryn quryp ketti delingen latımerııa degen balyq tabylǵan. Ol da Úndi muhıtynda júzip júripti. Sol sııaqty ǵalymdar Jer betinde tym ertede ósken ósimdikterdiń de qazir bar ekenin anyqtaǵan. 50 mln jyl buryn paıda bolǵan asha tuıaqty janýardyń da tuqymy qazir bizben qatar ómir súrip jatyr. Buǵy tuqymdastarynyń biri sanalatyn shaǵyn ǵana haıýan áli bar. Alaıda, kıýver sýtartarynyń jóni bólek. Sebebi, bul qus áý basta usha alatyn bolypty. Aldabra aralyna kórshi Madagaskardan ushyp kelip, mekendep qalsa kerek. Sóıtip, jyldar ótken soń ushý qabiletinen aıyrylǵan. Osylaısha ómir súrgen bul qustar 136 myń jyl buryn araldy tolyqtaı sý basqan kezde joıylyp ketipti.
Trıng qalasynyń jaratylystaný tarıhy murajaıynyń qyzmetkeri Djýlıan Hıýmniń jáne Portsmýt ýnıversıtetiniń paleontology Devıd Martılldiń Lınneı qoǵamynyń zoologııalyq jýrnalynda jarııalanǵan maqalasynda ǵalymdar biz sóz etip otyrǵan qustardyń ótkeni men búginin salystyrypty. Olar Úndi muhıtyndaǵy Aldabra výlkandyq araldarynda mekendegen sýtartarlardyń ejelgi súıekterin zerttegen. Paleontologtar zertteý barysynda bul qustyń evolıýsııa prosesin qaıtadan bastan ótkergenin anyqtapty. Iаǵnı, 136 myń jyl buryn sý astynda qalyp, eshbir janýardyń aman qalýyna múmkindik bolmaǵan aralda keıinen taǵy da kıýver sýtartary paıda bolǵan. Shamasy, muhıt sýy araldan shegingen kezde Madagaskarda mekendeıtin qustar qaıtadan sol jerge ushyp kelse kerek. Ǵalymdar bul araldyń sýdan arylýyn shamamen 100 myń jyl buryn bolǵan oqıǵa dep baǵalaıdy. Al, aralǵa qonystanǵan qustar áý bastaǵy usha alatyn qabiletterinen aıyrylǵan. Árıne, ol úshin de sansyz jyldar kerek shyǵar. Biraq, báribir 100 myń jyl degenińiz evolıýsııa úshin tym qysqa ýaqyt. Ári bul qustar evolıýsııalyq damýdyń bir ǵana jolynan ótken. Eki túrli kezeńde. Bastapqy popýlasııadan taraǵan janýarlardyń ár túrli kezeńde bir ǵana evolıýsııalyq jolmen damýy búgingi zamanda tym sırek kezdesetin qubylys. Uqsas túrdiń bastapqy popýlıasııasynan qaıta damýy ıteratıvti evolıýsııa dep atalady. Aldabra sýtartarynyń basynan osyndaı jaǵdaı ótipti. Qazir bul qustardyń «túp atasy» sanalatyn kıýver sýtartarlary Madagaskarda áli kúnge tirshilik etedi. Olar usha alady. Al Aldabra aralyndaǵy týra osyndaı qustar usha almaıdy.
